Nhiều loại lá cây có dược tính đã được dùng uống để hỗ trợ gan, thận trong y học cổ truyền và được cho là có hiệu quả tốt. Uống lá gì để mát gan bổ thận? Sau đây là các loại lá cây được dùng phổ biến nhất trong hỗ trợ điều trị tình trạng này, cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay sau đây.

Uống lá mát gan bổ thận có thực sự giúp gan và thận khỏe hơn không?
Gan và thận có mối liên hệ chặt chẽ trong việc duy trì hoạt động chuyển hóa, cân bằng dịch và đào thải các chất ra khỏi cơ thể. Khi chức năng của một trong hai cơ quan suy giảm, quá trình xử lý và loại bỏ chất thải cũng có thể bị ảnh hưởng. Một số loại lá cây có dược tính có thể tác động tới chức năng gan thận để hỗ trợ hai cơ quan này. Các tác dụng được ghi nhận chủ yếu là hỗ trợ chống viêm và chống oxy hóa; không đồng nghĩa với tác dụng chữa bệnh.
Theo học thuyết “can thận đồng nguyên” của Đông y, gan thận có mối liên hệ mật thiết, các dược liệu có tính vị, quy kinh và công năng cụ thể đều có thể hỗ trợ can gan thận. Trong đó các vị thuốc bổ âm, ví dụ như các vị thuốc có tác dụng thanh nhiệt, thanh can, lợi thấp hoặc sơ can, bổ thận âm, ôn bổ thận dương hoặc bổ thận khí có thể giúp mát gan bổ thận. Các loại lá như atiso, diệp hạ châu, rau má, mã đề, trà xanh, lá vối, lá khổ qua, lá dứa (lá nếp thơm) đều được cho là có tính mát, tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu có thể sử dụng để bổ âm, hỗ trợ chữa các chứng gây nóng gan, yếu thận chẳng hạn như hội chứng thiếu âm gan và thận.
Uống lá gì để mát gan bổ thận hiệu quả?
Sau đây là danh sách các loại lá được cho là có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, lợi tiểu hoặc lợi mật, thường được Y học cổ truyền sử dụng để hỗ trợ các vấn đề liên quan đến gan, thận:
1. Lá atiso
Uống lá gì tốt cho gan thận? Theo y học cổ truyền lá atiso vị đắng, hơi ngọt, tính mát, quy vào kinh can, đởm và thận, có công năng sơ can lợi đởm, thanh nhiệt, lợi niệu. Dược liệu này thường được dùng để hỗ trợ các vấn đề liên quan đến gan mật, tiêu hóa và bài tiết nước tiểu.
Lá atiso chứa cynarin, các dẫn xuất caffeoylquinic acid, polyphenol và flavonoid có đặc tính chống oxy hóa, hỗ trợ bài tiết mật. Một số nghiên cứu lâm sàng ở người gan nhiễm mỡ không do rượu cho thấy chiết xuất lá atiso có thể cải thiện men gan ALT, AST và một số chỉ số chuyển hóa.
Cách dùng lá atiso:
- Nguyên liệu: 5g - 10g lá atiso khô hoặc 10g - 20g lá tươi.
- Cách thực hiện: Rửa sạch lá, cho vào 500ml - 1 lít nước, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa khoảng 10 - 15 phút. Lọc lấy nước và chia uống trong ngày.
2. Lá diệp hạ châu
Diệp hạ châu còn gọi là chó đẻ răng cưa (Phyllanthus urinaria), thường sử dụng toàn cây khô làm dược liệu, không chỉ riêng lá. Theo y học cổ truyền, dược liệu vị ngọt đắng, tính bình, quy vào kinh can và phế; có tác dụng thanh can lợi mật, tiêu độc và lợi tiểu; thường được dùng trong hỗ trợ điều trị các chứng liên quan đến gan mật, phù thũng hoặc tiểu tiện bất lợi. (1)
Diệp hạ châu chứa flavonoid, tannin, lignan và nhiều hợp chất có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm. Tuy nhiên bằng chứng lâm sàng về tác dụng trực tiếp trên gan và thận ở người vẫn còn hạn chế.
Cách dùng diệp hạ châu:
- Nguyên liệu: 8g - 12g diệp hạ châu khô.
- Cách thực hiện: Rửa sạch dược liệu, sắc với lượng nước vừa đủ, lọc lấy nước và chia uống trong ngày.
3. Lá trà xanh
Trà xanh (Camellia sinensis) vừa là thức uống quen thuộc vừa được sử dụng như một vị thuốc trong y học cổ truyền. Lá trà có vị đắng ngọt, tính hơi lạnh, tác dụng thanh nhiệt, giải khát, lợi tiểu, tiêu thực và thanh thần.
