Nám da là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và các lưu ý thường gặp

Người thuộc bất kỳ chủng tộc nào cũng có thể bị nám da. Tình trạng này phổ biến hơn ở người có da sẫm màu so với người có làn da trắng sáng. Phụ nữ bị nám nhiều gấp 9 lần so với nam giới. Nám da hiếm gặp trước tuổi dậy thì và phổ biến hơn ở độ tuổi sinh sản.

Nám da là gì?

Nám da là tình trạng da xuất hiện các đốm màu nâu nhạt, nâu sẫm, xám xanh, chúng thường sẫm màu theo thời gian. Nám da thường xuất hiện nhiều nhất ở má, mũi, cằm và trán, nó phổ biến ở phụ nữ mang thai với tỷ lệ 15% – 50%. Khoảng 1,5% – 33% dân số thế giới bị nám da, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có nguy cơ cao nhất, thiếu niên ít gặp hơn. (1)

Những người có làn da sáng hơn ít có nguy cơ bị nám hơn so với những người có làn da nâu sẫm. Phụ nữ dễ bị nám hơn nam giới, tỷ lệ này lần lượt là 90% (ở nữ giới) và 10% (ở nam giới).

Nám da có tác động đáng kể đến thẩm mỹ, gây ra những căng thẳng về tâm lý, tinh thần và làm giảm chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, điều trị nám có chi phí cao nhưng kết quả không phải lúc nào cũng đáp ứng được sự mong đợi của người bệnh. Nám da khiến nhiều người mất tự tin vì nó chủ yếu ảnh hưởng đến vùng mặt, nơi dễ nhìn thấy nhất.

Tìm hiểu về biểu hiện của da bị nám

Dấu hiệu của nám là các mảng màu nâu nhạt, nâu sẫm xuất hiện trên da. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu một số vị trí nám thường xuất hiện: (2)

• Trán, má, mũi và môi trên.
• Cả hai bên má.
• Đầu mũi.
• Hàm dưới.

Những nguyên nhân làm da xuất hiện nám

Có 2 loại nguyên nhân chính dẫn đến nám da là nguyên nhân nội sinh và ngoại sinh. (3)

1. Nguyên nhân nội sinh hình thành nám da

Sau đây là một số nguyên nhân nội sinh hình thành nám da:

• Di truyền: Khoảng 33% – 50% số người bị nám có người thân trong gia đình có tình trạng da tương tự. Phần lớn các cặp song sinh bị nám giống nhau.
• Suy giáp: Tình trạng tuyến giáp hoạt động kém, có thể gây ra nám.
• Mang thai: Sự tăng lên của estrogen, progesterone và các hormone kích thích tế bào hắc tố trong thời kỳ mang thai đóng một vai trò lớn trong việc hình thành nám.
• Nội tiết tố: Các nội tiết tố như estrogen và progesterone có thể đóng một vai trò nhất định trong việc gây ra nám.

2. Nguyên nhân ngoại sinh gây nám

Sau đây là một số nguyên nhân ngoại sinh hình thành nám:

• Một số loại thuốc: Một số loại thuốc như kháng sinh, chống viêm không steroid (NSAID), lợi tiểu, retinoid, hạ đường huyết, chống loạn thần,… có thể gây ra nám.
• Liệu pháp tránh thai: Nám da thường xuất hiện ở những người dùng thuốc tránh thai đường uống chứa estrogen và progesterone.
• Estrogen/Diethylstilbestrol: Diethylstilbestrol là dạng tổng hợp của estrogen, thường được sử dụng để điều trị ung thư tuyến tiền liệt. Việc tăng estrogen có thể dẫn đến nám.
• Thuốc chống động kinh: Thuốc chống động kinh như Clobazam (Onfi®) giúp ngăn cơ thể khỏi những cơn động kinh nhưng có thể gây ra nám da.
• Ánh sáng xanh: Nám có thể do tác động của đèn LED từ tivi, laptop, điện thoại di động và máy tính bảng gây ra.
• Sản phẩm chăm sóc da: Một số sản phẩm gây kích ứng da có thể khiến tình trạng nám trở nên trầm trọng hơn.
• Xà phòng: Một số loại xà phòng có mùi thơm có thể gây ra hoặc làm tình trạng nám nặng hơn.

