Bệnh van tim hai lá gây ra nhiều triệu chứng như khó thở, mệt mỏi, tức ngực, phù chân đến các biến chứng nguy hiểm như suy tim, rung nhĩ. Những vấn đề ở van tim hai lá đòi hỏi sự can thiệp kịp thời và hiệu quả. Trong bài viết này, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về phẫu thuật thay van tim 2 lá để phục hồi sức khỏe cho người bệnh.
Van hai lá là một trong bốn loại van của tim. Van này nằm giữa nhĩ trái và thất trái. Van hai lá có chức năng mở và đóng để đảm bảo máu chảy theo đúng hướng, cho phép máu giàu oxy đi đến thất trái. Tại đây, máu được bơm đẩy ra để các cơ quan trong cơ thể nhận được oxy và chất dinh dưỡng.
Trong trường hợp van tim hai lá bị tổn thương nặng, hẹp van, hở van hoặc sa van nghiêm trọng, thuốc không đáp ứng hiệu quả. Lúc này, người bệnh có thể được chỉ định phẫu thuật thay thế hoặc sửa chữa van để có được kết quả cao và lâu dài. (1)
Khi đã được chỉ định thay van tim 2 lá, bác sĩ sẽ tiếp tục tư vấn về van tim cơ học và van tim sinh học. Một trong hai loại van này sẽ được sử dụng để thay thế cho van tim đã hỏng.
Đây là loại van làm bằng kim loại, có thời gian sử dụng dài, 20 năm hoặc lâu hơn. Tuy nhiên, người bệnh cần uống thuốc chống đông máu loại kháng vitamin K (Sintrom, Coumadine) suốt đời để phòng ngừa huyết khối gây kẹt van. Thông thường, người bệnh dưới 65 tuổi, tuổi thọ còn lại ước chừng dài (trên 20 năm), không có chống chỉ định dùng thuốc kháng đông thì nên thay van cơ học để sử dụng lâu hơn.
Van tim sinh học làm từ van tim heo, màng ngoài tim bò hoặc van tự thân. Loại van này theo thời gian sẽ thoái hóa và mất chức năng. Với những cải tiến hiện nay, van sinh học có thời gian sử dụng lâu hơn, trung bình 10 – 15 năm, nhưng không lâu bằng van cơ học. Ưu điểm của thay van tim sinh học là người bệnh không cần dùng thuốc kháng đông lâu dài, tránh được biến chứng do sử dụng thuốc này, nhưng người bệnh đối diện với nguy cơ phẫu thuật lại sau 10 – 15 năm thay van.
Sau khi đã thống nhất loại van tim phù hợp, người bệnh sẽ được tiếp tục tư vấn về các phương pháp phẫu thuật thay van tim 2 lá.
Khi tiến hành phẫu thuật, bác sĩ sẽ rạch một đường giữa xương ức để tiếp cận vào tim ở bên dưới. Sau đó bắt đầu thực hiện phẫu thuật thay thế van tim 2 lá bị hỏng.
Kỹ thuật này mang lại hiệu quả cao hơn cho người bệnh. Trong trường hợp sức khỏe của bệnh nhân không thể đáp ứng để mổ hở truyền thống thì phẫu thuật tim ít xâm lấn là giải pháp tối ưu. Kỹ thuật này được thực hiện thông qua đường mổ nhỏ từ 4 – 8cm có hoặc không có camera hỗ trợ.
Người bệnh sẽ giảm nguy cơ nhiễm trùng, hạn chế tình trạng chảy máu trong và sau phẫu thuật. Đồng thời, vết mổ nhỏ nên người bệnh phục hồi nhanh hơn, thời gian nằm viện rút ngắn. Để thực hiện được kỹ thuật này, cần có đầy đủ trang thiết bị hiện đại, đội ngũ bác sĩ chuyên môn và tay nghề cao.
Sau đây là quy trình phẫu thuật thay van 2 lá:
Trước khi phẫu thuật thay van tim 2 lá, người bệnh cần được thực hiện kỹ lưỡng các xét nghiệm tiền phẫu như siêu âm tim, chụp cắt lớp vi tính, chụp MRI, chụp động mạch vành tim và hội chẩn hội đồng chuyên môn tim mạch trước khi được quyết định phẫu thuật.
Những xét nghiệm, chẩn đoán khác người bệnh cần thực hiện gồm điện tâm đồ, siêu âm tim, X-quang tim phổi, tình trạng đông máu, xét nghiệm về chức năng của gan, thận, nhóm máu,… Người bệnh cũng cần cho bác sĩ biết về tất cả các loại thuốc, kể cả thực phẩm chức năng mình đang dùng.
Ngoài ra, người bệnh cũng cần kiểm tra tai mũi họng, răng hàm mặt để đảm bảo không có ổ nhiễm trùng tiềm ẩn, gây nguy cơ gây nhiễm trùng sau phẫu thuật. Vào buổi tối trước ngày phẫu thuật, người bệnh cần vệ sinh cơ thể sạch sẽ bằng xà phòng sát khuẩn theo quy trình chuẩn bị phẫu thuật tim để giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm trùng; Nhịn ăn trong 8 giờ trước khi tiến hành thủ thuật, thường là sau nửa đêm.
Người bệnh sẽ được gây mê để ngủ sâu và không đau trong suốt quá trình thực hiện, quy trình phẫu thuật thay van tim 2 lá được thực hiện như sau:
Sau khi phẫu thuật xong, người bệnh sẽ được chuyển về phòng hồi sức để theo dõi. Lúc này, người bệnh sẽ được hướng dẫn tập thở để có thể rút ống nội khí quản. Sau đó, bác sĩ hướng dẫn tập vật lý trị liệu tại giường, tập vận động trị liệu hô hấp, tập ho nhẹ để thải đàm nhớt ứ đọng, giúp giảm tình trạng ứ máu tại phổi, giảm nguy cơ viêm phổi. Người bệnh nên nằm nhiều tư thế, nằm ngửa, nằm nghiêng một bên và xoay trở thường xuyên. Sau 2 ngày, người bệnh có thể tập đi bộ quãng ngắn.
