Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ (28/5) được hưởng ứng ở nhiều quốc gia nhằm nhắc nhở cộng đồng quan tâm hơn đến sức khỏe và quyền được chăm sóc y tế của phụ nữ. Tại Việt Nam, ngày này chưa phổ biến như 8/3 hay 20/10, nhưng vẫn mang ý nghĩa thiết thực trong việc khuyến khích phụ nữ chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần và chủ động thăm khám định kỳ. Nếu bạn cũng quan tâm, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu lịch sử và ý nghĩa của ngày này trong bài viết dưới đây.
Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ có tên tiếng Anh là International Day of Action for Women’s Health, được tổ chức vào ngày 28/5 hằng năm. Đây là ngày nhằm kêu gọi cộng đồng, các tổ chức y tế và chính phủ các nước quan tâm hơn đến sức khỏe phụ nữ, đặc biệt là quyền được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe an toàn, bình đẳng và phù hợp.
Ngày này được khởi xướng vào năm 1987, tại Cuộc họp Phụ nữ Toàn cầu về Quyền sinh sản lần thứ 5 tổ chức ở Costa Rica. Trong cuộc họp này, các thành viên của Mạng lưới Phụ nữ Toàn cầu vì Quyền Sinh sản ( WGNRR – Women’s Global Network for Reproductive Rights) đã tuyên bố chọn ngày 28/5 là Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ.
Phong trào ra đời trong bối cảnh phụ nữ ở nhiều nơi vẫn gặp rào cản khi chăm sóc sức khỏe, nhất là các vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, kế hoạch hóa gia đình, thai sản an toàn và quyền tự quyết đối với cơ thể. Vì vậy, ngày 28/5 không chỉ là một ngày kỷ niệm, mà là lời nhắc các cơ quan y tế, chính phủ và cộng đồng cần bảo vệ tốt hơn sức khỏe, quyền lợi của phụ nữ.
Từ năm 1987 đến nay, Mạng lưới Phụ nữ Toàn cầu vì Quyền Sinh sản đóng vai trò nòng cốt trong việc duy trì và thúc đẩy chiến dịch này trên toàn cầu. Hằng năm, tổ chức phối hợp với các thành viên, đối tác để phát động các lời kêu gọi hành động về những vấn đề cấp thiết liên quan đến sức khỏe và quyền sinh sản của phụ nữ.
Đến năm 1999, Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ được Chính phủ Nam Phi chính thức công nhận, góp phần khẳng định ý nghĩa quốc tế của ngày này.
Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ 28/5 nhấn mạnh rằng sức khỏe phụ nữ không chỉ là vấn đề y tế, mà còn gắn liền với quyền con người. Phụ nữ cần được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe an toàn, được cung cấp thông tin đúng và được tôn trọng trong các quyết định liên quan đến cơ thể, sức khỏe sinh sản và đời sống của mình.
Thông điệp này gắn với khái niệm Sexual and Reproductive Health and Rights (SRHR) nghĩa là sức khỏe và quyền tình dục, sinh sản. Khái niệm này bao gồm giáo dục giới tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng ngừa bệnh lây truyền qua đường tình dục, tiếp cận biện pháp tránh thai an toàn và quyền tự quyết của phụ nữ đối với cơ thể.
Ngày 28/5 cũng nhắc đến thực trạng phụ nữ ở nhiều nơi, đặc biệt tại các nước đang phát triển, vẫn gặp rào cản khi chăm sóc sức khỏe do chi phí, khoảng cách địa lý, thiếu thông tin, định kiến xã hội hoặc tâm lý e ngại. Vì vậy, ngày này kêu gọi cộng đồng, hệ thống y tế và chính phủ tạo điều kiện để phụ nữ được chăm sóc sức khỏe bình đẳng, an toàn hơn; đồng thời ghi nhận vai trò của các nhà hoạt động, nhân viên y tế và tổ chức xã hội đang nỗ lực bảo vệ quyền sức khỏe của phụ nữ trên toàn cầu.
Tại Việt Nam, thông điệp của Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ có thể gắn với nhiều hoạt động thiết thực như chăm sóc sức khỏe sinh sản, khám phụ khoa định kỳ, tiêm vắc xin HPV, tầm soát ung thư cổ tử cung và ung thư vú. Bộ Y tế, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các cơ sở y tế địa phương cũng thường xuyên tuyên truyền, vận động phụ nữ chủ động chăm sóc sức khỏe, phát hiện sớm bất thường và thăm khám khi cần.
Hiện nay, các hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ không chỉ nói về sức khỏe sinh sản, mà còn mở rộng sang sức khỏe tinh thần, sức khỏe thể chất, quyền được chăm sóc y tế an toàn và quyền tự quyết của phụ nữ đối với cơ thể mình.
