“Mỗi giọt máu cho đi là một cuộc đời ở lại” là thông điệp giản dị gắn liền với Ngày Hiến Máu Thế Giới diễn ra vào 14/6 hằng năm. Đây là dịp tôn vinh những người hiến máu tình nguyện, đồng thời lan tỏa tinh thần sẻ chia vì sự sống cộng đồng. Cùng ECO Pharma tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và giá trị nhân văn của ngày đặc biệt này trong bài viết dưới đây.
Ngày Hiến máu Thế giới (có tên gọi tiếng Anh là World Blood Donor Day, viết tắt WBDD) diễn ra vào ngày 14 tháng 6 hàng năm. Đây là sự kiện thường niên có quy mô toàn cầu, do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khởi xướng nhằm tôn vinh những người hiến máu tình nguyện và khuyến khích mọi người trong cộng đồng cùng tham gia hiến máu cứu người.
Ngày 14/6 được chọn để tưởng nhớ Giáo sư Karl Landsteiner, nhà khoa học đã phát hiện hệ nhóm máu ABO, đặt nền móng cho truyền máu an toàn trong y học hiện đại. Tại Việt Nam, sự kiện này còn được gọi là Ngày Thế giới Tôn vinh Người Hiến máu hoặc Ngày Quốc tế Người Hiến máu với ý nghĩa tri ân những người đã sẻ chia giọt máu để cứu sống người bệnh.
Hành trình hình thành Ngày Hiến máu Thế giới gắn liền với sự phát triển của khoa học truyền máu. Trước thế kỷ XX, việc truyền máu còn tiềm ẩn nhiều rủi ro do chưa hiểu rõ về sự khác biệt nhóm máu giữa người cho và người nhận. Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm 1900, khi Giáo sư Karl Landsteiner phát hiện hệ nhóm máu ABO, đặt nền móng cho ngành truyền máu hiện đại. Đến năm 1913, Reuben Ottenberg tiếp tục đề xuất nguyên tắc truyền máu dựa trên sự hòa hợp nhóm máu, giúp nâng cao đáng kể tính an toàn của kỹ thuật này.
Để ghi nhận những đóng góp quan trọng của Karl Landsteiner và tôn vinh nghĩa cử hiến máu cứu người, năm 2004, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các tổ chức quốc tế đã thống nhất chọn ngày 14/6 làm Ngày Thế giới Tôn vinh Người Hiến máu. Một năm sau, Đại hội đồng Y tế Thế giới chính thức công nhận đây là sự kiện thường niên trên phạm vi toàn cầu.
Tại Việt Nam, phong trào hiến máu tình nguyện được phát động từ năm 1994 và không ngừng phát triển. Sau 30 năm, cả nước đã tiếp nhận hơn 21,3 triệu đơn vị máu, góp phần đáp ứng nhu cầu điều trị, cấp cứu và lan tỏa tinh thần sẻ chia vì cộng đồng. Những kết quả này cho thấy hiến máu không chỉ là hoạt động y tế mà còn là một nghĩa cử nhân văn được đông đảo người dân hưởng ứng.
Ngày Hiến máu Thế giới 14/6 mang nhiều tầng ý nghĩa gồm tri ân người hiến máu đến nâng cao nhận thức cộng đồng và duy trì nguồn máu an toàn cho y tế. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, thông điệp Ngày Hiến máu Thế giới năm 2026 “One Drop of Humanity. Give Blood. Save Lives.” nhấn mạnh rằng mỗi lần hiến máu không chỉ là một hành động y tế mà còn là biểu hiện của lòng nhân ái, sự sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng. Từng giọt máu được trao đi âm thầm có thể giúp người bệnh có thêm cơ hội điều trị và duy trì sự sống.
Bên cạnh ý nghĩa tri ân, ngày 14/6 còn giúp cộng đồng hiểu rõ hơn vai trò thiết yếu của máu trong cấp cứu và điều trị. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cho biết mỗi năm thế giới thu nhận khoảng 118,54 triệu lượt hiến máu; trong đó 40% được thu nhận tại các nước thu nhập cao, nơi chỉ chiếm khoảng 16% dân số thế giới. Ngoài ra, khoảng 13.300 trung tâm máu tại 169 quốc gia báo cáo thu nhận tổng cộng 106 triệu lượt hiến máu, cho thấy nguồn máu an toàn vẫn phân bố chưa đồng đều giữa các nhóm quốc gia. Tại Việt Nam, năm 2025 cả nước tiếp nhận 1.746.286 đơn vị máu, trong đó trên 98% là máu từ người hiến tình nguyện. Những số liệu này cho thấy hiến máu tình nguyện vẫn giữ vai trò rất quan trọng trong việc bảo đảm nguồn máu cho cấp cứu, phẫu thuật, điều trị ung thư, sản phụ mất máu và người mắc bệnh máu mạn tính.