Phân loại nám da

Có 3 loại nám da là nám mảng, nám đinh và nám hỗn hợp. Mỗi loại có thể cần phương pháp điều trị khác nhau.

Nám mảng: Nám mảng là từng mảng nhỏ dần lan rộng, có màu sắc khá nhạt, chủ yếu hình thành do ánh nắng, ô nhiễm không khí, dùng mỹ phẩm không phù hợp,… Nám mảng thường gặp nhất, hình thành ở lớp biểu bì của da, chân của nó chỉ nằm ở vùng thượng bì. Loại nám này thường xuất hiện ở gò má, trán, mũi, cằm.

Nám đinh (nám chân sâu): Nám đốm là những đốm đen sẫm màu do các tế bào sinh sắc tố melanocyte đẩy melanin từ trung bì. Loại nám này có chân nám nằm sâu hơn. Màu sắc của nám này thay đổi từ nâu nhạt đến đen sẫm, thường xuất hiện ở trán, nám 2 bên má và cằm. Nám đinh hình thành do lão hóa, di truyền, rối loạn nội tiết tố, thay đổi hormone,… Vì thế, chúng thường gặp ở phụ nữ sau sinh hoặc bước vào giai đoạn tiền mãn kinh.

Xem thêm: Nám sau sinh là gì?

Nám hỗn hợp: Nám hỗn hợp là sự kết hợp của nám mảng và nám đốm. Đây là loại nám khó điều trị nhất vì chân nám nằm sâu. Nám hỗn hợp có màu sẫm, nằm trên trán, gò má, sống mũi, vùng da xung quanh mắt,… Loại nám này hình thành do nhiều nguyên nhân như lão hóa, di truyền ánh nắng, bụi bẩn, ô nhiễm,…

Xem thêm: Cách nhận biết nám mảng và nám chân sâu

Khác biệt giữa nám, tàn nhang và đồi mồi

Nám, tàn nhang là hai tình trạng khác nhau. Tàn nhang cũng có 2 loại khác nhau bao gồm ephelide và đồi mồi. (4)

Tàn nhang là những đốm tròn nhỏ, phẳng, thường có màu be hoặc nâu. Chúng xuất hiện thành từng nhóm dọc theo các vùng da thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời như mặt, cánh tay và chân. Tàn nhang thường trở nên sẫm màu hơn sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Đồi mồi là những đốm nâu phẳng xuất hiện khi da thường xuyên tiếp xúc với tia cực tím (UV) từ mặt trời và từ độ tuổi 40. Các đốm đồi mồi thường hình thành ở những vùng cơ thể thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời như mặt, tay, cổ, ngực, cánh tay và chân.

Nám là một chứng rối loạn da phổ biến tạo ra các mảng sẫm màu. Nám thường biểu hiện bằng sự đổi màu nâu hoặc xám trên má, trán, mũi, cằm hoặc môi trên và thường đồng đều và đối xứng ở cả hai bên khuôn mặt. Hầu hết nám là do sự thay đổi nội tiết tố trong cơ thể. Nám có thể được điều trị bằng các phương pháp điều trị làm sáng da tại chỗ, lột da bằng hóa chất hoặc mài da vi điểm. Phương pháp điều trị bằng laser thường không được khuyến khích vì nhiệt laser thực sự có thể làm cho các triệu chứng nám trở nên tồi tệ hơn.

Xem thêm: Những nguyên nhân gây tàn nhang

Nên phòng ngừa nám da như thế nào?

Tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời mà không dùng kem chống nắng. Giảm thời gian sử dụng trước màn hình TV, màn hình LED, máy tính bảng, điện thoại di động và máy vi tính. Chọn phương pháp ngừa thai không bao gồm hormone… mà những biện pháp có thể giúp phòng ngừa nám da.

Nám da có điều trị được không?

Hiện nay kết hợp đa phương thức thường được áp dụng trong điều trị nám. Điều quan trọng bạn cần nhớ là không nên quá kỳ vọng vào bất kỳ phương pháp nào.  Điều trị có thể làm nám nhạt màu hơn hoặc biến mất, nhưng nám cũng có thể không thay đổi ở một số người. Ngoài ra, tái phát nám trở lại là điều thường hay xảy ra.

