Lãnh cảm ở nam giới hay còn gọi là suy giảm ham muốn tình dục ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng sống và hạnh phúc cá nhân. Tình trạng này được đặc trưng bởi sự suy giảm hoặc mất đi ham muốn, hứng thú trong hoạt động tình dục. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết hơn về lãnh cảm ở nam giới là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị.
Lãnh cảm ở nam giới (suy giảm ham muốn tình dục ở nam giới) được định nghĩa là tình trạng suy giảm hoặc mất hứng thú với các hoạt động tình dục và ham muốn tình dục. Mức độ ham muốn dao động theo thời gian và việc thỉnh thoảng mất hứng thú là bình thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài và gây khó chịu hoặc ảnh hưởng đến mối quan hệ, cần đi thăm khám.
Ham muốn tình dục chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bao gồm sức khỏe thể chất, tâm lý, xã hội. Ham muốn tình dục ở mỗi người là khác nhau và không có một định nghĩa cụ thể về mức độ “quá thấp”. Một nghiên cứu năm 2019 trên hơn 12.000 nam giới từ 45 tuổi trở lên cho thấy cứ 20 người thì có khoảng một người báo cáo rằng ham muốn tình dục của họ ở mức thấp(1). Tuy nhiên, nếu sự suy giảm ham muốn tình dục kéo dài hoặc gây ảnh hưởng đến mối quan hệ với bạn tình, đó có thể là một vấn đề cần được quan tâm.
Cần phân biệt suy giảm ham muốn với rối loạn cương dương (ED), mặc dù chúng có thể liên quan. ED là tình trạng không có khả năng cương cứng hoặc duy trì cương cứng mặc dù có ham muốn tình dục, trong khi suy giảm ham muốn chỉ liên quan đến ham muốn tình dục.(2)
Ham muốn tình dục có xu hướng giảm khi tuổi tác tăng nhưng không nhất thiết biến mất hoàn toàn ngay cả khi đã ở độ tuổi 60, 70 hoặc hơn thế nữa. Nếu đang gặp phải tình trạng lãnh cảm, điều quan trọng là nam giới phải tìm kiếm sự giúp đỡ từ bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Họ có thể giúp xác định nguyên nhân và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.
Lãnh cảm ở nam giới xuất phát từ đâu? Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng này. ECO Pharma mời bạn theo dõi tiếp phần bên dưới.
Một số nguyên nhân chính gây ra tình trạng giảm ham muốn tình dục bao gồm: (3)
Testosterone là một hormone quan trọng đối với nam giới, được sản xuất chủ yếu ở tinh hoàn và đóng vai trò then chốt trong nhiều chức năng của cơ thể. Hormone này ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng, ham muốn tình dục, sự phát triển ở tuổi dậy thì, xây dựng cơ bắp, sức khỏe xương và cả nhận thức.
Theo Hiệp hội Tiết niệu Mỹ (AUA), nồng độ testosterone khỏe mạnh ở nam giới thường dao động trong khoảng 450ng – 600ng trên mỗi decilit (ng/dL). Tuy nhiên, khi nồng độ testosterone xuống dưới 300ng/dL, được coi là mức testosterone thấp.
Sự suy giảm nồng độ testosterone có thể dẫn đến giảm ham muốn tình dục. Mặc dù testosterone giảm dần theo tuổi tác là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa nhưng sự sụt giảm đáng kể có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống tình dục.
Giống như testosterone, nồng độ nitric oxide (NO) trong máu cũng suy giảm theo tuổi tác. Khi nồng độ NO suy giảm, khả năng giãn mạch máu cũng giảm theo dẫn đến việc máu khó lưu thông đến dương vật, gây khó khăn trong việc đạt được và duy trì sự cương cứng. Điều này có thể dẫn đến các vấn đề tâm lý như e ngại, thiếu tự tin, trầm cảm và giảm ham muốn tình dục.
Ngoài ra, suy giảm NO cũng có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe khác như bệnh tim mạch, tiểu đường và huyết áp cao. Do đó, việc duy trì nồng độ NO ổn định là rất quan trọng đối với sức khỏe tổng thể và chức năng tình dục.
