Bước vào thời kỳ mãn kinh cơ thể phụ nữ trải qua hàng loạt thay đổi. Dễ thấy nhất là làn da thiếu ẩm, nếp nhăn xuất hiện nhanh hơn và trở nên nhạy cảm hơn. Áp dụng sớm một số cách chăm sóc da thời kỳ mãn kinh sẽ giúp giảm nhẹ được các triệu chứng này, cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.
Mãn kinh đánh dấu một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trong cuộc đời người phụ nữ với nhiều sự thay đổi về thể chất và tinh thần. Trong số đó những thay đổi về làn da đặc biệt dễ nhận thấy khi estrogen đã sụt giảm mạnh. Estrogen là một hormone nữ chính đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích sản xuất collagen, elastin giúp duy trì cấu trúc, chức năng da khỏe mạnh và vẻ ngoài trẻ trung.
Các axit mucopolysaccharide và hyaluronic có khả năng duy trì chức năng hàng rào lớp sừng (giữ ẩm và chống lại các tác nhân gây hại từ môi trường); collagen quyết định trực tiếp đến độ đàn hồi, độ săn chắc và khả năng giữ ẩm của da, đặc biệt là collagen type I; elastin là thành phần chính của các sợi đàn hồi, cung cấp khả năng co giãn và săn chắc cho da.
Do đó sự sụt giảm mạnh estrogen trong thời kỳ mãn kinh đã gây ra sự sụt giảm mạnh các axit và collagen dẫn đến đẩy nhanh tốc độ lão hóa gây ra nếp nhăn, chảy xệ, các vấn đề sừng da, sắc tố. Ngoài ra sự sụt giảm estrogen còn liên quan đến các bệnh da liễu như khô da và ngứa, viêm tuyến mồ hôi mủ, bệnh vảy nến.
Mãn kinh và tình trạng thiếu hụt estrogen liên quan có tác động đến cấu trúc, chức năng của da. Những vấn đề về da thường gặp nhất trong độ tuổi này là:
Sự suy giảm estrogen dẫn đến giảm sản xuất dầu khiến da trở nên khô và căng. Khô da có thể chỉ làm giảm độ bóng mịn, nếp nhăn nhiều hơn nhưng có thể gây ra các tình trạng da liễu như ngứa, phát ban và thúc đẩy các tình trạng tăng sắc tố da thường gặp ở tuổi mãn kinh.
Sau mãn kinh tốc độ lão hóa diễn ra nhanh hơn, da đàn hồi kém hơn, nếp nhăn và tình trạng chùng nhão da xuất hiện nhiều hơn, rõ hơn. Điều này chủ yếu là do estrogen giảm mạnh đặc biệt là trong năm năm đầu sau mãn kinh dẫn đến sự sụt giảm một lượng collagen đáng kể (khoảng 30%) cùng với elastin. Thêm vào đó quá trình tái tạo tế bào chậm hơn đã dẫn đến da mỏng hơn và ít khả năng phục hồi hơn.
Nếp nhăn dễ nhận thấy nhất là ở các vùng da mỏng gồm đuôi mắt (vết chân chim), khóe miệng (rãnh cười), nơi hay dùng thể hiện cảm xúc như trán, hoặc ở bàn tay, bàn chân là vùng da có sự tiếp xúc lớn trong quá trình sinh hoạt, vận động. Trong khi tình trạng chùng nhão da dễ nhận thấy nhất là ở mí mắt (sụp mí), má (chảy xệ má), cổ, vú.
Nhiều phụ nữ đặc biệt là những người từng bị mụn trứng cá khi còn tuổi thiếu niên lại bị bùng phát mụn quanh thời kỳ mãn kinh. Cơ chế bệnh sinh của mụn trứng cá ở phụ nữ mãn kinh vẫn chưa rõ ràng tuy nhiên sự mất cân bằng giữa estrogen và androgen dẫn đến tình trạng tăng androgen tương đối được cho là có liên quan.
Đối với một số người mụn trứng cá vẫn tiếp tục là vấn đề ngay cả sau khi điều trị thay thế estrogen.
Sự thay đổi nội tiết tố có thể khiến da trở nên nhạy cảm hơn với các chất gây kích ứng chẳng hạn như xà phòng, chất tẩy rửa và thậm chí cả một số loại vải. Phụ nữ có thể nhận thấy da nhạy cảm hơn với các sản phẩm trước đây đã từng sử dụng mà không gặp vấn đề gì.
Hơn nữa khi cơ thể trải qua cơn bốc hỏa, da có xu hướng tiết mồ hôi và điều này cũng có thể gây rối loạn hàng rào bảo vệ da dẫn đến tình trạng nhạy cảm.
Một số phụ nữ gặp phải tình trạng mọc nhiều lông tơ hơn ở môi trên, cằm hoặc đường viền hàm trong khi lông nách và lông mu ít hơn sau mãn kinh. Nguyên nhân là do mất cân bằng giữa estrogen và androgen (estrogen suy giảm làm tăng tương đối androgen) trong thời kỳ mãn kinh.
