Theo đánh giá toàn diện và cập nhật về dịch tễ học của gánh nặng suy tim toàn cầu năm 2023, hơn 64 triệu người bị ảnh hưởng bởi tình trạng này (1). Suy tim được phân chia thành bốn cấp độ tương ứng với sự tiến triển của nó. Trong giai đoạn nặng nhất, nhiều triệu chứng nghiêm trọng ảnh hưởng tới chất lượng sống và đe doạ tính mạng người bệnh. Suy tim độ mấy là nặng nhất, cùng ECO Pharma giải đáp chi tiết trong bài viết sau đây.
Suy tim là tình trạng tim không thể bơm đủ máu để đáp ứng nhu cầu oxy và chất dinh dưỡng của cơ thể. Theo Hiệp hội Tim mạch New York (NYHA) – Mỹ, suy tim được phân chia thành bốn cấp độ dựa trên hạn chế hoạt động thể chất của người bệnh và chức năng do suy tim gây ra. (2)
Suy tim độ mấy là nặng nhất? Theo phân loại suy tim của NYHA, suy tim độ 4 là mức độ nặng nhất. Ở giai đoạn này, người bệnh gặp triệu chứng khó thở, mệt mỏi nghiêm trọng ngay cả khi nghỉ ngơi, không thể thực hiện bất kỳ hoạt động thể chất nào mà không cảm thấy khó chịu. Đây là giai đoạn cuối của bệnh, thường đi kèm với các dấu hiệu như phù nề toàn thân, tụ dịch ở các cơ quan quan trọng, ứ trệ tuần hoàn và có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.
Suy tim là tình trạng mạn tính cần được theo dõi sát sao. Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng có thể trở nên rõ rệt hơn và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống của người bệnh. Ban đầu, khó thở chỉ xuất hiện khi gắng sức nhiều như chạy nhưng khi bệnh nặng hơn, khó thở xảy ra khi leo cầu thang, đi nhanh hoặc thậm chí đi bộ thông thường, buộc người bệnh phải dừng lại để thở.
Cùng với khó thở, ho cũng là triệu chứng phổ biến khi suy tim nặng hơn. Ho thường xuất hiện hoặc trở nên trầm trọng hơn lúc nằm xuống, do dịch trong phổi di chuyển và tích tụ. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể xuất hiện tiếng khò khè giống như hen suyễn. Nếu ho kèm với khó thở dữ dội, đặc biệt phải ngồi dậy vào ban đêm để thở, đây là dấu hiệu khẩn cấp cần được đưa đến phòng cấp cứu hoặc gọi xe cấp cứu ngay lập tức.
Khi thất phải bị suy yếu, tim sẽ không thể bơm máu từ cơ thể trở về, dẫn đến ứ dịch trong các mô, gây phù nề mắt cá chân và bàn chân, rồi lan dần lên cẳng chân, đùi, xương chậu. Nếu dùng đầu ngón tay ấn nhẹ lên vùng bị phù, vết lõm sẽ xuất hiện và từ từ biến mất trong khoảng một phút. Suy tim độ nặng hơn có thể xuất hiện bọng nước, vỡ da và rỉ dịch trong suốt, tăng nguy cơ nhiễm trùng da, chân trở nên tím tái, sưng viêm.
Ngoài ra, sự tích tụ dịch không chỉ xảy ra ở chi dưới mà còn có thể ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng. Đau bụng vùng trên bên phải, cảm giác đầy bụng dù ăn ít và tăng cân bất thường do tích nước cũng là dấu hiệu cảnh báo. Nhiều người lầm tưởng đây là viêm túi mật, nhưng thực chất là gan bị căng to do ứ dịch.
Cảm giác mệt mỏi gia tăng cũng khiến người bệnh tự điều chỉnh tốc độ, giảm dần hoặc ngừng các hoạt động thể chất. Người bệnh chỉ đi bộ những quãng đường ngắn và đi rất chậm, thậm chí chọn ngủ ở tầng dưới thay vì ngủ trên lầu, ngủ trên ghế tựa, cuối cùng là không thể ngủ được.
Trường hợp bệnh suy tim tiến triển nặng khiến người bệnh phải thay đổi thói quen sinh hoạt và mức độ hoạt động thể chất đáng kể, hãy đến gặp bác sĩ để được đánh giá và điều trị kịp thời. Các thuốc lợi tiểu và thuốc điều trị khác có thể kiểm soát triệu chứng, cải thiện tiến triển bệnh, cho dù suy tim là bệnh mạn tính không thể chữa khỏi hoàn toàn.