Các bệnh mãn tính ở nam giới có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của sức khỏe, trong đó có chức năng tình dục. Nghiên cứu cho thấy các bệnh mãn tính thường tác động đến hai yếu tố quan trọng của chức năng tình dục nam giới đó là ham muốn (libido) và khả năng cương dương.(4)
Một số bệnh mãn tính có thể gây suy giảm ham muốn tình dục bao gồm bệnh tim mạch (chẳng hạn như bệnh mạch vành, suy tim), bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), tiểu đường type 2, các bệnh gây đau mãn tính, ung thư, béo phì, huyết áp cao, cholesterol cao và suy giảm chức năng của các cơ quan quan trọng như phổi, tim, thận và gan.
Căng thẳng có thể tác động tiêu cực đến nhiều khía cạnh sức khỏe, trong đó có ham muốn tình dục. Khi một người phải đối mặt với các tình huống căng thẳng hoặc trải qua giai đoạn áp lực cao, ham muốn tình dục của họ có thể suy giảm đáng kể.
Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng có mối liên hệ chặt chẽ giữa căng thẳng và sự suy giảm ham muốn tình dục. Khi cơ thể trải qua căng thẳng, nó sẽ sản xuất ra một loại hormone gọi là cortisol, hay còn được biết đến với tên gọi “hormone căng thẳng”. Sự gia tăng nồng độ cortisol trong máu có thể gây ra những rối loạn trong hệ thống nội tiết, ảnh hưởng đến việc sản xuất và cân bằng các hormone sinh dục, bao gồm cả testosterone. Sự suy giảm nồng độ testosterone có thể dẫn đến giảm ham muốn tình dục và tăng nguy cơ rối loạn cương dương ở nam giới.
Một nghiên cứu được công bố vào năm 2019 cũng đã tìm thấy rằng căng thẳng và tình trạng kiệt sức do áp lực công việc có liên quan mật thiết đến sự suy giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương và giảm mức độ thỏa mãn tình dục ở nam giới.
Một số loại thuốc có thể gây tác dụng phụ làm giảm nồng độ testosterone ở nam giới, ảnh hưởng đến ham muốn tình dục. Theo Hiệp hội Y học Tình dục Quốc tế, một số nhóm thuốc có liên quan đến tình trạng này bao gồm thuốc điều trị tăng huyết áp, một số thuốc chống trầm cảm, các phương pháp điều trị ung thư như hóa trị và xạ trị, thuốc giảm đau opioid, thuốc kháng nấm ketoconazole và thuốc cimetidine.
Giảm nồng độ testosterone do thuốc có thể gây ra nhiều triệu chứng, bao gồm giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương, giảm khối lượng cơ bắp, tăng khối lượng chất béo, mệt mỏi và thay đổi tâm trạng.
Trầm cảm là một rối loạn tâm thần phổ biến có thể tác động đến ham muốn tình dục. Người bệnh trầm cảm thường trải qua sự suy giảm hoặc mất hoàn toàn hứng thú với các hoạt động từng mang lại niềm vui, trong đó có quan hệ tình dục.
Mối liên hệ giữa trầm cảm và giảm ham muốn tình dục khá phức tạp và có thể xuất phát từ nhiều yếu tố. Một trong những giả thuyết được chấp nhận rộng rãi là sự thay đổi trong hóa học não bộ. Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và norepinephrine đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra cả trầm cảm và giảm ham muốn.
Ngoài ra, một số loại thuốc chống trầm cảm mặc dù được sử dụng để cải thiện tâm trạng, triệu chứng trầm cảm nhưng có thể gây ra tác dụng phụ là giảm ham muốn tình dục. Các nhóm thuốc chống trầm cảm thường liên quan đến tác dụng phụ này bao gồm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRIs), ví dụ như venlafaxine và duloxetine (Cymbalta); Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs), ví dụ như sertraline (Zoloft), fluoxetine (Prozac), citalopram (Celexa) và paroxetine (Paxil).
Vì vậy, nếu bạn đang dùng thuốc chống trầm cảm và nhận thấy sự suy giảm ham muốn tình dục, điều quan trọng là phải thảo luận vấn đề này với bác sĩ điều trị.
