Tinh dịch đồ là một trong những xét nghiệm cơ bản và quan trọng để đánh giá chức năng sinh sản nam giới. Tuy nhiên, để hiểu được cơ thể mình đang ở trạng thái bình thường hay bất thường, bạn cần biết cách đọc kết quả tinh dịch đồ. Bài viết dưới đây, ECO Pharma sẽ hướng dẫn chi tiết cách đọc kết quả xét nghiệm này, bạn có thể tham khảo qua.

Cách đọc kết quả tinh dịch đồ
Nam giới có thể cảm thấy lo lắng khi thấy những thuật ngữ như “nhược tinh”, “thiểu tinh” hoặc “dị dạng tinh trùng” trên phiếu trả kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ. Tuy nhiên, khi hiểu rõ cấu trúc của bảng xét nghiệm bạn sẽ bình tĩnh hơn và tránh hiểu sai ý nghĩa của các thông số. Cách đọc kết quả tinh dịch đồ về cơ bản như sau:
1. Nhóm chỉ số đại thể
Nhóm chỉ số đại thể cho thấy đặc điểm bên ngoài của tinh dịch, bao gồm màu sắc, độ nhớt, độ pH và thời gian hóa lỏng. Đây là những yếu tố tạo môi trường thuận lợi giúp tinh trùng tồn tại và di chuyển.
- Màu sắc: Bình thường sẽ trắng đục hoặc hơi ngà.
- Độ pH: Thường kiềm nhẹ, giúp tinh trùng tồn tại trong âm đạo.
- Thời gian hóa lỏng: Sau khi xuất tinh, tinh dịch đông lại rồi hóa lỏng trong khoảng dưới 60 phút.
- Độ nhớt: Nếu quá đặc có thể ảnh hưởng khả năng bơi của tinh trùng.
2. Nhóm chỉ số vi thể
Đây là phần quan trọng trong phiếu kết quả vì phản ánh trực tiếp chất lượng tinh trùng.
- Mật độ tinh trùng thấp được gọi là thiểu tinh.
- Độ di động kém là nhược tinh.
- Tỷ lệ dị dạng cao ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh tự nhiên.
- Tỷ lệ sống thấp cho thấy nhiều tinh trùng đã mất đi khả năng hoạt động.
Lưu ý, việc có một hoặc hai thông số tinh dịch nằm ngoài phạm vi bình thường không có nghĩa là mẫu tinh dịch đó không bình thường về tổng thể. Kết quả xét nghiệm nằm ngoài phạm vi bình thường không có nghĩa là người nam không thể có con. Điều đó chỉ cho thấy khả năng có con có thể thấp hơn. Nhìn chung, nam giới có thể biết cách đọc kết quả tinh dịch đồ, nhưng nên nghe bác sĩ tư vấn trực tiếp để hiểu đúng và chính xác về tình trạng của mình.
Ý nghĩa từng chỉ số trên kết quả tinh dịch đồ
Việc hiểu được ý nghĩa của các chỉ số sẽ giúp bạn biết cách đọc kết quả tinh dịch đồ. (1)
1. Thể tích tinh dịch
Thể tích tinh dịch bình thường nằm trong khoảng từ 2 đến 6 ml. Trong đó, 65% thể tích đến từ túi tinh, 30-35% từ tuyến tiền liệt và chỉ 5% từ ống dẫn tinh. Thể tích thấp có liên quan đến việc giảm thành phần tinh dịch từ túi tinh (thiếu túi tinh), xuất tinh ngược dòng hoặc các vấn đề khác.
2. Màu sắc tinh dịch
Màu sắc bình thường của tinh dịch là vàng nhạt đến xám nhạt. Nếu mẫu quá trong suốt, điều đó có thể cho thấy tình trạng tăng bạch cầu trong tinh dịch. Nếu quá đục, có khả năng số lượng tinh trùng cao.
3. Thời gian hóa lỏng
Thời gian hóa lỏng bình thường của tinh dịch nằm trong khoảng từ 15 đến 30 phút sau khi xuất tinh. Hiện tượng hóa lỏng tinh dịch là do các enzyme phân giải protein có trong dịch tinh, chủ yếu từ tuyến tiền liệt.
