Tăng nhãn áp có phải là cận thị không? Phân biệt như thế nào?

Tăng nhãn áp có phải là cận thị không? Do cùng xuất hiện những triệu chứng tương đồng nên hai tình trạng này dễ gây ra sự nhầm lẫn. Nhiều người có thể chủ quan, chậm trễ điều trị dẫn tới hậu quả mù vĩnh viễn. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chủ đề này thông qua bài viết dưới đây.

Tăng nhãn áp có phải là cận thị không?

Tăng nhãn áp không phải là cận thị mặc dù chúng có một số triệu chứng giống nhau, chẳng hạn như tầm nhìn mờ, đau mắt. Mặc dù vậy hai tình trạng này vẫn có mối liên hệ với nhau. Cận thị nặng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp, trong khi đó tăng nhãn áp có thể gây mất thị lực vĩnh viễn.

Phân biệt giữa tăng nhãn áp và cận thị

Để phân biệt giữa tăng nhãn áp và cận thị, cần xem xét những yếu tố nguyên nhân, dấu hiệu, mức độ nguy hiểm cũng như cách điều trị của từng vấn đề:

1. Tăng nhãn áp

Tăng nhãn áp là bệnh lý xảy ra do sự tích tụ dịch thủy trong mắt, làm tăng áp lực cho phần nội nhãn dẫn tới tổn thương dây thần kinh thị giác và suy giảm thị lực. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh tăng nhãn áp có nguy cơ gây mất thị lực vĩnh viễn.

Các triệu chứng thường diễn ra âm thầm, khó nhận thấy. Cách duy nhất để phát hiện đó là kiểm tra võng mạc (kết hợp dùng thuốc giãn đồng tử). Hiện nay chưa có cách điều trị bệnh tăng nhãn áp. Tuy nhiên một số phương pháp như dùng thuốc nhỏ mắt, laser hoặc phẫu thuật có thể giúp ngăn chặn những tổn thương và làm chậm quá trình mất thị lực. (1)

Nguyên nhân: Tình trạng tăng nhãn áp xảy ra bởi nhiều yếu tố. Đến thời điểm hiện tại, yếu tố rủi ro nhất là do áp lực nội nhãn. Ở đôi mắt khỏe mạnh, thể mi sẽ tiết ra thủy dịch lấp đầy tiền phòng và hậu phòng, chảy qua đồng tử vào tiền phòng và ra khỏi nhãn cầu qua ống schlemm. Thủy dịch chứa dưỡng chất nuôi dưỡng thuỷ tinh thể, mống mắt và giác mạc.

Tuy nhiên ở người bệnh tăng nhãn áp, đường dẫn lưu chính của thủy dịch bị chặn lại khiến áp suất trong mắt tăng lên. Theo thời gian, tình trạng này sẽ gây tổn thương dây thần kinh thị giác – bộ phận có nhiệm vụ dẫn truyền hình ảnh từ võng mạc đến não bộ, từ đó làm suy giảm hoặc mất thị lực hoàn toàn.

ECO Pharma thông tin thêm về một số yếu tố làm tăng nguy cơ khởi phát bệnh tăng nhãn áp:

• Độ tuổi: Những người trên 60 tuổi có nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp cao hơn.
• Vấn đề về mắt: Những vấn đề như cận thị, viễn thị, giác mạc mỏng, chấn thương ở mắt có thể khiến áp lực nội nhãn tăng lên.
• Di truyền: Một số loại bệnh tăng nhãn áp có thể di truyền trong gia đình. Nếu cha mẹ hoặc ông bà của bạn bị tăng nhãn áp góc mở, bạn cũng sẽ có nguy cơ mắc bệnh này.
• Do thuốc: Sử dụng một số loại thuốc trong thời gian dài, chẳng hạn như corticosteroid có thể làm tăng nguy cơ phát triển bệnh tăng nhãn áp thứ phát.
• Do bệnh lý: Người mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cao, suy giáp,… tiềm ẩn nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp cao hơn.

Dấu hiệu: Tùy thuộc vào loại bệnh tăng nhãn áp mà người bệnh có thể nhận thấy các dấu hiệu rõ ràng hoặc đôi khi không phát hiện bất kỳ triệu chứng nào:

