Làn da xỉn màu thiếu sức sống không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn có thể cho thấy sự suy giảm sức khỏe. Điều đáng nói là sự phổ biến của tình trạng này lại xuất phát từ các thói quen sinh hoạt thiếu khoa học ngày nay. Cùng ECO Pharma tìm hiểu tình trạng da bị xỉn màu và một số vấn đề liên quan sau đây.
Da xỉn màu là tình trạng da không đều màu, thô ráp, không có khả năng phản chiếu ánh sáng tốt, thiếu sức sống. Tình trạng xỉn màu thường diễn ra theo chu kỳ, có những giai đoạn da trông đẹp một cách đáng ngạc nhiên. Sau đó lại xuất hiện các triệu chứng khô da, kích ứng da và xỉn màu do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Vấn đề da liễu này phổ biến nhất ở những người da khô, người phải đối mặt với các tác nhân gây hại từ môi trường và người không chăm sóc da đúng cách.
Da xỉn màu có thể là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài. Sau đây là một số nguyên nhân phổ biến:
Tăng sắc tố sau viêm xảy ra khi da sản sinh thêm melanin sau khi bị kích ứng hoặc tổn thương. Tình trạng này biểu hiện dưới dạng các mảng và đốm màu nâu hoặc thậm chí là xám xanh. Nguyên nhân phổ biến nhất là mụn trứng cá, chàm và chốc lở nhưng bất kỳ loại chấn thương hoặc kích ứng nào trên da cũng có khả năng gây ra PIH. Tăng sắc tố sau viêm có thể xảy ra ở cả nam và nữ, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở những người có làn da sẫm màu. (1)
Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời là thủ phạm chính khiến da xỉn màu, thiếu sức sống. Lý do là sự tiếp xúc với tia UV dẫn đến sự hình thành các gốc tự do (hay còn gọi là các gốc oxy phản ứng). Các phân tử gây hại này có thể làm thay đổi DNA, kích hoạt các thay đổi sắc tố và ảnh hưởng đến việc sản xuất các hợp chất cần thiết của da như collagen, elastin. Nói cách khác chúng đẩy nhanh tốc độ xuất hiện các dấu hiệu lão hóa rõ rệt trên da, bao gồm cả tình trạng xỉn màu.
Da thường xuyên bong tróc các tế bào chết để tạo điều kiện cho các tế bào mới phát triển. Tuy nhiên đôi khi các tế bào chết không bong ra như bình thường thay vào đó chúng tích tụ trên bề mặt da dẫn đến khô, xỉn màu và không đều màu. (2)
Việc thiếu ngủ có thể ảnh hưởng nhanh chóng đến độ rạng rỡ của làn da. Các nghiên cứu cho thấy chỉ cần một đêm thiếu ngủ cũng có thể khiến da mất độ đàn hồi và xuất hiện nhiều nếp nhăn hơn. Tương tự độ sáng và kết cấu của da, hay nói cách khác là độ rạng rỡ sẽ giảm đáng kể chỉ sau 4 đêm thiếu ngủ. Cơ thể tự phục hồi trong khi ngủ và quá trình này thể hiện rõ ở làn da, vì vậy ngủ ngon rất cần thiết cho một làn da rạng rỡ, khỏe mạnh.
Stress thúc đẩy hormone cortisol trong cơ thể tăng cao gây ảnh hưởng đến quá trình lưu thông máu và ức chế quá trình sản sinh collagen, elastin – hai thành phần quan trọng giúp da săn chắc. Điều này khiến da chảy xệ, xuất hiện nếp nhăn và các dấu hiệu lão hóa khác. Một nghiên cứu trên phụ nữ từ 18 – 34 tuổi cho thấy 43,5% những người bị căng thẳng đã gặp vấn đề về da xỉn màu.
