Ngày Thế giới không thuốc lá là dịp nhắc nhở cộng đồng về tác hại nghiêm trọng của thuốc lá đối với sức khỏe, gia đình và xã hội. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hút thuốc lá gây ra hơn 7 triệu ca tử vong mỗi năm, đồng thời để lại nhiều hệ lụy lâu dài do các bệnh liên quan đến thuốc lá.
Không chỉ gây hại cho người hút trực tiếp, khói thuốc còn ảnh hưởng đến trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người xung quanh. Vì vậy, ngày 31/5 hằng năm là lời kêu gọi cộng đồng cùng giảm sử dụng thuốc lá, bảo vệ môi trường không khói thuốc và xây dựng lối sống lành mạnh hơn.
Ngày Thế giới không thuốc lá là chiến dịch sức khỏe cộng đồng toàn cầu được tổ chức vào ngày 31/5 hằng năm, nhằm nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người, môi trường và xã hội. Đây là sự kiện do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phát động, kêu gọi các quốc gia, tổ chức và cộng đồng cùng kiểm soát thuốc lá, giảm tỷ lệ hút thuốc và xây dựng môi trường sống không khói thuốc.
Thuốc lá hiện vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu có thể phòng tránh được. Theo WHO, mỗi năm thế giới ghi nhận hơn 7 triệu ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó có khoảng 1.6 triệu người tử vong do tiếp xúc với khói thuốc thụ động. Khói thuốc chứa hơn 7000 chất hóa học, trong đó có ít nhất 69 chất gây ung thư, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và ung thư phổi.
Không chỉ ảnh hưởng đến người hút trực tiếp, khói thuốc còn gây hại cho trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người xung quanh. Bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm chứa nicotine như thuốc lá điện tử, vape, thuốc lá nung nóng cũng đang được cảnh báo vì nguy cơ gây nghiện và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đặc biệt ở giới trẻ. Vì vậy, ngày 31/5 là lời nhắc nhở mỗi người chủ động từ bỏ thuốc lá, tránh xa khói thuốc và chung tay bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình cũng như cộng đồng trước những tác hại lâu dài của thuốc lá.
Lịch sử ra đời của Ngày Thế giới không thuốc lá bắt nguồn từ nhu cầu kiểm soát tác hại thuốc lá trên toàn cầu. Sự kiện này dần trở thành lời kêu gọi chung nhằm giảm tỷ lệ hút thuốc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Trong nhiều thập kỷ, thuốc lá trở thành một trong những mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng, gây ra nhiều ca tử vong và bệnh tật có thể phòng tránh. Việc sử dụng thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều rối loạn hô hấp khác.
Trước gánh nặng bệnh tật do thuốc lá gây ra, Đại hội đồng Y tế Thế giới đã thông qua Nghị quyết WHA40.38 vào năm 1987, kêu gọi tổ chức một ngày thế giới không hút thuốc. Đến năm 1988, Nghị quyết WHA42.19 tiếp tục được thông qua, chính thức chọn ngày 31/5 hằng năm là Ngày Thế giới không thuốc lá.
Sự kiện này nhằm thu hút sự chú ý toàn cầu đến tác hại của thuốc lá, đồng thời cảnh báo các chiến lược tiếp thị của ngành công nghiệp thuốc lá có thể làm gia tăng tỷ lệ sử dụng, đặc biệt ở người trẻ. Đây cũng là dịp nhấn mạnh quyền được sống trong môi trường lành mạnh, không khói thuốc và khuyến khích mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình cùng các thế hệ tương lai.
Ngày Thế giới không thuốc lá bắt đầu từ năm 1988, khi Tổ chức Y tế Thế giới tổ chức “Ngày Thế giới không hút thuốc” đầu tiên vào ngày 7/4/1988, nhân dịp kỷ niệm 40 năm thành lập WHO. Đến năm 1989, ngày 31/5 chính thức được chọn làm ngày kỷ niệm thường niên và được duy trì cho đến nay.
Kể từ đó, ngày 31/5 hằng năm trở thành dịp để các quốc gia triển khai hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe và kiểm soát tác hại thuốc lá. Mỗi năm, WHO sẽ chọn một chủ đề riêng nhằm tập trung vào các vấn đề nổi bật như:
Việc thay đổi chủ đề hằng năm giúp chiến dịch luôn phù hợp với bối cảnh thực tế, đặc biệt khi các sản phẩm nicotine mới ngày càng phổ biến và có xu hướng tiếp cận giới trẻ.
Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 là dịp nâng cao nhận thức cộng đồng về những tác hại nghiêm trọng của thuốc lá đối với sức khỏe. Thông qua sự kiện này, mỗi người được khuyến khích thay đổi thói quen, bảo vệ bản thân và xây dựng môi trường sống không khói thuốc.
