Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp được tổ chức hằng năm vào ngày 17/5, nhằm nâng cao nhận thức về phòng ngừa, phát hiện và kiểm soát tăng huyết áp. Đây là bệnh lý tiến triển âm thầm nhưng có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và bệnh thận mạn. Hưởng ứng ngày này là dịp để mỗi người chủ động đo huyết áp định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường.
Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp là sự kiện y tế quốc tế được tổ chức vào ngày 17/5 hằng năm, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng ngừa, phát hiện sớm và kiểm soát tăng huyết áp.
Sự kiện này được Hiệp hội Tăng huyết áp Thế giới (World Hypertension League – WHL) khởi xướng từ năm 2005, trong bối cảnh tỷ lệ người mắc bệnh nhưng chưa được phát hiện còn rất cao. Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, có khoảng 1.4 tỷ người trưởng thành từ 30 – 79 tuổi trên toàn cầu đang sống chung với tăng huyết áp; bệnh lý này liên quan đến khoảng 7.5 triệu ca tử vong mỗi năm, chiếm khoảng 12.8% tổng số ca tử vong. Đáng chú ý, khoảng 2/3 người mắc bệnh không biết mình bị tăng huyết áp, khiến việc điều trị thường chậm trễ và nguy cơ biến chứng tăng cao.
Tại Việt Nam, báo cáo Điều tra Quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEP) ghi nhận tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên khoảng 26.2%. Nhóm tuổi 50 – 69 có tỷ lệ mắc cao nhất, lên đến 51.9%, cho thấy nguy cơ tăng rõ rệt theo tuổi. Tuy nhiên, bệnh cũng đang có xu hướng trẻ hóa do ăn mặn, ít vận động, thừa cân, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá và sử dụng rượu bia.
Ngày Thế giới phòng, chống bệnh tăng huyết áp có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa bệnh lý này trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm. Ngày 17/5 nhấn mạnh rằng kiểm soát huyết áp không chỉ là nhiệm vụ điều trị khi đã mắc bệnh, mà còn là chiến lược dự phòng lâu dài để giảm gánh nặng đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và suy thận. Đây cũng là dịp để các bệnh viện, cơ sở y tế và tổ chức cộng đồng tăng cường truyền thông, giúp người dân hiểu đúng về bệnh và chủ động bảo vệ sức khỏe tim mạch từ sớm.
Thông điệp Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp 2026 là: “Cùng nhau kiểm soát tăng huyết áp”. Thông điệp này nhấn mạnh vai trò của việc đo huyết áp định kỳ, phát hiện sớm và kiểm soát bệnh trước khi xảy ra các biến chứng nguy hiểm.
Trọng tâm của chiến dịch năm 2026 là khuyến khích người dân biết chỉ số huyết áp của mình và theo dõi huyết áp đúng cách. Tinh thần này cũng phù hợp với thông điệp quen thuộc: “Đo huyết áp chính xác – Kiểm soát huyết áp tốt – Sống lâu hơn”. Sử dụng thiết bị đo huyết áp điện tử tại nhà đạt chuẩn giúp người bệnh theo dõi chỉ số trong nhiều thời điểm khác nhau. Điều này giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quan về biểu đồ huyết áp của bệnh nhân, hạn chế sai lệch nếu chỉ dựa vào một lần đo tại phòng khám, nhất là trong trường hợp người bệnh bị “hiệu ứng áo choàng trắng”.
Thông điệp năm 2026 cũng nhắc rằng tăng huyết áp không phải là “dấu chấm hết” nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định, tái khám định kỳ, đồng thời duy trì lối sống lành mạnh như ăn giảm muối, vận động đều, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và không hút thuốc lá. Sự đồng hành của gia đình trong việc nhắc uống thuốc đúng giờ, chuẩn bị bữa ăn lành mạnh và hỗ trợ đo huyết áp tại nhà là yếu tố quan trọng giúp người bệnh kiểm soát huyết áp bền vững.
Để hưởng ứng ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp hiệu quả, mỗi người có thể bắt đầu từ những hành động thiết thực dưới đây.
Đo huyết áp định kỳ là cách đơn giản nhất để phát hiện sớm tăng huyết áp, kể cả khi cơ thể chưa có triệu chứng bất thường. Người trưởng thành, đặc biệt là người trên 40 tuổi, người thừa cân, ít vận động, hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc có bệnh nền tim mạch nên kiểm tra huyết áp thường xuyên hơn.
