Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Khô mắt sau mổ cận LASIK phải xử trí ra sao?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Khoảng 4% bệnh nhân sau phẫu thuật LASIK phát triển hội chứng khô mắt, thường kéo dài 3 - 6 tháng nhưng một số trường hợp có thể tồn tại nhiều tháng đến nhiều năm (1). Tình trạng này làm tăng nguy cơ các biến chứng có thể đe dọa thị lực như lệch vạt giác mạc, gấp vạt giác mạc, thoái hóa khúc xạ và viêm giác mạc do vi khuẩn. Hiểu biết về bệnh sẽ giúp mọi người chủ động trong việc phòng ngừa hoặc nhận biết sớm các triệu chứng để can thiệp sớm. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết về hội chứng khô mắt sau mổ cận LASIK ngay sau đây.

khô mắt sau mổ cận

Tại sao bị khô mắt sau mổ cận LASIK?

Khô mắt sau mổ cận LASIK có nguyên nhân đa yếu tố nhưng chủ yếu xuất phát từ sự gián đoạn cơ học và phản ứng sinh hóa của bề mặt nhãn cầu sau can thiệp laser. Cơ chế bệnh sinh chính được xác định qua các khía cạnh sau (2):

1. Tổn thương mạng lưới thần kinh giác mạc

Trong phẫu thuật LASIK việc tạo vạt giác mạc và chiếu laser sẽ cắt đứt các sợi thần kinh cảm giác (nhánh của dây thần kinh tam thoa) nằm ở lớp dưới biểu mô. Khi các sợi thần kinh bị cắt đứt giác mạc rơi vào trạng thái "tê" tạm thời không thể cảm nhận được tình trạng thiếu độ ẩm. Do không nhận được tín hiệu kích thích từ thần kinh tuyến lệ sẽ giảm tiết nước mắt khiến mắt bị khô sau khi mổ.

2. Sự thay đổi hình thái và độ cong giác mạc

Trong điều trị cận thị phẫu thuật LASIK sử dụng laser excimer để làm phẳng lớp nhu mô giác mạc. Việc thay đổi độ cong giác mạc sau LASIK gây ra sự mất tương thích cơ học giữa bề mặt nhãn cầu và mí mắt khiến màng phim nước mắt khó phân bố đều.

3. Tổn thương tế bào hình đài và tuyến Meibomian

  • Tế bào hình đài (Goblet cells): Sử dụng vòng hút (suction ring) để cố định nhãn cầu trong quá trình phẫu thuật có thể gây tổn thương trực tiếp lên tế bào hình đài ở kết mạc. Các tế bào này chịu trách nhiệm sản xuất lớp mucin (chất nhầy) giúp nước mắt bám dính vào bề mặt giác mạc. Thiếu hụt mucin khiến nước mắt dễ bị trôi và không thể bảo vệ mắt hiệu quả.
  • Tuyến Meibomian: Giảm tần suất chớp mắt sau mổ làm suy giảm chức năng bơm của tuyến Meibomian dẫn đến thiếu hụt lớp mỡ (lipid) bảo vệ, làm nước mắt bay hơi nhanh hơn.

4. Phản ứng viêm và tác động từ thuốc điều trị

Quá trình lành thương sau mổ kích hoạt giải phóng các chất trung gian gây viêm thần kinh như IL-6, MMP-9. Sự hiện diện của các hoạt chất này làm thay đổi nồng độ thẩm thấu của nước mắt gây kích ứng bề mặt nhãn cầu. Ngoài ra lạm dụng hoặc sử dụng kéo dài các loại thuốc nhỏ mắt chứa chất bảo quản sau phẫu thuật cũng góp phần gây độc tính cho biểu mô, làm trầm trọng thêm tình trạng khô mắt sau khi mổ.

5. Các yếu tố nguy cơ khác

Mức độ nghiêm trọng của tình trạng khô mắt còn phụ thuộc vào:

  • Độ sâu triệt tiêu nhu mô: Độ cận càng cao, laser can thiệp càng sâu vào các bó sợi thần kinh nhu mô trung tâm, nguy cơ khô mắt càng lớn.
  • Đặc điểm vạt: Vạt giác mạc càng dày hoặc vị trí bản lề (hinge) nằm ở phía trên thường gây tổn thương thần kinh nhiều hơn so với vạt mỏng hoặc bản lề nằm ở phía thái dương.
  • Khô mắt trước phẫu thuật: Những trường hợp chưa được đánh giá và điều trị đầy đủ trước mổ có nguy cơ cao bị khô mắt kéo dài sau mổ.
  • Giới tính nữ và yếu tố nội tiết: Sự biến động hormone có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến lệ và tuyến Meibomius.
phẫu thuật mắt
Khô mắt sau mổ cận LASIK chủ yếu xuất phát từ tổn thương hệ thống thần kinh giác mạc trong quá trình tạo vạt và bào mòn giác mạc bằng laser.

