Hiến tạng đã được nhiều người biết đến, nhưng Ngày Cấy ghép Thế giới 6/6 vẫn còn khá mới với cộng đồng tại Việt Nam. Đây là dịp nhắc lại ý nghĩa của việc hiến và ghép tạng, đồng thời lan tỏa thông điệp nhân văn về cơ hội sống cho người bệnh suy tạng. Nếu bạn cũng quan tâm đến Ngày Cấy ghép Thế giới, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Ngày Cấy ghép Thế giới có tên tiếng Anh là World Transplant Day, được tổ chức vào ngày 6 tháng 6 hằng năm, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về ý nghĩa của hiến và ghép tạng. Mục đích của ngày này hướng sự quan tâm đến những người đang sống nhờ tạng ghép hoặc đang chờ được ghép tạng, đồng thời lan tỏa thông điệp nhân văn về việc trao cơ hội sống cho người bệnh suy tạng.
Ngày Cấy ghép Thế giới mang ý nghĩa nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của hiến và ghép tạng trong điều trị các bệnh lý suy tạng nặng như suy tim, suy gan, suy thận. Đối với nhiều người bệnh, một tạng ghép phù hợp có thể mở ra cơ hội sống mới và giúp họ trở lại cuộc sống bình thường hơn.
Ngày này cũng là dịp tri ân những người hiến tạng, gia đình người hiến, đội ngũ y bác sĩ và những bệnh nhân đang kiên trì chờ được ghép tạng. Bên cạnh đó, Ngày Cấy ghép Thế giới còn nhắc nhở rằng hành trình ghép tạng không kết thúc sau ca phẫu thuật. Người bệnh sau ghép vẫn cần tái khám định kỳ, dùng thuốc chống thải ghép đúng chỉ định, phòng ngừa nhiễm trùng và chăm sóc sức khỏe lâu dài để tạng ghép hoạt động ổn định.
Trên thế giới, ghép tạng là phương pháp điều trị quan trọng cho người bệnh suy tạng giai đoạn cuối. Năm 2024, toàn cầu ghi nhận 173.727 ca ghép tạng đặc, mức cao nhất từng được báo cáo. Trong đó, ghép thận chiếm nhiều nhất với 110.467 ca, tiếp đến là ghép gan 42.497 ca, ghép tim 10.287 ca và ghép phổi 8.236 ca. Mặc dù số ca ghép tăng nhưng tình trạng thiếu nguồn tạng hiến vẫn là thách thức lớn khiến nhiều người bệnh phải chờ đợi trong thời gian dài.
Ghép tạng tại Việt Nam cũng đã có nhiều bước tiến sau hơn 30 năm phát triển, kể từ ca ghép thận đầu tiên vào tháng 6/1992. Tính đến hết năm 2024, cả nước đã thực hiện 9.516 ca ghép tạng tại 27 bệnh viện, trung tâm. Trong 3 năm gần đây, Việt Nam thực hiện khoảng 1.000 ca ghép tạng mỗi năm, thuộc nhóm có số lượng ca ghép cao trong khu vực Đông Nam Á.
Năm 2024 cũng là dấu mốc quan trọng của ngành ghép tạng Việt Nam. Cả nước ghi nhận 41 ca chết não được gia đình đồng ý hiến mô, tạng, cao hơn mức trung bình 10 ca – 12 ca/năm trong những năm trước và được xem là con số kỷ lục tại Việt Nam. Số ca hiến tạng sau chết não này chiếm khoảng 13% tổng số ca ghép tạng trong năm 2024, tập trung tại 13 tỉnh, thành. Bên cạnh đó, Việt Nam đã thực hiện thành công nhiều kỹ thuật ghép tạng phức tạp như ca ghép tim – gan đồng thời đầu tiên, ghép khí quản từ người cho chết não và 3 ca ghép phổi trong năm 2024, nâng tổng số ca ghép phổi lên 12 ca kể từ ca đầu tiên vào năm 2017.
Trong xu hướng phát triển chung của ghép tạng tại Việt Nam, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ghi dấu khi thực hiện thành công liên tiếp 2 ca ghép thận cho 2 bệnh nhân trẻ suy thận giai đoạn cuối, với người hiến là cha, mẹ ruột. Sau khoảng 2 tuần, cả hai bệnh nhân có chức năng thận ghép ổn định, đáp ứng tốt với điều trị và đủ điều kiện xuất viện. Thành công này góp phần hoàn thiện năng lực điều trị bệnh thận toàn diện tại BVĐK Tâm Anh, từ tầm soát, điều trị nội khoa, lọc máu, ghép thận đến chăm sóc sau ghép. Trong bối cảnh Việt Nam có khoảng 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính, việc thêm các cơ sở y tế đủ năng lực ghép thận giúp mở rộng cơ hội điều trị chuyên sâu cho người bệnh ngay trong nước.
Tuy nhiên, thiếu nguồn tạng hiến vẫn là thách thức lớn. Hiện khoảng 94% tạng ghép tại Việt Nam đến từ người hiến sống, nguồn hiến từ người chết não còn thấp. Vì vậy, bên cạnh hoàn thiện chính sách, chi phí, bảo hiểm y tế và hệ thống điều phối ghép tạng, Việt Nam vẫn cần đẩy mạnh truyền thông để cộng đồng hiểu đúng hơn về ý nghĩa nhân văn của việc hiến mô, tạng sau khi qua đời.
Mặc dù hiến tạng là việc làm nhân văn nhưng nhiều người vẫn còn le ngại vì chưa hiểu rõ một số vấn đề. Chẳng hạn như nhiều người cho rằng nếu đã đăng ký hiến tạng thì khi gặp tai nạn hoặc cấp cứu sẽ không được bác sĩ cứu chữa hết sức. Thực tế, bác sĩ luôn ưu tiên cứu sống người bệnh. Hiến tạng chỉ được xem xét khi người bệnh không còn khả năng hồi phục và phải được xác định theo quy trình y khoa, pháp lý nghiêm ngặt.
Nhiều người cũng cho rằng người lớn tuổi, người từng mắc bệnh hoặc sức khỏe không tốt thì không thể hiến tạng. Tuy nhiên, có thể hiến hay không sẽ do bác sĩ đánh giá dựa trên tình trạng cụ thể của từng người, không chỉ dựa vào tuổi tác.
Một hiểu lầm khác là hiến tạng sau khi qua đời sẽ ảnh hưởng đến sự nguyên vẹn và tôn trọng dành cho người mất. Trên thực tế, quá trình lấy mô, tạng được thực hiện cẩn trọng, đúng quy định và vẫn đảm bảo sự trang nghiêm.
Ngày Cấy ghép Thế giới 6/6 là dịp nhắc cộng đồng nhìn rõ hơn ý nghĩa của hiến và ghép tạng trong việc trao thêm cơ hội sống cho người bệnh suy tạng. Ghép tạng là hành trình dài cần sự đồng hành của gia đình, nhân viên y tế và xã hội. Mong rằng mỗi người trong chúng ta sẽ hiểu đúng về hiến tạng, xóa bỏ những e ngại không cần thiết và chủ động lan tỏa thông tin nhân văn, mang lại hy vọng cho nhiều bệnh nhân đang chờ được ghép tạng.