Bất cứ cuộc phẫu thuật tim mạch nào cũng tiềm ẩn những rủi ro. Phẫu thuật thay van tim 2 lá là đại phẫu, có thể tiềm ẩn nguy hiểm. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học và kỹ thuật phẫu thuật hiện đại, nhiều rủi ro này có thể được kiểm soát và giảm thiểu. Việc tuân thủ các chỉ dẫn của bác sĩ và chăm sóc sau phẫu thuật đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ biến chứng.
Khi ca phẫu thuật thay van 2 lá kết thúc, bệnh nhân vẫn cần được theo dõi sát sao vì có thể gặp các rủi ro khác như:
Chế độ chăm sóc và phục hồi sau mổ thay van tim 2 lá đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự thành công lâu dài của ca phẫu thuật và cải thiện chất lượng sống của người bệnh.
Người bệnh sau mổ thay van tim 2 lá cần sự quan tâm đặc biệt từ đội ngũ y tế cũng như người thân trong gia đình.
Chăm sóc người phẫu thuật thay van tim 2 lá đã xuất viện là một quá trình quan trọng để đảm bảo cơ thể hồi phục, tránh biến chứng có thể xảy ra.
>>Xem thêm: Người thay van tim nên ăn gì?
Sau khi sức khỏe đã ổn định, người bệnh vẫn cần theo dõi các chỉ số huyết áp, nhịp tim, cân nặng,… đều đặn. Thăm khám theo lịch hẹn của bác sĩ hoặc khám ngay khi có các triệu chứng bất thường.
Việc tái khám định kỳ giúp bác sĩ phát hiện sớm những dấu hiệu lạ, biến chứng có thể xảy ra, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời và hiệu quả. Thông qua những lần thăm khám, bác sĩ cũng theo dõi hiệu quả của thuốc, điều chỉnh liều lượng khi cần thiết và phát hiện sớm các tác dụng phụ có thể xảy ra.
Ngoài ra, phẫu thuật tim là một can thiệp lớn, ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể. Việc tái khám không chỉ tập trung vào van tim mà còn đánh giá sức khỏe tổng thể của người bệnh, bao gồm chức năng tim mạch, huyết áp, các cơ quan khác, và phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe mới có thể phát sinh.
Mổ tim thay van tim 2 lá là một cuộc đại phẫu gây ra nhiều lo lắng, thắc mắc cho người bệnh và những người thân trong gia đình. Sau đây là một số câu hỏi thường gặp:
Khi van 2 lá đã hỏng, người bệnh thường có các triệu chứng như liên tục mệt mỏi, hụt hơi, ho khan, ho ra máu, tim đập nhanh, đau thắt ngực, phù chân,… Ngoài ra, bác sĩ có thể nhận biết van 2 lá đã hỏng nhờ vào các phương pháp chẩn đoán như điện tâm đồ, siêu âm tim, chụp X-Quang, chụp MRI,…
Thay van tim sống được bao lâu? Như đã trình bày, van tim cơ học có thời gian sử dụng lâu hơn van tim sinh học. Van cơ học có tuổi thọ sử dụng khoảng 20 năm hoặc lâu hơn. Trong khi đó, van sinh học có thời gian sử dụng ngắn hơn, khoảng 10 – 15 năm. Việc chăm sóc sức khỏe tốt, tuân thủ các hướng dẫn của bác sĩ sẽ kéo dài tuổi thọ của van 2 lá sau khi thay.
Sử dụng vật liệu tự thân để tái tạo lại van tim là một phương pháp hiện đại, khó thực hiện, đòi hỏi tay nghề bác sĩ cao, nhiều kinh nghiệm, đồng thời cơ sở vật chất, kỹ thuật phải hiện đại, đáp ứng đầy đủ mới có thể thực hiện được.
Để thực hiện phẫu thuật tái tạo van tim tự thân, bác sĩ sẽ lấy màng ngoài tim của người bệnh, xử lý bằng hóa chất, cắt xén tạo hình thành lá van tim tương ứng. Tiếp theo, khâu trực tiếp vào van của người bệnh. Nhờ đó mà dòng máu qua van thuận lợi, tự nhiên hơn, ít bị cản trở hơn so với thay van cơ học hay van sinh học.
Nhìn chung, người bệnh cần dự kiến sẽ nghỉ làm từ 6 đến 8 tuần, nên đi làm lại khi bác sĩ đã cho phép. Việc tập luyện phục hồi chức năng, tuân thủ chế độ ăn uống và dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy nhanh quá trình hồi phục. (2)
Sau khi thay van tim 2 lá, người bệnh cần kiêng một số loại thực phẩm có thể gây áp lực cho tim hoặc ảnh hưởng đến thuốc điều trị.
Phẫu thuật thay van tim 2 lá cần được thực hiện ở những cơ sở y tế uy tín để đảm bảo an toàn, giảm khả năng xuất hiện biến chứng. Sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ tốt các hướng dẫn của bác sĩ để sức khỏe nhanh hồi phục và tránh các biến chứng có thể xảy ra. Tham khảo ý kiến của bác sĩ để bổ sung tinh chất Policosanol (GDL-5), Gynostemma, Red Yeast Rice, Apple Cider Vinegar,… giúp giảm cholesterol xấu, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, hỗ trợ kiểm soát tim mạch và huyết áp hiệu quả.