Triệu chứng khô mắt sau mổ cận thường gặp

Theo các nhà nghiên cứu chẩn đoán khô mắt sau phẫu thuật khúc xạ vẫn là một thách thức vì không có triệu chứng hoặc thông số lâm sàng nào duy nhất có thể xác nhận tình trạng này. Hơn nữa các triệu chứng và dấu hiệu có thể không tương quan tốt trong nhiều trường hợp.

Mặc dù vậy có một triệu chứng thường được quan sát thấy ở các bệnh nhân phát triển hội chứng này sau mổ LASIK điển hình. Chúng bao gồm:

  • Cảm giác cộm, xốn, rát mắt: Đây là biểu hiện phổ biến nhất do bề mặt giác mạc bị mất đi lớp bôi trơn tự nhiên. Bệnh nhân thường mô tả cảm giác như có hạt cát trong mắt, bị châm chích hoặc bỏng rát. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện tình trạng đau mắt do thần kinh (corneal neuralgia) - một dạng đau nhức dai dẳng do các dây thần kinh tam thoa phục hồi không bình thường.
  • Mờ mắt thoáng qua, nhìn không ổn định: Màng phim nước mắt không ổn định tạo ra bề mặt quang học gồ ghề dẫn đến hiện tượng loạn thị không đều tạm thời. Bệnh nhân thường thấy thị lực dao động (lúc rõ lúc mờ), đặc biệt là trong 6 tuần đầu sau mổ. Tình trạng mờ mắt có thể thuyên giảm ngay lập tức sau khi chớp mắt hoặc nhỏ nước mắt nhân tạo.
  • Chảy nước mắt phản xạ: Khi bề mặt nhãn cầu bị kích ứng quá mức do khô, hệ thống thần kinh sẽ phát tín hiệu khiến tuyến lệ tiết ra một lượng lớn nước mắt nước (aqueous). Tuy nhiên loại nước mắt này thiếu các thành phần lipid và mucin cần thiết nên không thể lưu lại trên bề mặt, do đó mắt vẫn cảm thấy khô ngay sau khi chảy nước mắt.
  • Các triệu chứng đi kèm khác: Đỏ mắt, sợ ánh sáng (nhạy cảm với ánh đèn hoặc ánh nắng), mỏi mắt nhanh khi làm việc với thiết bị điện tử và khó khăn khi nhìn vào ban đêm do xuất hiện quầng sáng quanh đèn.

Khô mắt sau LASIK kéo dài bao lâu?

Khô mắt sau LASIK thường kéo dài từ 3 - 6 tháng sau đó cải thiện dần khi hệ thống thần kinh giác mạc hồi phục. Triệu chứng thường đạt đỉnh điểm khó chịu trong 6 tuần đầu tiên và thuyên giảm dần theo tốc độ phục hồi thần kinh. Khoảng 95% bệnh nhân ghi nhận sự ổn định sau nửa năm; tuy nhiên với những trường hợp có độ cận cao hoặc cơ địa nhạy cảm, tình trạng khô mắt sau LASIK có thể kéo dài từ 6 đến 12 tháng.

Các nghiên cứu cho thấy mật độ thần kinh giác mạc bắt đầu phục hồi rõ rệt sau khoảng 3 tháng nhưng phải mất từ 6 đến 12 tháng để chức năng cảm giác và phản xạ tiết nước mắt tiết gần mức bình thường. Nếu sau một năm các triệu chứng không chấm dứt bệnh có thể đã chuyển sang giai đoạn mãn tính cần can thiệp y khoa chuyên sâu. (3)

phụ nữ dụi mắt
Bị khô mắt sau khi mổ LASIK thường kéo dài từ 3 - 6 tháng, tùy thuộc vào cơ địa mỗi người và loại hình phẫu thuật của mỗi bệnh nhân.

Khô mắt sau LASIK có tự hết không?

Khô mắt sau LASIK đa số có thể tự cải thiện theo thời gian khi các dây thần kinh giác mạc bị tổn thương trong quá trình phẫu thuật dần tái tạo và phục hồi chức năng. Khi giác mạc và phản xạ tiết nước mắt trở lại bình thường các triệu chứng khô, cộm và rát mắt thường giảm dần rồi biến mất.