Các enzyme này dần dần phân hủy khối đông đặc dạng gel, chuyển tinh dịch thành dạng lỏng hơn. Sự thay đổi này làm tăng khả năng vận động của tinh trùng, cho phép tinh trùng bơi tự do và tăng khả năng thụ tinh.
4. Độ nhớt tinh dịch
Độ nhớt được xác định bằng cách hút một ít mẫu vào ống nhỏ giọt và quan sát tốc độ chảy cũng như cách nó nhỏ giọt theo trọng lực. Tinh dịch có độ nhớt bình thường sẽ nhỏ thành các giọt nhỏ, trong khi tinh dịch có độ nhớt bất thường sẽ nhỏ thành những sợi dài hơn 2 cm.
5. Độ pH
Độ pH bình thường của tinh dịch là 7,2-8,0. Dịch tiết tuyến tiền liệt có tính axit trong khi dịch túi tinh có tính kiềm (fructose trong tinh dịch có nguồn gốc từ túi tinh). Tinh dịch có tính axit (pH<7,2) có thể liên quan đến tắc nghẽn túi tinh. Nhiễm trùng thường liên quan đến tinh dịch có tính kiềm (pH >8,0).
6. Số lượng và nồng độ tinh trùng
Số lượng tinh trùng có liên quan mật thiết đến nồng độ tinh trùng. Số lượng tinh trùng bình thường nằm trong khoảng từ 15 triệu đến hơn 200 triệu tinh trùng trên mỗi mililit (ml) tinh dịch.
Mức dưới 15 triệu tinh trùng/ml hoặc dưới 39 triệu tinh trùng trong một lần xuất tinh được xem là thấp. Tình trạng số lượng tinh trùng thấp thường được gọi là thiểu tinh (oligospermia). Số lượng tinh trùng cao (hoặc trên mức trung bình) là trên 200 triệu tinh trùng/ml.
7. Độ di động của tinh trùng
Khả năng di động của tinh trùng rất quan trọng đối với quá trình thụ thai. Tinh trùng phải bơi qua cổ tử cung, tử cung và ống dẫn trứng để đến được trứng.
Khả năng di động được đánh giá bằng khả năng di động tổng thể và khả năng di động tiến tới (khả năng di chuyển về phía trước). Thông thường, các mẫu tinh trùng khỏe mạnh cho thấy hơn 40% có khả năng di động và hơn 32% có khả năng di động tiến tới.
8. Tỷ lệ sống của tinh trùng
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) quy định, nếu tỷ lệ tinh trùng sống đạt 58% thì mẫu tinh dịch được xem là bình thường. Ngược lại, nếu chỉ số sức sống của tinh trùng thấp hơn 58%, thì mẫu tinh dịch được đánh giá là có số lượng tinh trùng chết cao. (2)
9. Hình dạng tinh trùng
Hình dạng và cấu trúc của tinh trùng được kiểm tra dưới kính hiển vi. Tinh trùng bình thường có đầu trơn nhẵn hình bầu dục, mũ tinh trùng rõ nét và không có bất thường nào có thể nhìn thấy. Theo Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ, hầu hết nam giới đều sản sinh ra một lượng đáng kể tinh trùng có hình dạng bất thường. Tổ chức Y tế Thế giới xem 4% tinh trùng có hình dạng bình thường là tiêu chuẩn. Khi tinh trùng bất thường vượt quá 96%, được gọi là chứng dị dạng tinh trùng (teratozoospermia). (3)
10. Bạch cầu trong tinh dịch
Trong trường hợp mẫu có chứa bạch cầu (WBC), số lượng sẽ được kiểm tra dưới kính hiển vi. Việc có một lượng nhỏ bạch cầu trong tinh dịch là bình thường nhưng nếu số lượng bạch cầu vượt quá 1 triệu/ml, đó là dấu hiệu của nhiễm trùng. Tình trạng này được gọi là chứng tinh dịch có bạch cầu hoặc chứng tinh dịch có mủ.
