Cây chó đẻ thường được dùng thanh nhiệt, giải độc, mát gan. Nhiều bài thuốc cổ truyền hỗ trợ điều trị bệnh gan có thành phần vị thuốc này nhưng không phải là viêm gan do virus. Vì vậy sử dụng cây chó đẻ chữa viêm gan B là vấn đề cần thảo luận về tính khoa học và hiệu quả. Cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay sau đây.
Dùng cây chó đẻ chữa viêm gan B có thể giúp ích trong việc làm giảm các triệu chứng, giảm viêm và cải thiện chỉ số men gan. Nghiên cứu cho thấy những hoạt chất sinh học như phyllanthin, hypophyllanthin, niranthin, flavonoid, tannin và phenolic acid của loại cây này có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, bảo vệ tế bào gan, giảm men gan và hỗ trợ cải thiện gan nhiễm mỡ. Nghiên cứu khác đã nhấn mạnh hiệu quả của cây chó đẻ trong việc kiểm soát nhiễm trùng do HBV và việc sử dụng nó kết hợp với các loại thuốc truyền thống để điều trị bệnh gan trong y học dân gian.
Mặc dù vậy thảo dược này không có khả năng tiêu diệt virus HBV nên về cơ bản không thể chữa khỏi viêm gan B. Đối với các loại bệnh gan do virus thuốc kháng virus kết hợp lối sống khoa học và bổ sung các loại vitamin tổng hợp, thực phẩm hỗ trợ vẫn là điều trị chính.
Cây chó đẻ răng cưa còn được gọi là diệp hạ châu, diệp hòe thái, trân châu thảo có tên khoa học là Phyllanthus urinaria L., thuộc họ thầu dầu (Euphorbiaceae). Đây là cây thuốc nam thân thảo nhỏ, cao khoảng 20 – 30 cm, thân mảnh, gần như nhẵn và thường ánh đỏ, mọc hoang phổ biến khắp Việt Nam, dễ thu hái quanh năm. Thảo dược này thường được loại bỏ rễ, rửa sạch và phơi hoặc sao khô làm dược liệu. (1)
Trong y học cổ truyền cây chó đẻ răng cưa được xếp vào nhóm thuốc thanh nhiệt với vị đắng (hoặc hơi ngọt), tính mát. Dược liệu này có tác dụng thanh nhiệt giải độc, mát gan, tiêu viêm, sát trùng, lợi tiểu, trừ thấp và thông huyết mạch. Diệp hạ châu thường được dùng để hỗ trợ các chứng liên quan đến gan – mật như nóng trong, mụn nhọt, vàng da nhẹ cũng như một số bệnh viêm nhiễm ngoài da, rối loạn tiêu hóa và đường tiết niệu. (2)
Điều trị viêm gan B bằng cây chó đẻ có thể mang lại một số lợi ích nhất định cho gan nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn một số rủi ro.
Cây chó đẻ trị viêm gan B có thể mang đến một số lợi ích chủ yếu thông qua việc bảo vệ tế bào gan khỏi các tác nhân gây oxy hóa, cụ thể:
Mặc dù mang đến một số lợi ích trong việc hỗ trợ gan nhưng sử dụng cây chó đẻ không đúng cách có thể tiềm ẩn rủi ro. Ví dụ lạm dụng thảo dược này dưới dạng thuốc sắc (dùng kéo dài hoặc không kiểm soát liều lượng) có thể gây độc gan và hại thận. Hoặc tác dụng làm giảm men gan tạm thời của cây chó đẻ có thể gây ra chủ quan dẫn đến trì hoãn thăm khám và điều trị kháng virus đúng thời điểm. Việc này làm tăng nguy cơ tiến triển xơ gan hoặc ung thư gan.
Rủi ro khi chữa viêm gan B bằng cây chó đẻ nữa là nguy cơ nhiễm thuốc bảo vệ thực vật hoặc kim loại nặng có thể gây độc cho gan.
Khi sử dụng cây chó đẻ trong hỗ trợ điều trị viêm gan B người bệnh cần đặc biệt lưu ý đến nguy cơ tương tác với thuốc điều trị. Thảo dược này có thể ảnh hưởng đến hệ enzyme chuyển hóa gan làm thay đổi nồng độ thuốc kháng virus đường uống như tenofovir hoặc entecavir, từ đó giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ độc tính, đặc biệt trên thận.
Ngoài ra cây chó đẻ còn có thể tác động đến đường huyết và khả năng đông máu gây rủi ro cho người đang dùng thuốc điều trị đái tháo đường hoặc thuốc chống đông. Vì vậy người bệnh không nên tự ý dùng cây chó đẻ cùng thuốc điều trị viêm gan B.
Cây chó đẻ không thể thay thế thuốc điều trị viêm gan B, lý do là các hoạt chất của nó không đặc hiệu với virus. Nhưng người bệnh có thể sử dụng thảo dược này trong hỗ trợ điều trị nếu được bác sĩ chuyên khoa chấp thuận. Nó có thể giúp ích cho việc làm giảm các triệu chứng của bệnh, giảm men gan và nâng cao thể trạng.
Đối với viêm gan B điều trị hiện nay vẫn là điều trị đường dài bằng thuốc kháng virus kết hợp chế độ ăn uống, lối sống, bỏ rượu bia, vận động hàng ngày và bổ sung các sản phẩm bổ trợ (vitamin, thảo dược, thực phẩm hỗ trợ), thăm khám định kỳ.
Cây chó đẻ chữa viêm gan B chỉ nên được xem là giải pháp hỗ trợ, giúp bảo vệ gan và cải thiện men gan trong một số trường hợp nhất định. Thảo dược này không có tác dụng điều trị đặc hiệu virus HBV và không thể thay thế thuốc theo chỉ định bác sĩ. Vì vậy người bệnh cần sử dụng cây chó đẻ một cách thận trọng, kết hợp theo dõi y khoa, tái khám định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh để kiểm soát bệnh hiệu quả, lâu dài.