Bạn cần nhận thức được các tác dụng phụ có thể xảy ra khi điều trị, bao gồm sạm da do viêm trong quá trình điều trị gây ra. Sử dụng các loại thuốc được chỉ định dưới sự giám sát của bác sĩ da liễu có thể giúp làm mờ nám và giảm nguy cơ nám phát triển trở lại.

Xem thêm: Hướng dẫn bài thuốc bắc trị nám da

Những giải pháp điều trị nám da

Những giải pháp công nghệ hiệu quả và nhanh chóng hơn trong việc điều trị nám nhưng thường đắt đỏ và có thể ngoài tầm chi trả của nhiều người. Sử dụng thuốc bôi ngoài da, kem trị nám hoặc viên uống bổ sung phổ biến hơn nhưng cần lựa chọn sản phẩm an toàn, chất lượng. Ăn một số nhóm thực phẩm cũng có ích cho việc hỗ trợ điều trị nám.

1. Trị nám bằng công nghệ ánh sáng

Laser là nguồn ánh sáng năng lượng cao có bước sóng đơn sắc (một bước sóng) được tập trung chính xác để truyền ánh sáng đó đến một khu vực nhỏ nhằm đạt được hiệu quả mong muốn. Laser hoạt động trong các quy trình thẩm mỹ thông qua phương pháp quang nhiệt chọn lọc, có nghĩa là điều chỉnh tần số ánh sáng để tạo ra nhiệt trong vùng cụ thể.

Có hai loại laser cơ bản được sử dụng cho mục đích thẩm mỹ là laser xâm lấn và không xâm lấn. Laser xâm lấn loại bỏ các lớp da bị tổn thương trên cùng, trong khi tia laser không xâm lấn hoạt động sâu hơn trong da mà không loại bỏ hoặc làm tổn thương các lớp trên cùng.

Phương pháp laser không xâm lấn có thể hầu như không mất thời gian để lành vết thương. Thời gian phục hồi sau điều trị bằng laser xâm lấn phụ thuộc vào độ sâu của quá trình điều trị và khả năng lành vết thương của từng người, có thể mất từ hai đến bốn tuần. Da có thể đỏ và bong vảy trong quá trình chữa lành này.

2. Hỗ trợ làm mờ nám bằng liệu pháp Peel da

Peel da là phương pháp sử dụng các chất như axit glycolic, axit alpha-hydroxy và axit salicylic để loại bỏ lớp bề mặt da chứa sắc tố dư thừa. Tác dụng của peel da chỉ là tạm thời vì cách này chỉ giúp loại bỏ một lớp da mà không làm giảm quá trình sản xuất sắc tố trong việc tái tạo các lớp da sâu hơn.

• Peel da thường tiến hành hàng tháng, bắt đầu với công thức có nồng độ thấp, sau đó thực hiện hàng tuần ở nồng độ cao hơn.
• Các chất làm sáng da thường được sử dụng kết hợp với lột da bề mặt để có kết quả tốt hơn.
• Cần theo dõi chặt chẽ tình trạng mất sắc tố da và nên ngừng điều trị nếu nhận thấy sự thay đổi sắc tố ở vùng da xung quanh.

3. Mài da vi điểm (Microdermabrasion)

Mài da vi điểm là một thủ thuật da liễu nhẹ nhàng loại bỏ lớp da trên cùng. Nó thậm chí có thể làm đều màu da, mờ sẹo mụn và làm sáng da xỉn màu. Vì đây là quy trình chăm sóc da chuyên nghiệp nên thông thường bạn sẽ đến gặp bác sĩ da liễu hoặc chuyên gia thẩm mỹ để thực hiện phương pháp mài da vi điểm.

Quá trình này mất khoảng 30 phút và có thể được thực hiện cùng lúc với các phương pháp điều trị da khác. Quy trình này thường không gây đau đớn nhưng bạn có thể cần vài đợt điều trị mài mòn da vi điểm để có được kết quả như mong muốn.