Ngoài ra, ngày 14/6 còn là cơ hội để các quốc gia, tổ chức y tế và phong trào tình nguyện cùng nhau xem xét lại chính sách truyền máu, nâng chuẩn an toàn và đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe. Mỗi đơn vị máu được hiến là một hành động sẻ chia, thể hiện trách nhiệm và lòng nhân ái với cộng đồng.
Hiến máu xuất phát từ sự tự nguyện như người tham gia cần đáp ứng một số điều kiện sức khỏe nhất định để bảo vệ an toàn cho cả người hiến máu và người nhận máu. Người có thể hiến máu cần đáp ứng các tiêu chuẩn cơ bản sau:
Ngoài các tiêu chuẩn trên, người hiến máu cần không mắc bệnh lây truyền qua đường máu như HIV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai, sốt rét; không có hành vi nguy cơ cao lây nhiễm các bệnh này. Người đang mắc bệnh cấp tính hoặc có bệnh mạn tính về tim mạch, huyết áp, hô hấp, tiêu hóa, thần kinh, tâm thần, nội tiết… cũng không nên hiến máu.
Một số trường hợp cần tạm hoãn hiến máu gồm:
Riêng với hiến tiểu cầu, người tham gia thường cần nặng từ 50kg trở lên và có lịch sử hiến máu ổn định tại cơ sở tiếp nhận. Khi đi hiến máu, bạn nên mang theo căn cước công dân, hộ chiếu, giấy phép lái xe hoặc tài khoản VNeID mức 2. Trước ngày hiến máu, nên ngủ đủ giấc, ăn nhẹ, tránh thức ăn nhiều dầu mỡ và không sử dụng rượu bia.
Mỗi đơn vị máu được hiến có thể cứu sống nhiều người bệnh, đồng thời mang lại những lợi ích nhất định cho chính người hiến. Cụ thể là:
Đối với người nhận máu: Máu hiến tặng là nguồn tài nguyên y tế không thể thay thế. Máu có thể được dùng trong cấp cứu tai nạn, phẫu thuật, điều trị ung thư, bệnh máu ác tính, hỗ trợ trẻ sinh non hoặc sản phụ mất máu nặng. Đặc biệt, tiểu cầu từ người hiến còn rất cần thiết cho bệnh nhân hóa trị, xạ trị hoặc người có nguy cơ chảy máu cao.
Đối với người hiến máu: Cơ thể sẽ kích thích quá trình tạo máu mới sau khi hiến. Các chỉ số máu thường chỉ thay đổi nhẹ và vẫn nằm trong giới hạn sinh lý bình thường nếu người hiến đáp ứng đủ điều kiện sức khỏe. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Transfusion năm 2016, theo dõi 292 người hiến máu trong vòng 1 năm, những người có tăng huyết áp ghi nhận xu hướng giảm huyết áp sau nhiều lần hiến máu. Mức giảm rõ rệt nhất được ghi nhận ở nhóm có huyết áp từ 160/100 mmHg trở lên và hiến máu ít nhất 4 lần trong năm. Ngoài ra, hiến máu còn giúp giảm lượng sắt dự trữ trong cơ thể, yếu tố được cho là có liên quan đến nguy cơ tim mạch và một số bệnh lý mạn tính. Ngoài ra, người hiến máu hiến máu còn được khám sức khỏe, kiểm tra huyết áp và xét nghiệm sàng lọc một số bệnh lây truyền qua đường máu với kết quả bảo mật. Giấy chứng nhận hiến máu có thể hỗ trợ bồi hoàn máu khi cần. Hơn hết, mỗi lần hiến máu là một hành động sẻ chia, góp phần cứu người và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
Ngày Hiến máu Thế giới 14. 06 là dịp tri ân người hiến máu tình nguyện và lan tỏa tinh thần sẻ chia vì sự sống. Mỗi đơn vị máu được hiến góp phần cứu người, duy trì nguồn máu an toàn và nhắc nhở cộng đồng cùng chung tay vì một xã hội nhân ái hơn.
