Chúng ta vẫn nghe về tàn nhang bẩm sinh mà không bao giờ tự hỏi, liệu một loại tăng sắc tố da như thế có thể nào hình thành mà không có yếu tố kích hoạt là nắng mặt trời hay không. Và thuật ngữ này có thật sự là tàn nhang hay có sự nhầm lẫn nào với các loại tăng sắc tố da khác? Mời bạn hãy cùng ECO Pharma làm sáng tỏ trong bài viết sau đây.

Thuật ngữ “tàn nhang bẩm sinh” có đúng không?
Không có tàn nhang bẩm sinh vì sự hình thành của loại tăng sắc tố da này cần phải có yếu tố kích hoạt là nắng mặt trời. Điều này có nghĩa da cần phải có một quá trình tiếp xúc với nắng mặt trời mới hình thành được tàn nhang. Trong khi đó các tình trạng bẩm sinh là đã phát triển từ trong thai, trẻ chào đời cùng với các tình trạng đó.
Cho nên gọi tàn nhang bẩm sinh là không đúng, y khoa chính thống cũng không có thuật ngữ nào như vậy. Điều đáng nói là trong đời sống chúng ta rất dễ nhầm tưởng các loại đốm sẫm màu bẩm sinh trông giống tàn nhang là tàn nhang ví dụ như các nốt ruồi bẩm sinh hoặc một dạng tăng sắc tố khác. Vì vậy cần phải hiểu rõ rằng tàn nhang là một loại tăng sắc tố da hình thành do quá trình tiếp xúc lâu dài với nắng mặt trời. Nắng mặt trời kích hoạt các tế bào melanocyte tăng sản xuất melanin tại một số vùng da cuối cùng tích tụ thành các đốm nâu nhỏ, phẳng.
Tàn nhang thường xuất hiện ở mặt, mũi, má, vai hoặc cánh tay; có xu hướng đậm màu hơn vào mùa hè và nhạt màu trong mùa đông. Những người mang một số gen di truyền đặc biệt có nguy cơ cao phát triển tàn nhang vào giai đoạn sớm hơn trong cuộc đời, đặc biệt nếu tiếp xúc với nắng mặt trời thường xuyên và thuộc chủng tộc da trắng.
Gen nào liên quan đến sự hình thành tàn nhang di truyền?
Gen MC1R là một trong những gen được biết đến nhiều nhất có liên quan đến sự hình thành tàn nhang di truyền. Gen MC1R chịu trách nhiệm sản xuất protein thụ thể melanocortin 1, điều chỉnh quá trình sản xuất hai loại melanin là eumelanin và pheomelanin. Eumelanin có tác dụng bảo vệ da khỏi tia UV từ mặt trời, trong khi pheomelanin gần như không có khả năng này. Khi gen MC1R bị đột biến các tín hiệu sản xuất eumelanin sẽ bị chặn lại dẫn đến pheomelanin được tạo ra nhiều hơn và sự dư thừa pheomelanin đã gây ra tàn nhang.
Các nghiên cứu phát hiện ra năm biến thể MC1R có thể gây rối loạn hoạt động sản xuất melanin dẫn đến sự hình thành tàn nhang là p.D84E, p.R142H, p.R151C, p.R160W và p.D294H. Ngoài MC1R các nghiên cứu còn phát hiện ra một số loại gen khác cũng có thể gây ra các rối loạn trong hoạt động sản xuất sắc tố dẫn đến tàn nhang. (1)
Đặc điểm tàn nhang thời thơ ấu
Thời điểm xuất hiện sớm trong đời là một đặc điểm chính của loại tàn nhang này. Các đốm sắc tố thường xuất hiện vào năm thứ hai của cuộc đời, rõ dần theo thời gian và có xu hướng đậm màu hơn trong tuổi dậy thì do thay đổi nội tiết cũng như tiếp xúc tia UV nhiều hơn.
Ngoài đặc điểm này ra thì nó đều mang các đặc điểm chung của tàn nhang là: (2)
- Hình dáng và kích thước: Là những nốt tròn hoặc bầu dục nhỏ (đường kính khoảng 1mm - 3mm), bề mặt phẳng, không gồ, không bong tróc.