4. Bôi thuốc/kem điều trị nám

Liệu pháp bôi tại chỗ sử dụng chất ức chế tyrosinase ngăn ngừa sự hình thành sắc tố mới bằng cách ngăn chặn sự hình thành melanin, bao gồm:

• Axit azelaic: Loại kem này được thoa 2 lần mỗi ngày, an toàn cho phụ nữ mang thai.
• Cysteamine: Một nghiên cứu trên 50 người cho thấy cysteamine hiệu quả hơn giả dược.
• Hydrocortisone (corticosteroid bôi tại chỗ): Hydrocortisone giúp làm mờ nám, làm giảm nguy cơ viêm da do các tác nhân khác gây ra.
• Hydroquinone: Thuốc này được dùng dưới dạng kem. Nó tác động trực tiếp lên nám vào ban đêm trong vòng 2 – 4 tháng.
• Methimazole: Đây là một loại kem kháng giáp được sử dụng khi nám kháng trị với hydroquinone.
• Axit Tranexamic: Đây là thuốc dạng bôi, tiêm hoặc uống.
• Tretinoin: Đây là một loại retinoid bôi tại chỗ có thể gây viêm da và không nên dùng khi mang thai.

Xem thêm: Top thuốc trị nám da

5. Bổ sung thực phẩm chức năng hỗ trợ trị nám từ bên trong

Theo chuyên gia da liễu, sạm nám không dễ cải thiện trong thời gian ngắn. Các phương pháp tác động bên ngoài tiềm ẩn nguy cơ làm da mỏng và tái sạm nám. Vì thế bạn nên bổ sung các tinh chất quý từ thiên nhiên để hỗ trợ kiểm soát nguyên nhân gây sạm nám:

• Sakura là chiết xuất hoa anh đào giúp ức chế hoạt động men Tyrosinase, giảm Melanin, ức chế AGEs,giúp da trắng mịn, ngừa lão hóa vượt trội.
• Collagen Peptide là loại collagen tinh chế theo công nghệ cao cấp giúp hấp thụ nhanh, cho da căng mịn, giảm nếp nhăn, tăng đàn hồi.
• White Peony là chiết xuất hoa mẫu đơn trắng, chứa chất chống oxy hóa & paeoniflorin giúp làm trắng da, ngừa lão hóa, giảm nếp nhăn hiệu quả.
• Lemon Powder được chiết xuất từ chanh – một dưỡng chất giúp làm trắng da tuyệt vời. Trong Lemon Powder có nhiều vitamin C giúp cải thiện da bị thâm mụn, sạm nám, cho da trắng sáng hơn.
• Grape Seed được chiết xuất từ hạt nho, chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao, giúp hạn chế lão hóa, giảm nếp nhăn, cân bằng độ ẩm, bảo vệ collagen và elastin trước các yếu tố gây hại.
• Sky Fruit là chiết xuất quả hướng thiên có khả năng chống lão hóa, bảo vệ da trước tia UV, tăng “miễn dịch” cho da.

Xem thêm: Các loại viên uống trị nám da hiệu quả

6. Làm mặt nạ hỗ trợ làm mờ nám từ thiên nhiên

Có rất nhiều loại mặt nạ từ thiên nhiên có thể hỗ trợ làm mờ nám. Dưới đây là một số công thức phổ biến và có lợi cho da:

• Mặt nạ bột nghệ và sữa tươi: Bột nghệ chứa curcumin, một chất chống oxy hóa mạnh có khả năng ức chế sản xuất melanin, nguyên nhân gây nám. Sữa tươi có tác dụng dưỡng ẩm và làm sáng da.
• Mặt nạ nha đam và mật ong: Nha đam chứa các chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất giúp làm dịu da, giảm viêm và kích ứng. Mật ong có tác dụng dưỡng ẩm và làm sáng da.
• Mặt nạ khoai tây và sữa chua: Khoai tây chứa các chất chống oxy hóa và vitamin giúp làm sáng da và giảm thâm nám. Sữa chua có tác dụng dưỡng ẩm và làm mềm da.