• Tăng nhãn áp nguyên phát: Bao gồm tăng nhãn áp góc mở và tăng nhãn áp góc đóng:
  • Tăng nhãn áp góc mở: Căn bệnh này không có dấu hiệu rõ rệt ngoại trừ việc mất thị lực dần dần. Chính vì thế bạn cần kiểm tra mắt hằng năm để kịp thời phát hiện những triệu chứng thị lực bất thường.
  • Tăng nhãn áp góc đóng: Được phân loại thành tăng nhãn áp góc đóng cấp tính, tăng nhãn áp góc đóng từng cơn và tăng nhãn áp góc đóng mạn tính. Tăng nhãn áp góc đóng cấp tính có các triệu chứng đau mắt dữ dội, mờ mắt, xuất hiện quầng sáng quanh đèn, buồn nôn và đỏ mắt; Tăng nhãn áp góc đóng từng cơn có thể xuất hiện các triệu chứng ở tăng nhãn áp góc đóng cấp tính nhưng không dữ dội bằng, xảy ra vài giờ rồi biến mất; Tăng nhãn áp góc đóng mạn tính diễn ra âm thầm, chỉ có dấu hiệu thị lực giảm dần.
• Tăng nhãn áp thứ phát: Xuất hiện những dấu hiệu:
  • Giảm tầm nhìn ngoại vi.
  • Đau mắt, đau đầu dữ dội.
  • Buồn nôn.
  • Xuất hiện quầng sáng xung quanh đèn.
  • Đỏ mắt.

Khi những triệu chứng này xuất hiện, người bệnh cần thăm khám ngay lập tức vì có nguy cơ mù vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời.

• Tăng nhãn áp bẩm sinh: Thường được phát hiện ở trẻ em nhờ các dấu hiệu:
  • Thường xuyên chảy nước mắt.
  • Chớp mắt nhiều bất thường.
  • Mắt nhạy cảm với ánh sáng.

Trường hợp bệnh nặng hơn, các triệu chứng có thể bao gồm: đục giác mạc, một hoặc cả hai mắt to hơn bình thường, đỏ mắt.

Mức độ nguy hiểm: Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh tăng nhãn áp có thể gây tổn thương các dây thần kinh thị giác, dẫn tới mù vĩnh viễn.

Cách điều trị: Một số phương pháp điều trị tăng nhãn áp phổ biến là:

• Thuốc điều trị tăng nhãn áp: Bằng cách giảm tiết dịch và tăng thoát dịch ra khỏi mắt, loại thuốc này làm giảm áp lực cho mắt. Do bệnh tăng nhãn áp kéo dài vĩnh viễn nên người bệnh có thể phải dùng thuốc suốt đời.
• Liệu pháp laser: Phương pháp chiếu laser giúp làm thoát thủy dịch trong mắt nhanh chóng, nhờ đó hạ nhãn áp.
• Phẫu thuật: Trong trường hợp thuốc nhỏ mắt và liệu pháp laser không thể cải thiện tình trạng tăng nhãn áp, người bệnh sẽ được chỉ định can thiệp phẫu thuật. Một số giải pháp phẫu thuật bao gồm: phẫu thuật cắt bỏ bè, đặt thiết bị dẫn lưu bệnh tăng nhãn áp (glaucoma drainage devices – GDD), phẫu thuật tăng nhãn áp xâm lấn tối thiểu (minimally invasive glaucoma surgery – MIGS).

2. Mắt bị cận thị

Cận thị là một tật khúc xạ phổ biến ở mắt, chỉ tình trạng hình ảnh sự vật hội tụ ở phía trước võng mạc, khiến người bệnh khó nhìn rõ các vật ở xa, chỉ nhìn rõ các vật ở gần.

Theo Học viện Nhãn khoa Mỹ (American Academy of Ophthalmology – AAO), cận thị đang ngày càng phổ biến trong nhiều thập kỷ qua, ước tính đến năm 2050, gần một nửa số người trên thế giới sẽ mắc tật khúc xạ này. Cận thị được chia thành 3 loại: cận thị nhẹ (dưới -3 diop), cận thị trung bình (từ -3 diop đến -6 diop) và cận thị nặng (trên -6 diop).

Nguyên nhân: Đối với thị lực bình thường, tia sáng sẽ đi qua giác mạc và thủy tinh thể, sau đó hội tụ tại võng mạc. Tiếp đó võng mạc sẽ truyền tín hiệu đến não, cho phép bạn nhìn rõ sự vật. Tuy nhiên ở người bị cận thị, do giác mạc quá cong hoặc trục nhãn cầu quá dài (hoặc cả hai) khiến tia sáng không hội tụ đúng vị trí võng mạc như bình thường mà tập trung ở phía trước, dẫn tới hiện tượng chỉ nhìn rõ vật ở gần, không nhìn rõ vật ở xa. (2)

Một số yếu tố được cho là liên quan đến tình trạng này bao gồm:

• Di truyền: Nếu gia đình huyết thống của bạn có tiền sử bị cận thị, bạn có nguy cơ cao di truyền tật khúc xạ này.
• Có thói quen nhìn sự vật ở khoảng cách gần, chẳng hạn như đọc sách hoặc dùng thiết bị điện tử quá gần mắt.
• Dành quá nhiều thời gian ở trong nhà, ít hoạt động ngoài trời có thể làm tăng nguy cơ cận thị.
• Sử dụng màn hình điện tử như laptop, máy tính bảng,… trong thời gian dài.

