Ngày Thế giới phòng chống viêm gan (còn gọi là World Hepatitis Day) thường diễn ra hằng năm vào ngày 28/7 nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về viêm gan virus. Bệnh có thể âm thầm tiến triển, làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Để hiểu rõ ý nghĩa của ngày này và cách phòng ngừa viêm gan, mời bạn cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau.
Ngày Thế giới phòng chống viêm gan, hay còn gọi là Ngày Viêm gan Thế giới, có tên tiếng Anh là World Hepatitis Day, được tổ chức hằng năm vào ngày 28/7. Đây là dịp để tăng cường các nỗ lực phòng chống viêm gan ở cấp quốc gia và quốc tế, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cá nhân, tổ chức y tế và cộng đồng. Hiện nay, có hơn 300 triệu người trên toàn thế giới đang sống chung với viêm gan virus và hơn 1 triệu ca tử vong xảy ra mỗi năm. Dù đã có vaccine, biện pháp phòng ngừa và thuốc điều trị hiệu quả, tỷ lệ xét nghiệm và điều trị vẫn còn thấp, trở thành khoảng trống quan trọng cần cải thiện để hướng tới mục tiêu loại trừ viêm gan vào năm 2030.
Năm 2010, Đại hội đồng Y tế Thế giới chính thức công nhận ngày 28/7 hằng năm là Ngày Thế giới phòng chống viêm gan. Ngày này được chọn vì trùng với ngày sinh của Tiến sĩ Baruch Blumberg, nhà khoa học đoạt giải Nobel, người đã phát hiện virus viêm gan B vào năm 1967 và góp phần phát triển xét nghiệm chẩn đoán, vaccine phòng bệnh.
Trong Ngày Thế giới phòng chống viêm gan, các loại viêm gan virus thường được nhắc đến gồm viêm gan A, B, C, D và E. Đây là những bệnh nhiễm trùng gan do các loại virus khác nhau gây ra, có đường lây truyền, mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa không giống nhau. Trong đó, viêm gan B và C là hai nhóm được quan tâm nhiều nhất vì có thể tiến triển mạn tính, gây xơ gan, ung thư gan và tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Viêm gan A và E thường lây qua đường tiêu hóa, chủ yếu do dùng thực phẩm hoặc nguồn nước nhiễm bẩn. Phần lớn trường hợp diễn tiến cấp tính và có thể hồi phục, nhưng vẫn có nguy cơ nặng ở phụ nữ mang thai, người có bệnh gan nền hoặc người suy giảm miễn dịch. Viêm gan B, C và D chủ yếu liên quan đến đường máu, dịch cơ thể, quan hệ tình dục không an toàn, dùng chung kim tiêm hoặc lây truyền từ mẹ sang con. Riêng viêm gan D chỉ xảy ra ở người đã nhiễm viêm gan B, vì virus viêm gan D cần virus viêm gan B để tồn tại và nhân lên.
Hiện nay, vaccine đã có thể phòng ngừa viêm gan A và viêm gan B; trong đó vaccine viêm gan B cũng giúp phòng viêm gan D. Viêm gan C chưa có vaccine phòng bệnh, nhưng có thể điều trị khỏi bằng thuốc kháng virus nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Vì vậy, thông điệp quan trọng của Ngày Thế giới phòng chống viêm gan là người dân cần chủ động tiêm vaccine, xét nghiệm khi có nguy cơ và điều trị sớm để giảm biến chứng lâu dài.
Chủ đề của Ngày Viêm gan Thế giới thay đổi theo từng năm, nhưng đều hướng đến mục tiêu chung là nâng cao nhận thức, mở rộng xét nghiệm, tăng khả năng tiếp cận điều trị và tiến tới loại trừ viêm gan virus như một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng. Dưới đây là thông tin cụ thể và chủ đề của Ngày Thế giới phòng chống viêm gan qua từng năm:
Mỗi người có thể hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống viêm gan theo nhiều cách khác nhau. Trong đó, những việc đơn giản và thiết thực nhất thường là:
Tiêm vaccine là một trong những cách phòng bệnh chủ động, đặc biệt với viêm gan A và viêm gan B. Người dân nên kiểm tra lại tình trạng tiêm chủng của bản thân và gia đình, nhất là trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người sống chung với người mắc viêm gan B, nhân viên y tế hoặc người có nguy cơ tiếp xúc với máu và dịch cơ thể.