Tất cả các cấp độ suy tim đều tiềm ẩn nguy hiểm nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm sẽ tăng dần theo từng cấp độ.
Suy tim độ 1 là giai đoạn nhẹ nhất của suy tim, người bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng khi thực hiện các hoạt động thể chất thông thường. Mặc dù được xem là nhẹ nhất nhưng nếu không phát hiện sớm, không có biện pháp ngăn ngừa tiến triển, suy tim dần chuyển sang cấp độ nặng hơn. Ở suy tim độ 2 và 3, triệu chứng như khó thở, mệt mỏi khi thực hiện các hoạt động gắng sức nhẹ dần trở nên rõ rệt hơn, phản ánh mức độ tổn thương tim ngày càng nghiêm trọng.
Suy tim độ 4 là mức nặng nhất và nguy hiểm nhất. Giai đoạn này, các triệu chứng xuất hiện ngay cả khi người bệnh nghỉ ngơi hoặc khi thực hiện các hoạt động thể chất rất nhẹ. Người bệnh thường xuyên cảm thấy khó thở, mệt mỏi và có thể kèm theo nguy cơ cao gặp phải các biến chứng đe dọa tính mạng như phù phổi cấp, nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim.
Người bệnh cần phải thực hiện theo các khuyến nghị về chế độ ăn uống, tập luyện thể dục và thay đổi các thói quen khác để làm giảm các triệu chứng suy tim, làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, cải thiện chất lượng sống.
Tăng hoặc giảm cân đột ngột có thể là dấu hiệu suy tim đang khởi phát và tiến triển. Theo dõi cân nặng thường xuyên giúp phát hiện sớm sự thay đổi dịch trong cơ thể. Cân vào cùng thời điểm mỗi sáng, tốt nhất là trước bữa sáng và sau khi đi tiểu, nếu tăng 1kg – 1.5kg trong một ngày liên tục hoặc từ 2.5kg trở lên trong một tuần hãy thông báo cho bác sĩ để điều chỉnh thuốc.
Nicotine trong thuốc lá làm tăng nhịp tim và huyết áp. Ngoài ra, carbon monoxide cũng đi vào máu làm giảm lượng oxy cung cấp cho tim và não. Hút thuốc cũng làm giảm khả năng gắng sức, tăng nguy cơ đông máu và giảm HDL-cholesterol. Trong khi đó, tiêu thụ rượu bia có thể gây tổn thương cơ tim và làm trầm trọng thêm tình trạng suy tim. Vì thế người bệnh suy tim nên bỏ hoàn toàn các chất độc hại này.
Đối với người bệnh suy tim ở những mức độ nhẹ, hoạt động thể chất thường xuyên, cường độ vừa phải như đi bộ, leo cầu thang, tập yoga hoặc chơi thể thao giúp tăng cường sức khỏe tim mạch. Mức độ và loại hình vận động cần được cá nhân hóa theo tình trạng sức khỏe của tim. Hạn chế thực hiện những hoạt động gắng sức.
Thời gian nghỉ ngơi giúp tim hoạt động hiệu quả hơn. Nghỉ ngơi ban ngày có thể giúp tránh làm việc quá sức và giảm cảm giác mệt mỏi do giấc ngủ ban đêm bị gián đoạn. Người bệnh có thể chợp mắt sau bữa trưa, gác chân lên cao vài phút mỗi vài giờ hoặc ngồi khi làm các công việc nhà nhẹ nhàng. Buổi tối hãy dùng gối kê cao đầu, tránh ăn quá no, uống caffeine hoặc rượu trước khi ngủ. Tham khảo ý kiến của bác sĩ về thời gian dùng thuốc lợi tiểu để tránh thức dậy đi tiểu đêm.
Căng thẳng và lo âu có thể khiến tim làm việc vất vả hơn, các triệu chứng suy tim ngày càng trở nên nghiêm trọng. Thay vì hút thuốc lá, uống rượu bia, ăn quá nhiều để giảm căng thẳng, hãy thử các phương pháp lành mạnh hơn như hít thở sâu, tập yoga hoặc thiền, đọc sách, nghe nhạc nhẹ nhàng.