Làn da chịu ảnh hưởng bởi quá trình lão hóa tự nhiên. Khi còn trẻ da thường trông săn chắc, căng mọng và đều màu nhờ collagen và elastin ổn định. Tuy nhiên khi già đi việc sản xuất các hợp chất thiết yếu này bị chậm lại. Ngoài ra lão hóa còn ảnh hưởng đến việc sản sinh lipid tự nhiên của da – một chất giúp giữ ẩm và làm mềm da. Những yếu tố này kết hợp với tác động tích tụ của việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời thường xuyên và các yếu tố môi trường khác có thể dẫn đến da xỉn màu, không đều màu.
Di truyền là yếu tố quan trọng trong việc quyết định sắc tố và độ sáng của làn da. Nếu bố mẹ có da xỉn màu nhiều khả năng con cái cũng sẽ bị tương tự. Lượng eumelanin cao là nguyên nhân chính của tình trạng này. Đây là một loại melanin tối màu phân bố ở cả da, mắt, tóc và móng.
Nước chiếm khoảng 70% trọng lượng của da. Khi bạn không uống đủ nước, đặc biệt trong tiết trời khô lạnh mùa đông làn da sẽ khô ráp, bong tróc và mất đi vẻ căng mọng. Một nghiên cứu đã phát hiện ra mối liên hệ chặt chẽ giữa việc uống đủ nước và làn da khỏe mạnh. (3)
Chế độ dinh dưỡng cũng quan trọng đối với sự tươi sáng của làn da. Chế độ ăn uống thiếu vitamin và các chất dinh dưỡng thiết yếu sẽ làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của da cũng như khả năng tái tạo tế bào da.
Hút thuốc và uống rượu bia đều tạo ra một lượng lớn các hợp chất phản ứng mạnh gọi là gốc tự do. Chúng phá hủy nhiều tế bào da khỏe mạnh dẫn đến xỉn màu. Theo một đánh giá hút thuốc là một yếu tố quan trọng gây lão hóa da sớm do làm suy yếu quá trình sản xuất collagen, thoái hóa các sợi đàn hồi và mô liên kết trong da. Vì vậy muốn da tươi sáng, khỏe mạnh tốt nhất là đừng bao giờ sử dụng những chất kích thích này. (4)
Làn da sẽ không thể khỏe mạnh, hồng hào nếu không được chăm sóc đúng cách. Những thói quen như không tẩy trang, không rửa mặt trước khi đi ngủ, không tẩy tế bào chết hàng tuần sẽ gây tích tụ bã nhờn dẫn đến da đổ dầu và xỉn màu hoặc lên mụn trứng cá dẫn đến sẹo thâm. Nhưng mặt khác vệ sinh da quá mức cũng có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và kích ứng dẫn đến xỉn màu.
Ngoài ra sử dụng hoá mỹ phẩm không phù hợp hoặc chứa các thành phần độc hại cũng có thể dẫn đến tổn thương da và xỉn màu. Hiện nay các sản phẩm làm đẹp kém chất lượng tràn lan trên thị trường vì vậy hãy kỹ lưỡng hơn khi lựa chọn. .
Môi trường ô nhiễm có thể phá hủy hàng rào bảo vệ da dẫn đến lão hoá nhanh hơn, đặc biệt khi kết hợp với bức xạ UV cao. Nghiên cứu cho thấy các hạt bụi mịn có kích thước nhỏ hơn 2,5 micromet chứa sulfat, nitrat và cacbon black có thể làm tổn thương da và gây ra các vấn đề sức khỏe khác.
Các bệnh nền như đái tháo đường, tim mạch hoặc suy giáp ảnh hưởng trực tiếp đến làn da thông qua việc làm rối loạn tuần hoàn máu, nội tiết và các hoạt động sinh lý khác của cơ thể. Chúng có thể gây khô ráp, tổn thương da và xỉn màu da. Ví dụ như bệnh đái tháo đường tác động đến các vi mạch máu làm làn da trở nên tối màu hơn.