Quá trình hồi phục này thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy cơ địa và mức độ can thiệp phẫu thuật. Tuy nhiên trong một số trường hợp hiếm gặp, đặc biệt ở người bị khô mắt nền trước mổ hoặc tổn thương thần kinh hồi phục kém, triệu chứng khô mắt có thể kéo dài lâu hơn và cần được theo dõi, điều trị chuyên khoa.

Cách khắc phục khô mắt sau mổ cận hiệu quả

Điều trị khô mắt sau mổ cận cần có sự kết hợp giữa chăm sóc tại nhà và can thiệp y khoa khi cần thiết.

1. Biện pháp tại nhà & thói quen hàng ngày

Đối với các trường hợp khô mắt sau khi mổ ở mức độ nhẹ, có thể cải thiện tình trạng này thông qua cách thay đổi trong lối sống:

  • Sử dụng nước mắt nhân tạo: Dùng các loại nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản dạng tép, tránh kích ứng thêm cho mắt. Nên nhỏ sau mỗi 1 - 2 giờ hoặc theo chỉ định của bác sĩ ngay cả khi chưa thấy khô.
  • Điều chỉnh môi trường sống: Sử dụng máy tạo độ ẩm để tăng độ ẩm trong phòng làm việc và phòng ngủ. Hạn chế để gió từ máy lạnh hoặc quạt thổi trực tiếp vào mắt.
  • Quy tắc 20-20-20: Khi làm việc với máy vi tính và điện thoại, hãy áp dụng quy tắc cứ mỗi 20 phút làm việc lại nhìn xa khoảng 6m trong 20 giây và chớp mắt chậm để làm ẩm bề mặt nhãn cầu.
  • Kiểm soát các loại thuốc đang dùng: Một số loại thuốc như kháng histamin, thuốc trị cảm cúm hoặc liệu pháp thay thế hormone có thể làm giảm tiết nước mắt. Bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để điều chỉnh nếu cần thiết.
  • Chườm ấm và massage mí mắt: Cách này giúp làm giãn nở các tuyến Meibomian, hỗ trợ lớp lipid trong nước mắt tiết ra thuận lợi hơn từ đó ngăn chặn tình trạng nước mắt bay hơi quá nhanh.
nhỏ nước mắt nhân tạo
Nhỏ nước mắt nhân tạo sau mổ cận giúp cải thiện độ ẩm và ổn định phim nước mắt.

2. Điều trị y khoa

Khi các biện pháp bảo tồn không mang lại hiệu quả, bác sĩ nhãn khoa sẽ chỉ định các phương pháp điều trị chuyên sâu hơn:

  • Sử dụng Cyclosporine A 0.05%: Đây là loại thuốc nhỏ mắt đặc hiệu giúp giảm viêm bề mặt nhãn cầu và kích thích tuyến lệ sản xuất nước mắt tự nhiên. Thuốc cũng hỗ trợ quá trình phục hồi các tổn thương biểu mô thần kinh sau phẫu thuật.
  • Nút điểm lệ (Punctal Plugs): Bác sĩ sử dụng các nút nhỏ bằng silicon để bít các lỗ thoát nước mắt. Thủ thuật này giúp giữ lại lượng nước mắt tự nhiên trên bề mặt nhãn cầu lâu hơn, rất hiệu quả cho những người bị khô mắt sau khi mổ LASIK mức độ trung bình đến nặng.
  • Bổ sung Omega-3: Các axit béo này giúp cải thiện chất lượng dịch tiết của tuyến lipid, giảm phản ứng viêm tại màng phim nước mắt.
  • Huyết thanh tự thân: Trong trường hợp khô mắt nặng gây tổn thương biểu mô, huyết thanh được chiết tách từ chính máu của bệnh nhân sẽ được dùng làm thuốc nhỏ mắt nhằm cung cấp các yếu tố tăng trưởng giúp giác mạc mau lành.

Khô mắt sau mổ cận là tác dụng phụ thường gặp liên quan chặt chẽ đến quá trình hồi phục của hệ thần kinh giác mạc và sự ổn định của bề mặt nhãn cầu sau phẫu thuật. Phần lớn người bệnh sẽ cải thiện dần trong vài tháng nếu được chăm sóc đúng cách, kết hợp điều chỉnh thói quen sinh hoạt và điều trị phù hợp theo mức độ triệu chứng. Trường hợp tình trạng khô mắt sau khi mổ kéo dài hoặc có dấu hiệu chuyển biến nặng, bạn hãy đến bệnh viện thăm khám ngay để bác sĩ có phương án can thiệp kịp thời.

banner Wit footer
Nguồn tham khảo