Ngày Hiến tặng Sữa mẹ Thế giới là dịp ý nghĩa nhằm tôn vinh những đóng góp thầm lặng của các bà mẹ trong việc chia sẻ nguồn sữa quý giá cho trẻ sơ sinh cần hỗ trợ. Sự kiện này đồng thời góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của sữa mẹ hiến tặng trong chăm sóc và điều trị trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc bệnh lý. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về ngày Hiến Sữa mẹ Thế giới đầy ý nghĩa và nhân văn trong bài viết sau đây.
Ngày Hiến tặng Sữa mẹ Thế giới (tên tiếng Anh là World Day of Human Milk Donation) là sự kiện y tế cộng đồng được tổ chức vào ngày 19/5 hàng năm, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về việc hiến sữa mẹ và hệ thống ngân hàng sữa mẹ trên toàn cầu. Đây là sự kiện được tổ chức hàng năm nhằm hướng tới tôn vinh những nghĩa cử hiến tặng sữa mẹ cao đẹp trên toàn cầu, góp phần cứu sống trẻ em sinh non, nhẹ cân, có bệnh lý.
Sự ra đời của Ngày Hiến tặng Sữa mẹ Thế giới gắn liền với lịch sử phát triển của hệ thống ngân hàng sữa mẹ. Hệ thống ngân hàng sữa mẹ đã xuất hiện từ hơn một thế kỷ trước. Ngân hàng sữa mẹ đầu tiên trên thế giới được thành lập tại Vienna (Áo) vào năm 1909. Hiện nay, thế giới có hơn 700 ngân hàng sữa mẹ hoạt động tại trên 60 quốc gia, phần lớn theo mô hình phi lợi nhuận nhằm hỗ trợ trẻ sơ sinh nguy cơ cao.
Tại Việt Nam, ngân hàng sữa mẹ đầu tiên được triển khai tại Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng vào năm 2017. Sau đó, mô hình này tiếp tục được mở rộng tại nhiều cơ sở y tế như Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Nhi Trung ương và một số bệnh viện sản – nhi khác.
Ngày 19/5 không chỉ mang ý nghĩa truyền thông mà còn góp phần nâng cao nhận thức về nhu cầu thực tế của trẻ sơ sinh cần sữa mẹ hiến tặng. Với trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc đang điều trị tích cực, sữa mẹ thanh trùng từ ngân hàng sữa có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng đường ruột, hỗ trợ miễn dịch và cải thiện khả năng hồi phục khi mẹ ruột chưa đủ sữa hoặc chưa thể cho bú trực tiếp. (1)
Thông qua ngày kỷ niệm này, các tổ chức y tế cũng mong muốn khuyến khích thêm nhiều bà mẹ đủ điều kiện tham gia hiến sữa, đồng thời ghi nhận sự đóng góp thầm lặng của những người đã chia sẻ nguồn dinh dưỡng quý giá cho trẻ sơ sinh bệnh lý và non tháng. Hoạt động hiến tặng sữa mẹ vì vậy không chỉ hỗ trợ điều trị y khoa mà còn thể hiện tinh thần sẻ chia trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Ngân hàng sữa mẹ là đơn vị tiếp nhận, xử lý, lưu trữ và phân phối sữa mẹ hiến tặng cho trẻ sơ sinh có chỉ định sử dụng, đặc biệt là trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc đang điều trị bệnh lý nặng. Mô hình này giúp trẻ vẫn có cơ hội sử dụng sữa mẹ khi mẹ ruột chưa đủ sữa hoặc chưa thể cho bú trực tiếp.
Người hiến sữa sẽ được sàng lọc các bệnh truyền nhiễm như HIV, viêm gan B, viêm gan C và giang mai trước khi hiến tặng. Sau khi thu nhận, sữa mẹ được thanh trùng, kiểm tra vi sinh và bảo quản theo quy trình chuyên môn nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ sơ sinh.
Việc sử dụng sữa mẹ hiến tặng có thể giúp giảm khoảng 15% tỷ lệ nhiễm khuẩn sơ sinh và giảm hơn 75% nguy cơ viêm ruột hoại tử ở trẻ sinh non. Nghiên cứu của Adhisivam và cộng sự tại miền Nam Ấn Độ năm 2019 cũng ghi nhận tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ ở nhóm trẻ sơ sinh bệnh tăng từ 34% lên 74% sau khi triển khai ngân hàng sữa mẹ.
Sau khi ngân hàng sữa mẹ được triển khai tại Trung tâm Sơ sinh năm 2023, tỷ lệ viêm ruột hoại tử ghi nhận ở mức 2,3% trên 4.126 trẻ điều trị nội trú. Ngoài ra, sữa mẹ thanh trùng từ ngân hàng sữa còn được ghi nhận giúp giảm 19% nguy cơ nhiễm trùng sơ sinh muộn, rút ngắn khoảng 15 ngày nằm viện và giảm tới 10 ngày nuôi dưỡng tĩnh mạch so với sữa công thức ở nhóm trẻ sinh non và nhẹ cân.