Như đã trình bày người lạm dụng chất kích thích, stress kéo dài, thiếu ngủ, không bảo vệ da trước ánh nắng, dinh dưỡng kém khoa học,… đều có nguy cơ dễ gặp phải tình trạng da xỉn màu hơn. Bên cạnh đó phụ nữ bị rối loạn nội tiết tố cũng có khả năng gặp phải những vấn đề về da. Trong một số giai đoạn đặc biệt như chu kỳ kinh nguyệt, mang thai hoặc mãn kinh cơ thể dễ bị rối loạn nội tiết tố do mất cân bằng nội tiết tố. Nguyên nhân xuất phát từ sự suy giảm nồng độ estrogen và tăng nồng độ testosterone trong cơ thể khiến da tiết nhiều dầu hơn và lỗ chân lông to. Một trong những tình trạng rối loạn sắc tố da là do sự kích thích nội tiết tố tăng cao khiến da xuất hiện các mảng tối màu.
Làn da xỉn màu không chỉ là một vấn đề thẩm mỹ đơn thuần mà còn có thể tác động tiêu cực đáng kể đến chất lượng sống, chủ yếu ở khía cạnh tâm lý và xã hội. Khi làn da trở nên kém tươi sáng, không đều màu mọi người sẽ thấy mình trở nên mệt mỏi, giàu nua và điều này dễ dẫn đến tự ti làm ảnh hưởng đến giao tiếp. Đặc biệt những người quá bận tâm về tình trạng da của mình có thể gặp phải căng thẳng, lo âu dai dẳng.
Tẩy tế bào chết định kỳ, dưỡng ẩm đầy đủ, chống nắng cho da,… là một số điều cần làm để cải thiện làn da xỉn màu, cụ thể sau đây.
Bạn nên tẩy trang mỗi tối để loại bỏ lớp trang điểm, kem dưỡng, dầu thừa và bụi bẩn. Hãy dùng các sản phẩm phù hợp với loại da của bạn chẳng hạn tẩy trang gốc nước nếu da mụn, nhiều dầu hoặc tẩy trang gốc dầu nếu da khô; Và rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ sáng – tối hàng ngày nhưng nếu da không đổ nhiều dầu, chỉ cần dùng sữa rửa mặt một lần buổi tối là được.
Tẩy tế bào chết một đến hai lần mỗi tuần sẽ giúp da sạch, lỗ chân lông thông thoáng và bề mặt da mịn màng, sáng màu hơn. Da sạch rất cần thiết để ngăn ngừa mụn trứng cá và hấp thu các sản phẩm chăm sóc da tốt hơn.
Bạn có thể dùng cọ tẩy tế bào chết hoặc sản phẩm tẩy tế bào chết chứa axit alpha hydroxy như axit glycolic, lactic, tartaric và citric hoặc axit beta hydroxy như axit salicylic. Ngoài ra bã cà phê hoặc muối biển chuyên dụng cũng giúp làm sạch da an toàn. Sau khi tẩy tế bào chết hãy thoa kem dưỡng ẩm ngay lập tức để khóa ẩm và bảo vệ các tế bào da mới lộ ra.
Theo một bài đánh giá việc dưỡng ẩm hai lần một ngày với sản phẩm phù hợp có thể giúp duy trì độ sáng màu và sức khỏe làn da. Có nhiều dòng kem dưỡng ẩm được phát triển với các mục tiêu khác nhau và bạn có thể chọn một dòng bất kỳ. Ví dụ như dòng kem dưỡng ẩm thiên về phục hồi và bảo vệ hàng rào bảo vệ da chứa thành phần ceramide; dòng kem dưỡng ẩm thiên về hút nước vào lớp biểu bì để giúp da căng mọng chứa thành phần axit hyaluronic và glycerin; hoặc dòng kem dưỡng ẩm thiên về ngăn ngừa mất độ ẩm chứa thành phần dimethicone và petrolatum. (5)
Bảo vệ làn da khỏi tác hại của tia UV là biện pháp quan trọng hàng đầu để ngăn ngừa da xỉn màu. Bao gồm thoa kem chống nắng phổ rộng chỉ số SPF 50 trở lên, mỗi khi ra ngoài trời và thoa lại sau mỗi 2 giờ; mặc quần áo dài sáng màu, đội mũ rộng vành, đeo kính râm. Ngoài ra hãy hạn chế ra ngoài trời trong khoảng thời gian tia UV mạnh nhất (từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều).