- Màu sắc đặc trưng: Màu sắc có thể dao động từ vàng nhạt, nâu sáng đến nâu sẫm, tùy màu da tự nhiên và mức độ tiếp xúc ánh nắng.
- Khả năng thay đổi theo mùa: Đốm sắc tố thường đậm hơn vào mùa nắng hoặc sau thời gian dài hoạt động ngoài trời, sau đó có thể nhạt bớt vào mùa ít nắng hoặc khi được che chắn và chống nắng tốt.
- Vị trí phân bố: Thường xuất hiện ở vùng da ít được che phủ như mặt, vai, ngực, cánh tay và mu bàn tay; ở trên mặt đôi khi nó phân bố khá đối xứng hai bên mặt.
- Cảm giác trên da: Đốm tàn nhang là loại tăng sắc tố lành tính, không gây ra bất kỳ triệu chứng đau, ngứa, khó chịu nào.
Da giống “tàn nhang bẩm sinh” có chữa khỏi được không?
Tàn nhang bẩm sinh có thể chữa khỏi được, một số hoạt chất có thể làm mờ dần tàn nhang trong khi peel da hóa học và các công nghệ laser có thể xoá sạch chúng hoàn toàn. Tuy nhiên chữa trị tàn nhang có thể gặp nhiều khó khăn do việc hạn chế tiếp cận các phương pháp điều trị an toàn cho lứa tuổi này. Chúng ta đều biết rằng da trẻ em rất nhạy cảm và việc sử dụng hoá mỹ phẩm, thuốc men là không thể tùy tiện. Hơn nữa một số công nghệ chuyên sâu cũng có thể gây tác động xấu đến sự phát triển của trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ.
Các phương pháp khắc phục tàn nhang di truyền
Bạn không nhất thiết phải chữa tàn nhang ngay trong giai đoạn thơ ấu; nên chờ đến khi trưởng thành để dễ dàng tiếp cận các phương pháp điều trị hiệu quả. Tuy nhiên nếu muốn cải thiện ngay, một số biện pháp sau có thể giúp ích; chúng tương đối an toàn cho lứa tuổi này.
1. Chống nắng vào những giờ tia UV bắt đầu hoạt động mạnh
Kem chống nắng là giải pháp đầu tay cho mọi loại tăng sắc tố; chỉ nên sử dụng mỗi khi ra ngoài trời vào các giờ tia UV bắt đầu hoạt động mạnh (ở các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới là sau 9h sáng - 4h chiều) và thoa lặp lại mỗi 2 tiếng đồng hồ. Kem chống nắng phải là sản phẩm đính mác dành cho trẻ em hoặc ít nhất là thân thiện với da trẻ em. Ngoài kem chống nắng, nón mũ rộng vành, kính râm, quần áo dài tay cũng giúp giảm tiếp xúc với tia UV.
2. Chăm sóc da
Chăm sóc da trong giai đoạn thơ ấu thường bị hạn chế do chỉ các sản phẩm đính mác trẻ em mới đảm bảo an toàn cho da và sức khỏe trẻ em. Các sản phẩm chứa các hoạt chất làm trắng thường thấy trong điều trị sắc tố da không đủ an toàn cho trẻ em nên không thể sử dụng. Trong giai đoạn ấu thơ chăm sóc da chủ yếu là sử dụng sữa rửa mặt và kem dưỡng da dành riêng cho trẻ em để làm sạch và dưỡng ẩm hàng ngày.
Như vậy không có tàn nhang bẩm sinh, chỉ có tàn nhang hình thành sớm trong giai đoạn đầu đời (thời thơ ấu). Sự hình thành sớm của loại tăng sắc tố này có thể liên quan đến gen MC1R. Việc điều trị tàn nhang trong thời thơ ấu là không cần thiết và cũng sẽ gặp nhiều khó khăn do rất ít phương pháp điều trị an toàn cho lứa tuổi này; ngay cả việc tiếp cận các sản phẩm chăm sóc da thông thường cũng bị giới hạn. Vì vậy tàn nhang nên được chấp nhận như một đặc điểm khác biệt tạm thời mà không cần điều trị cho đến tuổi trưởng thành.