Ngày Thế giới không hút thuốc lá giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, bao gồm nguy cơ ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều bệnh lý hô hấp khác. Hơn nữa, hít khói thuốc thụ động có thể gây hại cho trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người không hút thuốc.
Đây là dịp khuyến khích người hút thuốc chủ động cai thuốc để giảm nguy cơ bệnh tật và cải thiện chất lượng sống. Việc bỏ thuốc lá sớm giúp cơ thể phục hồi tốt hơn, đồng thời hạn chế ảnh hưởng của khói thuốc đến người thân và những người xung quanh.
Ngày Thế giới không thuốc lá góp phần bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trước nguy cơ lệ thuộc nicotine từ sớm. Các sản phẩm như thuốc lá điện tử, vape, pod thường có thiết kế bắt mắt, hương vị trái cây hoặc kẹo ngọt, dễ khiến người trẻ lầm tưởng là ít gây hại. Thông qua các thông điệp truyền thông, chiến dịch giúp học sinh, sinh viên nhận diện chiêu thức tiếp thị của ngành công nghiệp thuốc lá, chủ động từ chối lời mời dùng thử và tránh hình thành thói quen hút thuốc trong tương lai.
Hoạt động hưởng ứng không thuốc lá thúc đẩy xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, bệnh viện, nơi làm việc, phương tiện công cộng và khu vui chơi. Chiến dịch cũng góp phần nâng cao ý thức tuân thủ quy định cấm hút thuốc nơi công cộng, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá.
Điều này giúp giảm phơi nhiễm khói thuốc thụ động, đồng thời bảo vệ sức khỏe của trẻ em, phụ nữ mang thai, người bệnh và những người không hút thuốc tốt hơn.
Mỗi năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn một chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá riêng nhằm tập trung vào các vấn đề nổi bật trong phòng, chống tác hại thuốc lá. Những năm gần đây, các chủ đề nhấn mạnh nhiều hơn đến việc bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên, kiểm soát thuốc lá điện tử và phơi bày chiến thuật tiếp thị của ngành công nghiệp thuốc lá. (1)
| Năm | Chủ đề | Ý nghĩa chính |
| 2026 | “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá” | Kêu gọi nhận diện các yếu tố khiến thuốc lá và sản phẩm nicotine trở nên hấp dẫn, từ đó ngăn ngừa nguy cơ nghiện nicotine. |
| 2025 | “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo” | Tập trung phơi bày chiến thuật quảng cáo, thiết kế và hương vị đánh vào tâm lý giới trẻ. |
| 2024 | “Bảo vệ trẻ em trước những tác động của ngành công nghiệp thuốc lá” | Nhấn mạnh việc ngăn chặn ngành công nghiệp thuốc lá tiếp cận trẻ em và thanh thiếu niên bằng các sản phẩm nicotine mới. |
| 2023 | “Hãy trồng lương thực, đừng trồng thuốc lá” | Kêu gọi chuyển đổi đất trồng thuốc lá sang cây lương thực, góp phần bảo vệ sức khỏe và an ninh lương thực. |
| 2022 | “Thuốc lá: Mối đe dọa đối với môi trường của chúng ta” | Cảnh báo tác động của thuốc lá đến môi trường, từ sản xuất, tiêu thụ đến rác thải thuốc lá. |
| 2021 | “Hãy cam kết bỏ thuốc lá” | Khuyến khích người hút thuốc chủ động cai thuốc và tìm kiếm hỗ trợ phù hợp. |
| 2020 | “Bảo vệ giới trẻ khỏi sự thao túng của ngành công nghiệp thuốc lá và ngăn chặn họ sử dụng thuốc lá và nicotine” | Chủ đề này phơi bày các chiêu thức tiếp thị nhắm vào người trẻ, giúp thanh thiếu niên nhận diện, từ chối thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine. |
Việt Nam hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá thông qua nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe, kiểm tra thực thi pháp luật và xây dựng môi trường không khói thuốc. Các hoạt động thường được triển khai đồng thời với Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ ngày 25/5 đến 31/5 hằng năm, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy hành vi sống lành mạnh.
Ngoài ra, Việt Nam còn lồng ghép hoạt động phòng, chống tác hại thuốc lá vào các phong trào xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và đời sống văn hóa tại cộng đồng. Sự tham gia của chính quyền, ngành y tế, đoàn thể và người dân giúp chiến dịch không dừng ở truyền thông ngắn hạn, mà trở thành hành động thường xuyên để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 là lời nhắc nhở mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách nói không với thuốc lá, tránh xa khói thuốc thụ động và xây dựng môi trường sống lành mạnh hơn. Hưởng ứng thông điệp này, ECO Pharma khuyến khích cộng đồng nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá, đồng thời duy trì lối sống khoa học, thăm khám sức khỏe định kỳ và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần cai thuốc lá an toàn.