Tình trạng mất kiểm soát mạch máu ngoại vi liên quan đến thiếu hụt estrogen làm suy yếu các mao mạch dưới da khiến da dễ bị bầm tím khi có va chạm. Ngay cả khi không va chạm các vết bầm tím cũng có thể xuất hiện do mao mạch bị giãn quá mức gây xuất huyết dưới da.
Phụ nữ có nồng độ estrogen thấp cũng có thể mất nhiều thời gian hơn để lành vết thương. Khi da mất nhiều thời gian để lành hơn da sẽ có nguy cơ bị nhiễm trùng hoặc các vấn đề về da khác.
Estrogen giảm trong thời kỳ mãn kinh sẽ đẩy nhanh tốc độ sản sinh melanin. Sự thay đổi về lượng sắc tố được đưa đến da sẽ gây ra các mảng hoặc đốm sẫm màu mới trên cơ thể, phổ biến nhất là nám, đồi mồi, quầng thâm mắt và da không đều màu.
Chăm sóc da thời kỳ mãn kinh bao chăm sóc ngoài da và chăm sóc từ bên trong. Mục tiêu hướng đến là làm chậm tốc độ lão hóa để giảm các biểu hiện nếp nhăn, chùng nhão và các vấn đề về sắc tố; ngăn ngừa các bệnh da liễu giúp da trẻ khỏe hơn.
Các biện pháp chăm sóc ngoài da bao gồm làm sạch, dưỡng ẩm, chống nắng. Giai đoạn này cần sử dụng các sản phẩm chăm sóc da thiên về dòng ngăn ngừa lão hóa, cấp ẩm và làm mờ các nốt sắc tố.
Các biện pháp chăm sóc cơ bản nhất cần duy trì trong thời kỳ mãn kinh gồm:
Vệ sinh da luôn cần thiết ở mọi độ tuổi và càng quan trọng hơn khi bạn đã bước vào giai đoạn mãn kinh. Làm sạch da bao gồm rửa mặt, tẩy trang, tắm hàng ngày và tẩy tế bào da chết hàng tuần.
Giữ cho da luôn đủ độ ẩm là biện pháp quan trọng trong việc làm chậm các dấu hiệu lão hóa ở tuổi mãn kinh. Phụ nữ tuổi này nên sử dụng serum, dầu dưỡng, kem dưỡng, mặt nạ chuyên về dòng ngăn ngừa lão hóa và trẻ hóa da. Các sản phẩm chứa axit hyaluronic, dầu omega và ceramide thường giúp cấp ẩm tốt hơn.
Bạn cũng có thể cấp ẩm cho da bằng các loại mặt nạ tự làm (đắp mặt hoặc tắm hai lần một tuần); hoặc sử dụng dịch vụ dưỡng da tại các trung tâm thẩm mỹ.
Các dấu hiệu tổn thương do nắng mặt trời sẽ trở nên rõ rệt hơn vào giai đoạn mãn kinh đặc biệt là ở những người thường xuyên tiếp xúc với nắng mặt trời. Vì vậy việc bảo vệ da khỏi tác nhân này thậm chí còn quan trọng hơn lúc còn trẻ.
Hãy sử dụng kem chống nắng chỉ số SPF cao 50+ và thoa lại sau mỗi hai tiếng nếu bạn hoạt động ngoài trời; ngoài ra hãy đội mũ rộng vành và mặc áo dài tay.
Massage là biện pháp tốt cho da vì có thể làm giảm nếp nhăn, chùng nhão và tăng cường khả năng nuôi dưỡng. Massage giúp da săn chắc, tuần hoàn máu tốt để vận chuyển oxy và dinh dưỡng nuôi da tốt hơn. Một nghiên cứu ở phụ nữ độ tuổi 40 – 60 cho thấy massage đã giúp cải thiện độ căng mọng, đàn hồi, mịn màng, vẻ rạng rỡ, nếp nhăn nhỏ và sụp mí mắt. (1)
Hóa chất gia dụng tiếp xúc hàng ngày phổ biến nhất như bột giặt, nước rửa bát, dung dịch tẩy rửa bồn cầu. Chúng làm khô và suy yếu da vì vậy nên tránh tiếp xúc trực tiếp. Khi vệ sinh nhà cửa phụ nữ nên đeo găng tay để bảo vệ da.
Chế độ ăn uống, sinh hoạt, luyện tập khoa học, phù hợp thể trạng của tuổi mãn kinh sẽ góp phần làm chậm lão hoá và giúp da trẻ khỏe từ bên trong. Đây là những biện pháp chăm sóc da thời kỳ mãn kinh đặc biệt quan trọng cần duy trì.
Chế độ ăn tốt cho sức khỏe làn da tuổi mãn kinh cần hướng đến việc tăng cường các thực phẩm lành mạnh giàu vitamin, khoáng chất, chất béo tốt, protein chất lượng cao, chất xơ, chất chống viêm, chất chống oxy hóa, collagen, nước; giảm tiêu thụ muối, đường và chất béo xấu.
