Ngày Thế giới Đái tháo đường 14/11: Ý nghĩa và chủ đề

Dự báo đến năm 2050, số người mắc đái tháo đường trên toàn cầu có thể lên đến 853 triệu người. Trong bối cảnh số người mắc bệnh ngày càng gia tăng, Ngày Thế giới Đái tháo đường (14/11) là dịp nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh này, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Cùng ECO Pharma tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và chủ đề của ngày này trong bài viết sau.

Ngày Thế giới đái tháo đường là ngày nào?

Ngày Thế giới Đái tháo đường (World Diabetes Day - WDD) diễn ra vào ngày 14/11 hằng năm.Đây là chiến dịch nâng cao nhận thức về bệnh đái tháo đường lớn nhất thế giới, tiếp cận hàng triệu người tại hơn 160 quốc gia.

1. Lịch sử hình thành

Ngày Thế giới Đái tháo đường được Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khởi xướng vào năm 1991. Thời điểm đó, đái tháo đường đang trở thành mối lo ngại lớn đối với sức khỏe toàn cầu.

Ngày 14/11 được lựa chọn để tưởng nhớ ngày sinh của Frederick Banting (1891 - 1941), nhà khoa học người Canada đã cùng Charles Best góp phần phát hiện insulin vào năm 1921. Phát hiện này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong điều trị đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường type 1.

Đến ngày 20/12/2006, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 61/225, chính thức công nhận Ngày Thế giới Đái tháo đường là ngày quốc tế của Liên Hợp Quốc, được tổ chức hằng năm kể từ năm 2007. Từ một chiến dịch chủ yếu tập trung vào giáo dục sức khỏe, Ngày Thế giới Đái tháo đường dần phát triển thành phong trào toàn cầu, thúc đẩy các chính sách y tế và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc người bệnh.

2. Vòng tròn xanh có ý nghĩa gì?

Vòng tròn xanh (Blue Circle) là biểu tượng toàn cầu về nhận thức đối với bệnh đái tháo đường, được IDF giới thiệu vào năm 2006. Biểu tượng này mang hai ý nghĩa chính:

• Hình tròn: Tượng trưng cho sự sống, sức khỏe và tinh thần đoàn kết của cộng đồng quốc tế trong nỗ lực phòng chống đái tháo đường.
• Màu xanh: Đại diện cho bầu trời chung kết nối các quốc gia, đồng thời gắn liền với màu cờ Liên Hợp Quốc.

Vào ngày 14/11, vòng tròn xanh thường xuất hiện trên các tài liệu truyền thông, trang phục và mạng xã hội. Nhiều công trình nổi tiếng trên thế giới, như tòa nhà Empire State tại Mỹ hay vòng quay London Eye tại Anh, cũng từng được thắp sáng bằng ánh đèn xanh để hưởng ứng chiến dịch.

Ngày Thế giới phòng chống đái tháo đường có ý nghĩa gì?

Ngày Thế giới phòng chống đái tháo đường góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích phát hiện bệnh sớm, cải thiện chất lượng chăm sóc và giảm kỳ thị đối với người mắc bệnh. Cụ thể:

• Nâng cao nhận thức về các dấu hiệu của bệnh: Theo WHO, hơn 40% người mắc đái tháo đường trên toàn cầu chưa được chẩn đoán. Nhận biết các triệu chứng như khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi và nhìn mờ giúp người dân chủ động thăm khám, phát hiện bệnh sớm.
• Tăng cường nhận biết đái tháo đường type 1: Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm, đặc biệt ở người trưởng thành. Việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo giúp người bệnh được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
• Cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế: Thúc đẩy việc cung cấp các dịch vụ chẩn đoán và điều trị kịp thời với chi phí hợp lý, giúp người mắc đái tháo đường được chăm sóc phù hợp, bất kể điều kiện kinh tế hay hoàn cảnh sống.
• Xây dựng môi trường sống lành mạnh: Tạo điều kiện để mọi người tiếp cận thực phẩm tốt cho sức khỏe và không gian vận động an toàn, góp phần giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và hỗ trợ kiểm soát bệnh.
• Nâng cao chất lượng chăm sóc: Nhấn mạnh vai trò của việc chăm sóc, điều trị liên tục và hỗ trợ người bệnh lâu dài nhằm giảm nguy cơ biến chứng, duy trì sức khỏe và cải thiện chất lượng sống.
• Giảm kỳ thị đối với người mắc bệnh: Kêu gọi cộng đồng thấu hiểu, tôn trọng và hỗ trợ người mắc đái tháo đường, đồng thời sử dụng ngôn từ, hình ảnh truyền thông phù hợp để hạn chế những định kiến về bệnh.