Dấu hiệu: Người bị cận thị thường có các biểu hiện như:

• Tầm nhìn các vật ở xa bị mờ.
• Nhức đầu.
• Mỏi mắt.
• Có thói quen nheo mắt.
• Cảm thấy mệt mỏi khi cố gắng nhìn các vật ở xa.

Trẻ em bị cận thị thường không nhận thức được bản thân bị cận thị, bố mẹ có thể phát hiện dựa vào:

• Trẻ thường xuyên nheo mắt.
• Trẻ khó nhìn rõ các vật ở xa.
• Có thói quen dụi mắt, thường xuyên nhấp nháy mắt.
• Đọc sách, ngồi xem tivi quá gần.

Mức độ nguy hiểm: Hầu hết các trường hợp cận thị có thể khắc phục bằng cách đeo kính khúc xạ hoặc phẫu thuật (Lasik, Femto Lasik, SMILE Pro,…). Tuy nhiên, những đối tượng bị cận thị nặng có nguy cơ kéo theo một số bệnh lý nghiêm trọng về mắt, bao gồm đục thủy tinh thể, bệnh tăng nhãn áp, bong võng mạc, tân mạch hắc mạc,…

Cách điều trị: Điều trị cận thị giúp cải thiện thị lực bằng cách tập trung ánh sáng tại đúng vị trí võng mạc, có thể được thực hiện qua nhiều phương pháp:

• Kính mắt: Đây được xem là giải pháp phổ biến nhất để khắc phục tật cận thị. Bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh đeo thấu kính phân kỳ, có tác dụng hỗ trợ điều chỉnh tia sáng hội tụ đúng vị trí trên võng mạc, giúp mắt nhìn rõ các vật ở xa.
• Kính áp tròng: Là thấu kính mỏng có độ cong ôm sát vào giác mạc được làm từ chất dẻo. Khi sử dụng chỉ cần đặt trực tiếp lên bề mặt mắt để điều chỉnh các tật khúc xạ.
• Phẫu thuật: Phương pháp này có khả năng cải thiện thị lực đến mức tối ưu, người bệnh không cần đeo kính gọng hoặc kính áp tròng. Những kỹ thuật mổ mắt phổ biến hiện nay là: Lasik, Femto Lasik, SMILE Pro hoặc phẫu thuật cắt lớp sừng quang học (PRK).

Tăng nhãn áp và cận thị có mối liên hệ như thế nào?

Mặc dù tăng nhãn áp và cận thị là hai tình trạng khác nhau nhưng chúng vẫn có mối liên hệ rõ ràng. Những người bị cận thị nặng có nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp cao hơn so với người có thị lực bình thường. Nguyên nhân là vì ở mắt cận thị, trục nhãn cầu dài hơn bình thường, làm căng phần võng mạc, từ đó dễ gây tổn thương cho dây thần kinh thị giác khi áp lực nội nhãn tăng lên.

Ngoài ra, độ cận tăng cao cũng kéo theo các lớp sợi thần kinh võng mạc và độ dày điểm vàng thay đổi, tạo điều kiện cho bệnh tăng nhãn áp góc mở phát triển và trở nên nghiêm trọng hơn. (3)

Vì sao nhiều người dễ bị nhầm lẫn giữa tăng nhãn áp và cận thị?

Tăng nhãn áp có phải là cận thị không? Tăng nhãn áp không phải là cận thị nhưng dễ bị nhầm lẫn do chúng cùng có các dấu hiệu giống nhau:

• Tầm nhìn mờ: Bệnh tăng nhãn áp làm giảm thị lực ngoại vi, nghĩa là có thể nhìn rõ ở khu vực trung tâm nhưng mờ dần ra xung quanh – điều này thường khiến người bệnh nhầm lẫn với tình trạng nhìn xa bị mờ ở tật cận thị.
• Đau mắt và nhức đầu.
• Mắt có cảm giác khó chịu, căng tức.

Bên cạnh đó, trường hợp tăng nhãn áp nặng sẽ kèm theo những dấu hiệu rõ ràng hơn:

• Xuất hiện quầng sáng quanh đèn.
• Cảm giác buồn nôn.
• Mắt sưng, đỏ.

Ngoài ra, một vấn đề gây khó khăn khác đó là bệnh tăng nhãn áp vẫn có thể xảy ra dù áp lực nội nhãn bình thường. Đến khi bệnh trở nên nghiêm trọng, các triệu chứng mới dần biểu hiện rõ rệt, nhưng lúc này người bệnh có thể đã đánh mất cơ hội cải thiện thị lực và tăng nguy cơ mù vĩnh viễn.