Chất béo tốt đặc biệt là omega-3 và omega- 6 rất quan trọng cho quá trình tổng hợp và cân bằng hormone, hơn nữa còn tăng cường khả năng chống viêm, chống oxy hóa và khả năng giữ ẩm. Các chất béo này có nhiều trong các thực phẩm như dầu ô liu, bơ, các loại hạt, các loại cá béo, trứng gà.
Protein chất lượng cao hỗ trợ tổng hợp collagen và tăng cường mô liên kết. Loại protein này có trong thịt gia cầm nạc, tất cả các loại cá (đặc biệt là cá béo như cá hồi, cá thu và cá mòi), trứng, các sản phẩm từ sữa, đậu phụ, các loại hạt.
Chất xơ giúp loại bỏ các chất gây viêm vì vậy rất tốt cho làn da. Hầu hết các loại rau củ quả đều giàu chất xơ.
Khoáng chất đặc biệt là kẽm và vitamin đặc biệt là vitamin C giúp tăng cường khả năng chống oxy hóa, chống viêm, bảo vệ cấu trúc da. Vitamin có nhiều trong các loại thực phẩm như trái cây họ cam quýt, dâu tây, kiwi, bông cải xanh; khoáng chất rất dồi dào trong các loại thực phẩm như thịt cừu, thịt bò, gừng, hạnh nhân, hải sản và nấm.
Trong khi vitamin, khoáng chất, protein, omega-3 và omega-6 tốt cho da thì muối, đường, chất béo xấu lại gây hại. Các chất này gây viêm, đẩy nhanh tốc độ lão hóa, tăng tiết dầu, tích nước có thể dẫn đến tình trạng mụn viêm, chảy xệ, sụp mí, bọng mắt hoặc làm cho các tình trạng này nghiêm trọng hơn.
Lối sống khoa học hướng đến việc ngủ đủ giấc, luyện tập hàng ngày, tránh tiêu thụ chất kích thích và hạn chế căng thẳng quá mức.
Giấc ngủ chất lượng rất quan trọng cho sự phục hồi và tái tạo của làn da. Ở tuổi này phụ nữ tránh thức khuya, nên đi ngủ trước 22 giờ và cố gắng duy trì thời lượng ngủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm. Có một vấn đề đáng chú ý là trong tuổi mãn kinh giấc ngủ hay bị rối loạn dẫn đến ngủ không ngon giấc, không đủ thời lượng ngủ. Nếu gặp phải tình trạng này phụ nữ mãn kinh nên đi thăm khám sớm, tránh kéo dài tiến triển thành mất ngủ mãn tính rất khó điều trị.
Về vấn đề luyện tập, hoạt động này đặc biệt quan trọng cho mọi khía cạnh sức khỏe. Đối với làn da luyện tập sẽ giúp thải độc, cung cấp oxy, dinh dưỡng và giảm bớt chùng nhão thông qua các hoạt động bài tiết qua lỗ chân lông, tăng tuần hoàn máu và làm chậm tốc độ mất khối lượng cơ hàng năm.
Về vấn đề tiêu thụ chất kích thích, rượu bia, thuốc lá tốt nhất nên bỏ hoàn toàn. Hút thuốc lá làm tăng tốc quá trình lão hóa da bằng cách làm suy giảm lưu lượng máu và giảm sản xuất collagen trong khi uống rượu gây mất nước, khô da và xỉn màu.
Thừa cân béo phì gây giãn da quá mức, da sẽ chùng nhão rất nhanh sau khi giảm cân. Trong khi đó tuổi sau mãn kinh cơ thể chuyển hoá kém, tình trạng tích mỡ gia tăng dễ gây ra thừa cân béo phì. Vì vậy phụ nữ tuổi này nên chú ý kiểm soát tốt cân nặng.
Ngoài ra phụ nữ cần kiểm soát tốt tiểu đường, bệnh thận, huyết áp, tim mạch vì chúng liên quan đến sắc tố và sự tích tụ nước dưới da.
Chăm sóc da thời kỳ mãn kinh cần chú trọng hơn vì tốc độ lão hoá nhanh và khả năng phục hồi kém. Nếu không được chăm sóc tốt không chỉ nếp nhăn, sạm nám, chùng nhão da còn dễ mắc phải các bệnh như vảy nến, viêm đỏ, khô và ngứa. Những biện pháp được cung cấp ở trên là cơ bản nhất để giữ cho da khỏe mạnh và lão hóa chậm hơn. Ngoài ra phụ nữ mãn kinh nên tìm kiếm thêm các biện pháp hỗ trợ ví dụ như bổ sung tinh chất hỗ trợ nội tiết tố nữ Lepidium Meyenii và P. Leucotomos để giảm tác động của sự sụt giảm estrogen; hoặc bổ sung nhóm tinh chất hỗ trợ da chuyên biệt L-glutathione, Sakura, Pomegranate để giảm sản xuất tế bào hắc tố, hỗ trợ chống nắng từ bên trong giúp cải thiện màu da và cấu trúc da; hoặc bổ sung tinh chất hỗ trợ thần kinh – não bộ Blueberry và Ginkgo Biloba để làm giảm tác động xấu từ rối loạn giấc ngủ nếu bị mất ngủ.