Không phải tất cả phụ nữ đang cho con bú đều có thể tham gia hiến tặng sữa mẹ. Để đảm bảo an toàn cho trẻ sơ sinh tiếp nhận, người hiến sữa cần đáp ứng các tiêu chuẩn sức khỏe và trải qua quy trình sàng lọc y tế trước khi được tiếp nhận vào ngân hàng sữa mẹ.
Người hiến sữa cần từ 18 tuổi trở lên, có sức khỏe ổn định và không mắc các bệnh truyền nhiễm như HIV, viêm gan B, viêm gan C hoặc giang mai. Ngoài ra, người hiến không nên sử dụng thuốc chống chỉ định trong thời gian cho con bú, không hút thuốc lá, không thường xuyên sử dụng rượu bia và không có nguy cơ phơi nhiễm với nguồn lây nhiễm hoặc môi trường ô nhiễm.
Sau bước đánh giá ban đầu, người hiến sẽ tiếp tục được sàng lọc bằng bảng câu hỏi sức khỏe và thực hiện các xét nghiệm máu như HIV, viêm gan B, viêm gan C và giang mai. Đồng thời, nhân viên ngân hàng sữa mẹ sẽ hướng dẫn cách vắt sữa và bảo quản sữa đúng quy cách. Trường hợp kết quả xét nghiệm chưa có hoặc đã quá thời hạn sử dụng, ngân hàng sữa mẹ có thể hỗ trợ lấy mẫu và chi trả chi phí xét nghiệm.
Sữa hiến tặng cần được vắt chủ động và bảo quản lạnh ngay sau khi vắt để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn và duy trì chất lượng dinh dưỡng. Ngân hàng sữa mẹ chỉ tiếp nhận sữa lưu trữ trong chai chuyên dụng do ngân hàng cung cấp, mỗi chai thường chứa khoảng 3/4 dung tích để tránh nứt vỡ khi cấp đông. Toàn bộ quy trình thu nhận, thanh trùng và bảo quản sữa đều được thực hiện theo tiêu chuẩn chuyên môn nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ sơ sinh sử dụng.
Nhân Ngày Hiến tặng Sữa mẹ Thế giới 19/5, nhiều bệnh viện và tổ chức y tế triển khai hội thảo, talkshow và hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của sữa mẹ hiến tặng đối với trẻ sinh non và trẻ sơ sinh bệnh lý. Một số chương trình còn chia sẻ câu chuyện thực tế từ gia đình từng sử dụng sữa mẹ hiến tặng để tăng tính kết nối với cộng đồng.
Nhân Ngày Hiến tặng Sữa mẹ Thế giới 19/5, nhiều bệnh viện và tổ chức y tế triển khai hội thảo khoa học, talkshow chuyên đề và hoạt động truyền thông cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của sữa mẹ hiến tặng. Các chương trình thường có sự tham gia của bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng và nhân viên y tế để chia sẻ thông tin về lợi ích của sữa mẹ hiến tặng đối với trẻ sinh non, nhẹ cân và trẻ sơ sinh bệnh lý.
Bên cạnh thông tin chuyên môn, nhiều chương trình còn chia sẻ câu chuyện thực tế từ gia đình có trẻ từng sử dụng sữa mẹ hiến tặng. Đây được xem là một trong những hình thức truyền thông giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về ý nghĩa của hoạt động hiến tặng sữa mẹ trong chăm sóc sơ sinh.
Các bệnh viện có ngân hàng sữa mẹ thường tổ chức tư vấn trực tiếp về nuôi con bằng sữa mẹ và tiếp nhận đăng ký hiến tặng vào dịp 19/5. Người tham gia cần trải qua quy trình sàng lọc sức khỏe, xét nghiệm và được hướng dẫn cách vắt, bảo quản sữa theo quy chuẩn chuyên môn trước khi sữa được tiếp nhận. Quy trình hiến tặng thường kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định để đảm bảo nguồn sữa đạt đủ số lượng và chất lượng theo yêu cầu của ngân hàng sữa mẹ.
Ngoài các hoạt động tại cơ sở y tế, nhiều chương trình cộng đồng cũng được triển khai như workshop về nuôi con bằng sữa mẹ, hoạt động gây quỹ và chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội. Nội dung truyền thông thường được thực hiện dưới dạng video, áp phích, bài viết và sự kiện trực tiếp nhằm khuyến khích cộng đồng quan tâm hơn đến hoạt động hiến tặng sữa mẹ.
Các hoạt động này đều hướng đến mục tiêu mở rộng nguồn sữa hiến tặng và hỗ trợ thêm nhiều trẻ sơ sinh có nhu cầu sử dụng sữa mẹ thanh trùng từ ngân hàng sữa mẹ.
Ngày Hiến tặng Sữa mẹ Thế giới không chỉ mang ý nghĩa tri ân mà còn thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động hiến tặng sữa mẹ. Thông qua đó, nguồn sữa mẹ được lan tỏa rộng hơn, góp phần cải thiện sức khỏe và tăng cơ hội sống cho nhiều trẻ sơ sinh cần được hỗ trợ dinh dưỡng đặc biệt.