Người bệnh suy tim cần kiểm tra huyết áp và nhịp tim tại nhà hàng ngày để phát hiện sớm triệu chứng bất thường để được xử trí kịp thời. Nếu huyết áp thấp hoặc cao hơn so với mức bình thường là 120/80mmHg và nhịp tim khi nghỉ ngơi thấp hơn 35 – 40 lần/phút hoặc cao hơn 100 lần/phút, bệnh nhân cần đến bệnh viện ngay để được bác sĩ thăm khám và điều trị suy tim kịp thời.
Người bệnh suy tim cần tiêm vacxin cúm hàng năm và vacxin phế cầu một lần để phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp này. Cả bệnh cúm và viêm phổi đều làm tăng áp lực lên hệ tim mạch, gây suy tim cấp hoặc làm trầm trọng tình trạng hiện có.
Hệ thống tiêm chủng vắc xin cho trẻ em và người lớn VNVC có đầy đủ vắc xin chính hãng, nhập khẩu từ các nước lớn trên thế giới, thế hệ mới, kể cả loại thường xuyên khan hiếm. Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng chuyên môn cao, quy trình tiêm chủng an toàn với tám bước khép kín, kiểm soát nghiêm ngặt. Đặc biệt, VNVC bình ổn giá vắc xin, không tăng giá khi vắc xin khan hiếm, luôn có nhiều chương trình ưu đãi và quà tặng hấp dẫn. Không gian tiêm chủng thoáng mát, sạch sẽ, trang thiết bị cơ sở vật chất hiện đại, cao cấp.
Khả năng hoạt động tình dục phụ thuộc vào triệu chứng và mức độ nghiêm trọng của bệnh suy tim. Người bệnh suy tim nhẹ thường có thể hoạt động tình dục an toàn. Nếu các triệu chứng nặng hơn, nên tránh hoạt động này cho đến khi tình trạng ổn định và được kiểm soát tốt. Hãy thảo luận cởi mở với bác sĩ và bạn đời về vấn đề này.
Áp dụng nghiêm ngặt chế độ ăn uống dành cho bệnh nhân tim mạch. Đó là ưu tiên trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, sản phẩm sữa ít béo, thịt gia cầm không da, cá, các loại hạt, đậu và dầu thực vật; hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, cholesterol, natri, thịt đỏ, đồ ngọt và đồ uống có đường. Đặc biệt, cần kiểm soát lượng nước nạp vào, chỉ nên uống tối đa một lít nước mỗi ngày để tránh tích lũy dịch gây phù hoặc suy tim cấp.
Bổ sung nhóm tinh chất thiên nhiên tốt cho sức khỏe tim mạch như Policosanol (GDL-5), Red Yeast Rice, Gynostemma, Apple Cider Vinegar. Các thành phần này đã được chứng minh tác dụng hỗ trợ điều hòa mỡ máu, ngăn ngừa và cải thiện tình trạng xơ vữa động mạch, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch do mỡ máu tăng cao như nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Bên cạnh câu hỏi suy tim độ mấy là nặng nhất dưới đây cũng là một số câu hỏi thường gặp về cấp độ suy tim được nhiều người bệnh quan tâm:
Suy tim độ 1 là mức nhẹ nhất. Ở cấp độ này, người bệnh không có triệu chứng khi thực hiện các hoạt động thể chất thông thường như đi bộ hoặc leo cầu thang. Vì vậy bệnh chỉ có thể được phát hiện thông qua các xét nghiệm y khoa.
Người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng mới hoặc các triệu chứng suy tim trở nên tồi tệ hơn. Thông báo cho người nhà đưa đến bệnh viện ngay hoặc gọi cho số cấp cứu 115 khi bạn cảm thấy khó thở khi đang nghỉ ngơi, phù ở chân hoặc bụng, tăng cân đột ngột, tim đập nhanh, đau ngực, đi tiểu nhiều, choáng váng, buồn nôn, mệt mỏi liên tục, đau chân cách hồi, khó khăn khi vận động.
Suy tim độ mấy là nặng nhất? Dựa theo phân loại NYHA, suy tim độ IV là mức nặng nhất, các triệu chứng xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi, phù nặng, đi kèm với nguy cơ biến chứng, tử vong cao nhất. Việc thăm khám nhận biết sớm các dấu hiệu và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, kết hợp với lối sống lành mạnh có thể giúp làm chậm mức độ tiến triển bệnh, giảm nguy cơ biến chứng, giúp người bệnh sống lâu hơn.