Chủ đề ngày Thế giới đái tháo đường qua các năm

Mỗi năm, Ngày Thế giới Đái tháo đường lựa chọn những chủ đề khác nhau nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về các vấn đề liên quan đến phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị bệnh. Một số chủ đề tiêu biểu từ năm 2026 trở về trước gồm:

• Năm 2026 - Early Action on Diabetes (Hành động sớm đối với bệnh đái tháo đường): Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận biết triệu chứng, phát hiện bệnh sớm và tiếp cận chăm sóc kịp thời, qua đó hạn chế biến chứng, cải thiện sức khỏe và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.
• Năm 2025 - Diabetes Across Life Stages (Đái tháo đường qua các giai đoạn cuộc đời): Tập trung vào nhu cầu phòng ngừa, chăm sóc và quản lý bệnh phù hợp với từng độ tuổi, từ trẻ em, người trưởng thành đến người cao tuổi.
• Năm 2024 - Breaking Barriers, Bridging Gaps (Phá bỏ rào cản, thu hẹp khoảng cách): Kêu gọi khắc phục những khó khăn trong phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị, hướng đến bảo đảm mọi người đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc đái tháo đường chất lượng.
• Năm 2023 - Access to Diabetes Care (Tiếp cận dịch vụ chăm sóc đái tháo đường): Hướng đến việc mở rộng khả năng tiếp cận thuốc, thiết bị theo dõi đường huyết và các dịch vụ y tế cần thiết để người bệnh được chăm sóc đầy đủ.
• Năm 2022 - Access to Diabetes Education (Tiếp cận giáo dục về đái tháo đường): Đề cao vai trò của giáo dục sức khỏe, giúp người bệnh có thêm kiến thức tự quản lý đái tháo đường và hỗ trợ nhân viên y tế nâng cao năng lực chăm sóc.
• Năm 2021 - Access to Medicines and Care (Tiếp cận thuốc và dịch vụ chăm sóc): Kêu gọi cải thiện khả năng tiếp cận insulin, các loại thuốc điều trị và thiết bị y tế thiết yếu, đặc biệt tại những quốc gia có nguồn lực hạn chế.
• Năm 2020 - Introducing the Global Diabetes Compact (Giới thiệu Sáng kiến Toàn cầu về Đái tháo đường): WHO công bố kế hoạch xây dựng sáng kiến nhằm tăng cường hợp tác quốc tế, hỗ trợ các quốc gia cải thiện công tác phòng ngừa, chẩn đoán và quản lý bệnh.
• Giai đoạn 2018 - 2019 - The Family and Diabetes (Gia đình và đái tháo đường): Đề cao vai trò của gia đình trong nhận biết các yếu tố nguy cơ, hỗ trợ điều trị và chăm sóc người mắc bệnh.
• Năm 2017 - Women and Diabetes: Our Right to a Healthy Future (Phụ nữ và đái tháo đường: Quyền được hưởng một tương lai khỏe mạnh): Tập trung cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục sức khỏe và hỗ trợ phụ nữ trong phòng ngừa, kiểm soát bệnh.
• Năm 2016 - Eyes on Diabetes (Chú trọng phát hiện đái tháo đường): Khuyến khích sàng lọc, chẩn đoán sớm đái tháo đường type 2 và kiểm tra các biến chứng của bệnh, trong đó có tổn thương mắt.

Ngày Thế giới Đái tháo đường (14/11) là dịp nhắc nhở mỗi người quan tâm hơn đến sức khỏe bản thân và những người xung quanh. Duy trì lối sống lành mạnh, chủ động theo dõi sức khỏe và đồng hành cùng người mắc đái tháo đường trong quá trình điều trị là những hành động thiết thực. Sự chung tay của mỗi cá nhân và cộng đồng sẽ góp phần giảm gánh nặng bệnh tật, cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.