Xem thêm: Cách làm mặt nạ lòng đỏ trứng gà trị nám tại nhà cực tốt

Một số lưu ý khi điều trị nám da mặt

Có nhiều phương pháp điều trị nám da mặt, tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nám. Nhưng dù áp dụng phương pháp nào, bạn cũng cần lưu ý một số vấn đề sau để đạt được hiệu quả tốt và ngăn ngừa nám tái phát:

• Xác định nguyên nhân gây nám: Nám da có thể do nhiều nguyên nhân nên cần xác định rõ nguồn gốc của nó. Điều này sẽ giúp bạn lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả hơn.
• Thăm khám và điều trị tại cơ sở uy tín: Trước khi điều trị nám, bạn nên đến thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám, tư vấn và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Tự ý điều trị nám tại nhà có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí làm tổn thương da vĩnh viễn.
• Tuân quy trình đồ điều trị: Để đạt được hiệu quả tốt, bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình điều trị do bác sĩ chỉ định. Không nên tự ý bỏ dở hoặc thay đổi khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ.

Xem thêm: Serum điều trị nám da

Một số câu hỏi thường gặp liên quan tới nám da

Sau đây là một số thắc mắc thường gặp liên quan đến tình trạng nám:

1. Đối tượng dễ bị nám da?

Một số người có nguy cơ phát triển nám cao hơn như: (5)

• Phụ nữ tuổi từ 30 đến 40: Nám phổ biến ở phụ nữ hơn nam giới. Nội tiết tố đóng một vai trò nhất định trong việc gây ra nám. Có nhiều thời kỳ quan trọng trong cuộc đời phụ nữ gây mất cân bằng nội tiết tố như bắt đầu có kinh nguyệt, mang thai, sinh con, tiền mãn kinh và mãn kinh.
• Người có tông màu da trung bình hoặc tối: Nám xuất hiện thường xuyên hơn ở những tông màu da này so với tông màu da sáng hơn.
• Người có người thân bị nám: Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những người bị nám thường có một hoặc nhiều người thân cùng huyết thống cũng bị nám.

2. Da bị nám có tác động xấu đến sức khỏe không?

Mặc dù nám không gây hại về mặt thể chất nhưng các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những thay đổi về ngoại hình có thể gây ra các vấn đề về tâm lý và làm giảm chất lượng cuộc sống.

Mặt khác, nám cũng có thể cho thấy sự thay đổi tiêu cực bên trong cơ thể, chẳng hạn như sự mất cân bằng nội tiết tố.

3. Nám da có tự khỏi hoàn toàn không?

Tùy thuộc vào từng người, nám có thể tự hết hoặc không mà không cần điều trị. Nám da thường là một rối loạn mãn tính. Nếu bạn thực hiện các biện pháp phòng ngừa và tuân theo các phương pháp điều trị được bác sĩ khuyến nghị, vết nám có thể biến mất.

4. Có nên ngăn ngừa nám da từ sớm?

Bạn nên ngăn ngừa nám từ sớm, vì điều này mang lại nhiều lợi ích như:

• Giúp ngăn chặn nám hình thành và phát triển: Khi các yếu tố gây nám chưa tác động mạnh mẽ đến da, việc thực hiện các biện pháp ngăn ngừa sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ nám xuất hiện.
• Giúp điều trị nám dễ dàng hơn: Khi nám mới xuất hiện, các đốm nám thường nhỏ, mờ, chân nám nông nên dễ điều trị.
• Giúp tiết kiệm chi phí và thời gian: Điều trị nám thường tốn kém và mất nhiều thời gian. Việc ngăn ngừa nám từ sớm sẽ giúp bạn tiết kiệm được chi phí và thời gian cho việc điều trị.

Nám da là một vấn đề da liễu phổ biến, có thể ảnh hưởng đến cả nam và nữ. Nám gây mất thẩm mỹ, khiến người mắc phải cảm thấy tự ti, mặc cảm. Để phòng ngừa nám, cần bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời bằng cách thoa kem chống nắng, đội mũ nón, che chắn cẩn thận khi ra ngoài trời nắng. Ngoài ra, cần giữ da khỏe mạnh bằng cách bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất, có chế độ ăn uống hợp lý, ngủ đủ giấc.