Cách đọc các thuật ngữ trong phần kết luận
Dưới đây là một số thuật ngữ có thể xuất hiện trong kết quả phân tích tinh dịch đồ:
|
Thuật ngữ |
Ý nghĩa |
|
Normozoospermia |
Các chỉ số chính nằm trong giới hạn tham chiếu |
|
Oligozoospermia |
Mật độ hoặc số lượng tinh trùng thấp |
|
Asthenozoospermia |
Độ di động tinh trùng thấp |
|
Teratozoospermia |
Tỷ lệ hình dạng bình thường thấp |
|
Oligoasthenozoospermia |
Số lượng và độ di động đều thấp |
|
Oligoasthenoteratozoospermia |
Số lượng, độ di động và hình dạng cùng bất thường |
|
Azoospermia |
Không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch |
|
Cryptozoospermia |
Chỉ tìm thấy rất ít tinh trùng sau khi ly tâm hoặc tìm kiếm kỹ |
|
Necrozoospermia |
Tỷ lệ tinh trùng sống rất thấp |
|
Leukocytospermia |
Bạch cầu trong tinh dịch tăng |
|
Hypospermia |
Thể tích tinh dịch thấp |
|
Aspermia |
Không có tinh dịch xuất ra |
|
Hematospermia |
Có máu trong tinh dịch |
Những yếu tố có thể làm sai lệch kết quả
Trên thực tế, có nhiều yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ như:
- Không tuân thủ thời gian kiêng cữ xuất tinh: Nên kiêng xuất tinh từ 2 đến 5 ngày trước khi xét nghiệm tinh dịch đồ. Điều này giúp cân bằng số lượng và khả năng vận động của tinh trùng để có kết quả phân tích tinh dịch chính xác. Thời gian kiêng quá ngắn sẽ làm giảm số lượng, trong khi thời gian quá dài sẽ làm giảm khả năng vận động của tinh trùng, dẫn đến kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ không chính xác.
- Phương pháp thu thập mẫu không chính xác: Việc sử dụng các dụng cụ không vô trùng hoặc phương pháp không đúng cách có thể làm nhiễm bẩn mẫu. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng và có thể dẫn đến kết quả phân tích tinh dịch không chính xác trong phòng thí nghiệm.
- Trì hoãn việc nộp mẫu: Việc trì hoãn gửi mẫu sẽ làm giảm khả năng sống của tinh trùng. Mẫu cần được gửi đến phòng thí nghiệm trong thời gian khuyến cáo để đảm bảo độ chính xác về khả năng vận động và số lượng tinh trùng. Nên giao mẫu trong vòng 30 đến 60 phút sau khi lấy mẫu.
- Tiếp xúc với nhiệt độ cao trước khi lấy mẫu: Tắm nước nóng, xông hơi hoặc mặc quần áo bó sát trước khi lấy mẫu có thể làm giảm chất lượng tinh trùng, dẫn đến kết quả phân tích tinh dịch đồ không chính xác.
- Rượu và thuốc lá trước khi xét nghiệm: Uống rượu và hút thuốc trước khi xét nghiệm có thể làm giảm chất lượng tinh trùng. Những thói quen này ảnh hưởng đến số lượng và khả năng di chuyển của tinh trùng, làm giảm độ chính xác của kết quả phân tích. Nên tránh uống rượu và hút thuốc ít nhất 48 đến 72 giờ trước khi xét nghiệm.
- Căng thẳng và thiếu ngủ: Căng thẳng cao độ và thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến các hormone điều khiển quá trình sản xuất tinh trùng. Điều này có thể dẫn đến những thay đổi tạm thời trong kết quả phân tích tinh dịch.
- Không thông báo về các loại thuốc đang sử dụng: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến quá trình sản sinh tinh trùng. Việc không thông báo cho bác sĩ có thể dẫn đến kết quả sai lệch và đánh giá khả năng sinh sản không chính xác.
Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ cách đọc kết quả tinh dịch đồ và ý nghĩa của từng chỉ số quan trọng. Việc đánh giá đúng kết quả xét nghiệm sẽ giúp nam giới hiểu rõ về tình trạng của bản thân và chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản.