Lãnh cảm ở nam là một tình trạng phức tạp, ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của đời sống nam giới. Biểu hiện của lãnh cảm có thể khác nhau ở mỗi người nhưng nhìn chung, có thể nhận thấy qua những triệu chứng và dấu hiệu sau:
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bị lãnh cảm ở đàn ông, bao gồm cả yếu tố thể chất, tâm lý và lối sống. Cụ thể:
Một số rối loạn và tình trạng giấc ngủ có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Điều này có thể liên quan đến việc giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương và nồng độ testosterone thấp ở nam giới. Các rối loạn và tình trạng giấc ngủ này bao gồm:
Sự tự ti có thể tác động tiêu cực đến đời sống tình dục của nam giới, dẫn đến giảm ham muốn, rối loạn cương dương và né tránh quan hệ tình dục. Ngoài những tác động trực tiếp đến sức khỏe tình dục, sự tự ti còn liên quan mật thiết đến sức khỏe tâm thần.
Theo thời gian dài, nó có thể làm tăng nguy cơ phát triển các vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng như trầm cảm, lo âu, lạm dụng chất gây nghiện (ma túy, rượu). Tất cả những điều này đều có liên quan đến ham muốn thấp.
Lối sống ít vận động hoặc không tập thể dục có thể dẫn đến một loạt các vấn đề sức khỏe, ảnh hưởng đến ham muốn và sự hưng phấn tình dục, bao gồm:
Ngược lại, tập thể dục quá sức cũng đã được chứng minh là ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục. Trong một nghiên cứu năm 2017 cho thấy, mức độ tập luyện sức bền cường độ cao và kéo dài thường xuyên cao hơn có liên quan chặt chẽ với điểm số ham muốn giảm ở nam giới. Giải thích cho hiện tượng này có thể là do tập luyện quá sức dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi và thay đổi nội tiết tố.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến nghị, người trưởng thành nên tập thể dục cường độ vừa phải ít nhất 150 phút hoặc tập thể dục cường độ cao 75 phút mỗi tuần.
Uống rượu quá nhiều (uống quá 15 ly mỗi tuần) có liên quan đến việc giảm testosterone. Theo thời gian dài, rượu có thể làm giảm ham muốn tình dục và dẫn đến rối loạn cương dương.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyến nghị, nam giới nên tiêu thụ không quá hai đơn vị đồ uống có cồn mỗi ngày. Uống nhiều hơn mức này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe lâu dài.
Chẩn đoán và điều trị lãnh cảm ở nam giới đòi hỏi một quy trình tiếp cận toàn diện, xem xét cả yếu tố thể chất lẫn tâm lý. Dưới đây là các bước cơ bản trong quá trình này:
Bác sĩ sẽ thu thập thông tin chi tiết về tiền sử bệnh lý, các loại thuốc đang sử dụng, thói quen sinh hoạt cũng như các vấn đề tâm lý hoặc mối quan hệ có thể ảnh hưởng đến ham muốn tình dục. Khám lâm sàng có thể bao gồm kiểm tra bộ phận sinh dục, đánh giá các dấu hiệu của các bệnh lý tiềm ẩn.
Phương pháp điều trị lãnh cảm ở nam giới phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản được xác định. Bác sĩ có thể tư vấn cho bạn về các biện pháp hỗ trợ và phương pháp điều trị có thể cải thiện ham muốn tình dục của bạn.
Bác sĩ sẽ thu thập thông tin về tiền sử bệnh lý, thuốc đang sử dụng, thói quen sinh hoạt và các vấn đề tâm lý. Xét nghiệm máu có thể được thực hiện để kiểm tra nồng độ testosterone và các hormone khác.
Một số thuốc có thể được bác sĩ chỉ định sử dụng điều trị tình trạng lãnh cảm ở nam giới:
Liệu pháp tâm lý có thể giúp giải quyết các vấn đề tâm lý như căng thẳng, lo âu, trầm cảm, hoặc các vấn đề trong mối quan hệ, cải thiện ham muốn tình dục:
Có nhiều biện pháp phòng ngừa hiệu quả có thể giúp nam giới duy trì ham muốn tình dục khỏe mạnh và ngăn ngừa lãnh cảm. Cụ thể:
Lãnh cảm ở nam giới nếu kéo dài có thể gây ra những hệ lụy tâm lý không ổn định, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và mối quan hệ vợ chồng. Chủ động tìm hiểu nguyên nhân và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời là vô cùng quan trọng. Lời khuyên chân thành dành cho nam giới là nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và tư vấn bởi các bác sĩ.