Cách phòng ngừa mắt bị tăng nhãn áp như thế nào?

Bệnh tăng nhãn áp có thể gây mất thị lực vĩnh viễn. Bạn có thể áp dụng những biện pháp sau để phòng ngừa nó xảy ra.

1. Thăm khám mắt định kỳ

Việc này sẽ giúp phát hiện sớm và kịp thời xác định cách cải thiện phù hợp:

• Người dưới 40 tuổi: Khám mắt 2 – 4 năm/lần.
• Người từ 40 – 54 tuổi: Khám mắt 1 – 3 năm/lần.
• Người từ 55 – 64 tuổi: Khám mắt 1 – 2 năm/lần.
• Người từ 65 tuổi trở lên: Khám mắt 6 – 12 tháng/lần.

Những đối tượng từ 35 tuổi trở lên có nguy cơ cao như mắc bệnh tiểu đường, có tiền sử gia đình bị tăng nhãn áp,… nên tiến hành khám mắt 1 – 3 năm/lần.

2. Đeo kính bảo vệ mắt

Chấn thương mắt có thể dẫn tới bệnh tăng nhãn áp thứ phát, do đó bạn nên đeo kính bảo hộ khi tham gia các hoạt động thể thao hoặc lao động nặng.

Xem thêm: Có nên đeo kính cận khi dùng điện thoại, máy vi tính không?

3. Xây dựng chế độ dinh dưỡng tốt cho mắt

• Bổ sung vitamin A, vitamin C từ các loại trái cây, rau củ: cà rốt, cải bó xôi, bông cải xanh, ớt chuông, cam, bưởi, khoai lang, dưa lưới, dâu tây, kiwi,…
• Tăng cường thực phẩm giàu lutein và zeaxanthin: cải xoăn, cải bó xôi, bắp, đậu xanh, bí đỏ, rau dền, xà lách rocket, đậu Hà Lan, đu đủ,…
• Bổ sung các món ăn chứa axit béo omega-3: cá hồi, cá ngừ, cá thu, cá mòi, cải xoăn, cải bó xôi, bông cải xanh, quả óc chó, hạt chia, hạt lanh, đậu Hà Lan,…

4. Thói quen sinh hoạt khoa học:

• Dành thời gian cho mắt nghỉ ngơi trong quá trình làm việc trên các thiết bị điện tử. Bạn có thể áp dụng quy tắc 20 – 20 – 20 sau mỗi 20 phút làm việc, hãy nhìn vào vật bất kỳ cách xa khoảng 6 mét trong 20 giây.
• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử như laptop, tivi, điện thoại ở khoảng cách gần. Bạn nên đặt mắt cách màn hình từ khoảng 50cm – 70cm.
• Đeo kính râm bảo vệ mắt mỗi khi ra ngoài.
• Thường xuyên vận động, tập thể dục để nâng cao sức khỏe toàn thân, bao gồm cả đôi mắt.

Địa chỉ khám và điều trị tăng nhãn áp uy tín nhất

Trung Tâm Mắt công nghệ cao tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh cung cấp dịch vụ thăm khám và điều trị các vấn đề về mắt, bao gồm cận thị và tăng nhãn áp. BVĐK Tâm Anh sở hữu hàng loạt trang thiết bị hiện đại: máy phẫu thuật khúc xạ Femtosecond laser VISUMAX 800, máy phẫu thuật khúc xạ Excimer laser Mel 90, hệ thống AMARIS 1050S Excimer Laser, máy chụp bản đồ mặt trước – sau giác mạc kèm trục nhãn cầu Pentacam AXL Wave, máy đo sinh trắc học giác mạc Corvis ST, hệ thống máy phẫu thuật Phaco Centurion Active Sentry Handpiece,… đảm bảo chẩn đoán và chữa trị chính xác nhất đối với tình trạng của từng người bệnh.

Với đội ngũ bác sĩ, y tá chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm, nhiệt huyết và tận tâm, BVĐK Tâm Anh cam kết mang đến những trải nghiệm thoải mái khi thăm khám và điều trị các bệnh lý về mắt. Sau phẫu thuật, bệnh viện cung cấp dịch vụ chăm sóc hậu phẫu chu đáo giúp người bệnh phục hồi nhanh, xuất viện sớm.

Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu sẽ giúp bạn trả lời câu hỏi tăng nhãn áp có phải là cận thị không, từ đó đưa ra biện pháp phòng tránh. Người cận thị lưu ý việc đo độ cận không thể phát hiện tăng nhãn áp. Thay vào đó, bạn cần thực hiện các kiểm tra chuyên sâu: đo áp lực trong mắt (tonometry), đo độ dày giác mạc (pachymetry), đo thị trường của mắt,… mới có thể chẩn đoán bệnh lý này.