Khi đo tại nhà, nên ngồi nghỉ khoảng 5 phút, đặt tay ngang tim, không nói chuyện trong lúc đo và tránh đo ngay sau khi vận động mạnh, uống cà phê hoặc hút thuốc. Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp nên ghi lại chỉ số hằng ngày hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ để theo dõi hiệu quả điều trị. Chỉ số huyết áp bình thường cho người trưởng thành là 120/80 mmHg. Nếu kết quả thường xuyên ở mức trên 140/90 mmHg, bạn cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn.
Người bệnh nên cắt giảm muối, hạn chế nước chấm mặn, thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, thức ăn nhanh, món chiên rán và thực phẩm nhiều chất béo bão hòa. Đối với người lớn, WHO khuyến nghị lượng natri tiêu thụ dưới 2000 mg/ngày (tương đương với dưới 5g muối/ngày), hoặc chỉ dưới một thìa cà phê. Thay vào đó, nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, cá, đậu, thực phẩm giàu kali (chuối, khoai tây), magie và canxi.
Rượu bia và thuốc lá có thể làm tăng huyết áp, đồng thời thúc đẩy nguy cơ biến chứng tim mạch. Chất nicotine trong thuốc lá kích thích hệ thần kinh giao cảm làm tăng nhịp tim, co mạch, tổn thương thành mạch và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
Tốt nhất, người bệnh nên hạn chế uống rượu bia, không hút thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động. Đối với người đã mắc tăng huyết áp, việc từ bỏ thuốc lá và giảm rượu bia là một phần quan trọng trong kế hoạch điều trị.
Thường xuyên vận động giúp tim khỏe hơn, cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng, đường huyết, mỡ máu và huyết áp. Các hình thức phù hợp gồm đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, yoga, dưỡng sinh hoặc các bài tập nhẹ đến vừa sức.
Người trưởng thành nên duy trì vận động hầu hết các ngày trong tuần, ít nhất 30 phút với cường độ vừa phải mỗi ngày, tối thiểu 5 ngày mỗi tuần. Người lâu ngày ít vận động nên bắt đầu từ cường độ nhẹ rồi tăng dần. Nếu có bệnh tim mạch, đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc huyết áp quá cao, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập luyện.
Thừa cân và béo phì có mối liên hệ mật thiết với tình trạng tăng huyết áp, đặc biệt là béo bụng. Đây cũng là yếu tố liên quan đến rối loạn mỡ máu, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch. Bạn nên giữ chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức lý tưởng từ 18.5 đến 22.9, giảm 3 – 5kg cũng có thể giúp giảm đáng kể mức huyết áp tâm thu. Đồng thời, theo dõi vòng eo: nam giới nên dưới 90cm và nữ giới nên dưới 80cm để giảm thiểu rủi ro tim mạch.
| Chỉ số BMI | Phân loại (theo IDI & WPRO) |
| < 18.5 | Gầy |
| 18.5 – 22.9 | Bình thường |
| 23.0 – 24.9 | Tiền béo phì |
| >= 25.0 | Béo phì |
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong điều hòa huyết áp và phục hồi sức khỏe tim mạch. Thiếu ngủ kéo dài, ngủ không sâu, căng thẳng thường xuyên hoặc rối loạn giấc ngủ có thể khiến huyết áp dao động và khó kiểm soát hơn.
Người trưởng thành nên duy trì lịch ngủ ổn định, hạn chế dùng thiết bị điện tử sát giờ ngủ, tránh uống nhiều cà phê vào buổi chiều tối và thiết lập không gian ngủ yên tĩnh. Nếu thường xuyên ngáy to, ngưng thở khi ngủ, mệt mỏi ban ngày hoặc đau đầu buổi sáng, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và điều trị kịp thời.
Ngày Thế giới phòng, chống tăng huyết áp là dịp nhắc nhở mỗi người chủ động theo dõi huyết áp, điều chỉnh lối sống và thăm khám định kỳ để bảo vệ sức khỏe tim mạch. Tăng huyết áp là bệnh diễn tiến âm thầm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa, phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả nếu được quan tâm đúng cách. Thông qua bài viết này, ECO Pharma hy vọng giúp người đọc hiểu rõ hơn về ý nghĩa ngày 17/5, từ đó duy trì thói quen đo huyết áp thường xuyên, ăn uống lành mạnh, vận động đều và tuân thủ điều trị khi có chỉ định.