Nếu chưa tiêm, tiêm chưa đủ mũi hoặc không nhớ rõ tiền sử tiêm chủng, bạn nên đến cơ sở y tế để được tư vấn xét nghiệm kháng thể và tiêm phòng phù hợp. Tại Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC, khách hàng được bác sĩ khám sàng lọc, tư vấn lịch tiêm vaccine viêm gan dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe, nguy cơ phơi nhiễm và tiền sử tiêm chủng. Trong quy trình tiêm chủng tại VNVC, thông tin đặt lịch, lịch sử tiêm và các mũi đã hoàn thành đều được ghi nhận trên hệ thống; khách hàng cũng được nhắc lịch mũi tiếp theo để hạn chế quên hoặc trễ lịch. Vaccine được bảo quản trong hệ thống kho lạnh đạt chuẩn, đảm bảo chất lượng trước khi sử dụng.
Viêm gan virus, đặc biệt là viêm gan B và C, có thể diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, xét nghiệm là cách quan trọng để phát hiện bệnh sớm, đánh giá tình trạng nhiễm virus và có hướng theo dõi, điều trị kịp thời.
Người có người thân mắc viêm gan B hoặc C, từng truyền máu, phẫu thuật, xăm, xỏ khuyên, dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng hoặc có quan hệ tình dục không an toàn nên chủ động xét nghiệm. Phụ nữ mang thai cũng cần được xét nghiệm theo hướng dẫn của bác sĩ để giảm nguy cơ lây truyền virus từ mẹ sang con.
Bảo vệ gan cần được thực hiện từ những thói quen hằng ngày. Người dân nên hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng, ưu tiên thực phẩm tươi, giảm thức ăn nhiều dầu mỡ, nhiều đường và thực phẩm chế biến sẵn.
Bên cạnh đó, cần ăn chín uống sạch, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh để giảm nguy cơ viêm gan lây qua đường tiêu hóa như viêm gan A và E. Không nên tự ý dùng thuốc, thuốc nam, thuốc bắc hoặc thực phẩm bổ sung khi chưa có tư vấn y tế, vì một số sản phẩm có thể gây tổn thương gan hoặc làm bệnh gan có sẵn nặng hơn.
Chia sẻ thông tin đúng cũng là một cách thiết thực để hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống viêm gan. Người dân nên tìm hiểu thông tin từ các nguồn y tế uy tín, khuyến khích người thân tiêm vaccine, xét nghiệm khi có nguy cơ và đi khám nếu có dấu hiệu bất thường như vàng da, vàng mắt, mệt mỏi kéo dài, đau hạ sườn phải, nước tiểu sẫm màu. Đồng thời, cần tránh lan truyền các mẹo chữa viêm gan chưa được kiểm chứng hoặc quan niệm sai về đường lây truyền.
Ngày Thế giới phòng chống viêm gan 28/7 là dịp nhắc nhở cộng đồng quan tâm hơn đến việc phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị viêm gan virus. Mỗi người có thể bắt đầu từ những việc thiết thực như tiêm vaccine theo khuyến cáo, xét nghiệm khi có nguy cơ, duy trì lối sống bảo vệ gan và chia sẻ thông tin đúng. Trường hợp chưa tiêm, tiêm chưa đủ mũi hoặc không nhớ rõ tiền sử tiêm chủng, bạn nên đến cơ sở y tế uy tín để được tư vấn xét nghiệm kháng thể và tiêm phòng phù hợp.