Chế độ sinh hoạt lành mạnh giúp bảo vệ da khỏi tình trạng xỉn màu và duy trì sự khỏe mạnh. Bạn nên ngủ 7 – 9 tiếng mỗi đêm để da tái tạo tế bào mới; kiểm soát căng thẳng để ngăn sản xuất hormone cortisol quá mức dẫn đến viêm; tập thể dục đều đặn để tăng cường lưu thông máu đưa oxy và chất dinh dưỡng đến các tế bào da giúp da hồng hào, tươi sáng. Ngoài ra hãy hạn chế tiếp xúc với màn hình vì ánh sáng xanh gây đổ dầu, khô da và tăng sản sinh melanin.
Bạn nên xây dựng một chế độ ăn uống đa dạng các loại trái cây, rau củ quả tươi, các loại hạt, thịt nạc, cá để cung cấp vitamin, khoáng chất, chất chống oxy, protein và chất béo lành mạnh thiết yếu cho da. Đặc biệt là cà chua vì chứa lycopene – một chất chống oxy hóa mạnh giúp bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời và làm mờ các vết thâm nám. Cà chua cũng chứa vitamin C hỗ trợ sản xuất collagen giúp da săn chắc và mịn màng; Quả mọng (dâu tây, việt quất, mâm xôi) cũng chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin C và chất xơ. Chúng có sẽ giúp chống lại các gốc tự do gây viêm và giúp tái tạo tế bào da; Cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi) giàu axit béo omega-3, vitamin D và protein giúp da ngậm nước, mềm mại và sáng màu.
Hiện nay có nhiều phương pháp chuyên sâu cải thiện da xỉn màu, việc lựa chọn điều trị cần cá thể hóa cho từng trường hợp. Nếu tình trạng da bị xỉn màu xuất phát từ bệnh lý hoặc tác dụng phụ của thuốc, người bệnh cần điều trị dứt điểm bệnh nền hoặc thay đổi loại thuốc theo chỉ định, trước khi tiến hành các phương pháp điều trị da.
Các phương pháp chuyên sâu có thể được kể đến như:
Để phòng ngừa làn da xỉn màu từ sớm bạn nên chủ động bổ sung các tinh chất hỗ trợ da chuyên biệt là L-glutathione, Sakura, Pomegranate, P.Leucotomos, Collagen. Chúng đã được chứng minh tạo ra tác dụng hiệp đồng hỗ trợ tăng melanin sáng màu, giảm melanin tối màu, làm mờ sạm nám, tàn nhang, da không đều màu một cách an toàn, hiệu quả. Bên cạnh đó bạn cần ăn uống khoa học, hạn chế stress, nghỉ ngơi đầy đủ, tránh xa các chất kích thích và chăm sóc ngoài da da đầy đủ với dưỡng ẩm, tẩy tế bào chết, chống nắng kỹ.
Da xỉn màu biểu hiện dưới nhiều dạng có thể do di truyền hoặc mắc phải. Một số tình trạng dễ dàng cải thiện với các biện pháp tại chỗ như chế độ chăm sóc ngoài da khoa học, sinh hoạt, ăn uống lành mạnh nhưng một số tình trạng khác có thể cần phải điều trị với thuốc, kem đặc trị và các công nghệ hiện đại. Nếu gặp khó khăn trong việc cải thiện màu da, tốt nhất bạn nên đi khám da liễu để được tư vấn chuyên nghiệp hơn.