Năm 2025, chiến dịch May 28 của Mạng lưới Phụ nữ Toàn cầu vì Quyền Sinh sản (WGNRR) nhấn mạnh tinh thần đoàn kết để bảo vệ quyền sức khỏe, quyền tình dục và quyền sinh sản của phụ nữ. Đến năm 2026, thông điệp nổi bật là “Essential, Not Optional”, nghĩa là “Thiết yếu, không phải lựa chọn”.
Thông điệp này nhấn mạnh rằng sức khỏe phụ nữ cần được xem là vấn đề quan trọng, không thể bị bỏ qua, kể cả khi thế giới đang đối mặt với khủng hoảng như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, xung đột hoặc khó khăn kinh tế.
Các khẩu hiệu gần đây của Mạng lưới Phụ nữ Toàn cầu vì Quyền Sinh sản (WGNRR) và Liên Hợp Quốc đều hướng đến cùng một điểm chung: phụ nữ cần được chăm sóc sức khỏe, được tôn trọng quyền lựa chọn và được sống an toàn. Chẳng hạn, khẩu hiệu “Our Health, Our Rights, Our Lives!” có thể hiểu là “Sức khỏe của chúng ta, quyền của chúng ta, cuộc sống của chúng ta”.
Năm 2025, Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) cũng đưa ra thông điệp “For ALL women and girls: Rights. Equality. Empowerment.”, nghĩa là “Vì tất cả phụ nữ và trẻ em gái: Quyền, bình đẳng và trao quyền”. Những thông điệp này nhắc rằng chăm sóc sức khỏe phụ nữ không chỉ là đi khám bệnh, mà còn là bảo đảm phụ nữ có thông tin đúng, có quyền lựa chọn và được đối xử bình đẳng.
Về xu hướng hành động, phong trào hiện nay kêu gọi xây dựng hệ thống y tế dễ tiếp cận hơn, không kỳ thị và phù hợp với nhu cầu của phụ nữ. Điều này bao gồm giảm rào cản chi phí, tăng giáo dục giới tính, chăm sóc sức khỏe sinh sản, hỗ trợ sức khỏe tinh thần, phòng chống bạo lực giới và bảo vệ những người đang làm việc trong lĩnh vực y tế, cộng đồng.
Tại Việt Nam, tinh thần của ngày 28/5 có thể được hưởng ứng bằng những việc rất thực tế như khám phụ khoa định kỳ, chăm sóc sức khỏe sinh sản, tiêm vắc xin HPV, tầm soát ung thư cổ tử cung và ung thư vú. Đáng chú ý, Bộ Y tế đã ban hành kế hoạch phòng, chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026–2035.
Đồng thời, từ ngày 1/7/2026, vắc xin phòng HPV được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Đây là những bước đi cho thấy Việt Nam đang chú trọng hơn đến phòng bệnh, phát hiện sớm và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho phụ nữ.
Phụ nữ có thể chủ động bảo vệ sức khỏe bằng việc đi khám phụ khoa định kỳ, tầm soát ung thư cổ tử cung, ung thư vú, tiêm vắc xin HPV khi phù hợp và theo dõi các thay đổi bất thường của cơ thể. Cụ thể là phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ khoảng 6–12 tháng/lần hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tầm soát ung thư cổ tử cung thường được khuyến nghị từ khoảng 25 tuổi, bằng xét nghiệm HPV, Pap smear hoặc phối hợp cả hai tùy điều kiện y tế và nguy cơ cá nhân. Phụ nữ từ 40 tuổi nên trao đổi với bác sĩ về chụp nhũ ảnh định kỳ, đặc biệt nếu có người thân mắc ung thư vú hoặc có bất thường ở tuyến vú.
Ngoài tầm soát ung thư, phụ nữ cũng nên kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ, bao gồm huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan thận, tuyến giáp và nội tiết tố khi có triệu chứng như kinh nguyệt không đều, bốc hỏa, mất ngủ, mệt mỏi kéo dài, rụng tóc nhiều, nổi mụn bất thường hoặc khó thụ thai.
Bên cạnh thăm khám, lối sống hằng ngày cũng ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe nội tiết của phụ nữ. Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng, ăn uống cân bằng, hạn chế thức khuya, duy trì cân nặng hợp lý và vận động đều đặn có thể hỗ trợ ổn định hormone, cải thiện tâm trạng, giấc ngủ và sức khỏe chuyển hóa.
Phụ nữ nên ưu tiên bữa ăn có đủ đạm, rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, chất béo tốt; đồng thời duy trì các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, đạp xe hoặc tập sức mạnh vừa phải.
Tóm lại, Ngày Quốc tế Hành động vì sức khỏe phụ nữ 28/5 là dịp nhắc nhở cộng đồng quan tâm hơn đến sức khỏe, quyền được chăm sóc y tế và quyền tự quyết của phụ nữ. Mặc dù chưa thật sự phổ biến tại Việt Nam nhưng ngày này vẫn có ý nghĩa thiết thực trong việc khuyến khích phụ nữ chủ động thăm khám, tầm soát bệnh và chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần.