Trà xanh chứa nhiều polyphenol, nổi bật là các catechin như EGCG, có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Những hợp chất này được nghiên cứu về khả năng bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa và hỗ trợ chuyển hóa. Người khỏe mạnh có thể uống trà xanh với lượng vừa phải, nhưng không nên pha quá đặc hoặc uống nhiều vào buổi tối vì caffeine có thể gây khó ngủ, hồi hộp.
Cách dùng lá trà xanh:
- Nguyên liệu: Khoảng 5g lá trà xanh khô hoặc một lượng lá tươi vừa đủ.
- Cách thực hiện: Rửa sạch lá, hãm với nước nóng khoảng 5 - 10 phút, lọc lấy nước và uống trong ngày.
4. Lá mã đề
Mã đề (Plantago asiatica) còn có tên gọi khác là xa tiền thảo, xu ma, nằng chấy mía, nhã én dứt. Theo y học cổ truyền lá mã đề vị ngọt, tính hàn, quy vào kinh can, thận và bàng quang; có công năng thanh nhiệt, lợi tiểu, thông lâm, thường được dùng để hỗ trợ các chứng tiểu tiện khó, tiểu buốt, phù thũng và một số tình trạng thấp nhiệt ở đường tiết niệu.
Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận mã đề chứa nhiều hợp chất như flavonoid, iridoid glycoside và plantamajoside, có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và lợi tiểu.
Cách dùng lá mã đề:
- Nguyên liệu: 20g - 30g lá mã đề tươi.
- Cách thực hiện: Rửa sạch, sắc với khoảng 500ml nước đến khi còn khoảng 400ml, chia uống 2 - 3 lần trong ngày.
5. Lá vối
Theo y học cổ truyền, lá vối vị đắng nhẹ, hơi chát, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, kiện tỳ, tiêu thực và sát khuẩn. Loại thảo dược này thường được dùng để hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng, khó tiêu và các biểu hiện nóng trong.
Lá vối chứa polyphenol, flavonoid, tannin và tinh dầu có đặc tính chống oxy hóa, kháng khuẩn, chống viêm. Một số nghiên cứu cho thấy các hợp chất này có thể hỗ trợ chuyển hóa lipid và bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa.
Cách dùng lá vối:
- Nguyên liệu: Một lượng lá vối tươi hoặc khô vừa đủ.
- Cách thực hiện: Rửa sạch lá, hãm với nước sôi hoặc đun lấy nước uống trong ngày. Nên uống loãng, tránh dùng nước quá đặc hoặc uống quá nhiều.
6. Lá rau má
Theo y học cổ truyền rau má còn gọi là tích huyết thảo, vị ngọt, hơi đắng, tính bình, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, thường được dùng trong các chứng nhiệt, tiểu tiện không thuận hoặc vàng da do thấp nhiệt. Bộ phận dùng làm thuốc thường là toàn cây, không chỉ riêng lá.
Rau má tên khoa học là Centella asiatica chứa nhiều triterpenoid saponin như asiaticoside, asiatic acid và các hợp chất liên quan, được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và hỗ trợ tái tạo mô. Tuy nhiên bằng chứng về khả năng cải thiện trực tiếp chức năng gan, thận ở người vẫn còn hạn chế.
Cách dùng rau má:
- Nguyên liệu: 30g - 40g rau má tươi.
- Cách thực hiện: Rửa sạch rau má, vò hoặc giã nát, thêm lượng nước vừa đủ rồi lọc lấy nước uống. Ngoài ra, có thể sắc rau má lấy nước uống trong ngày.
7. Lá khổ qua
Theo y học cổ truyền lá khổ qua, đặc biệt là khổ qua rừng có vị đắng, tính hàn, quy vào các kinh tâm, can, tỳ và phế; tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu và hỗ trợ tiêu hóa.
Lá khổ qua (lá Momordica charantia) chứa nhiều hợp chất phenolic, flavonoid, vitamin và khoáng chất có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và kháng khuẩn. Các thành phần này còn được nghiên cứu về vai trò hỗ trợ chuyển hóa glucose và bảo vệ tế bào, nhưng hiện chưa có đủ cơ sở để xem lá khổ qua là dược liệu cải thiện trực tiếp chức năng gan, thận.
Cách dùng lá khổ qua:
- Nguyên liệu: 15g lá khổ qua tươi hoặc 10g lá khô.
- Cách thực hiện: Rửa sạch lá, sắc với nước rồi lọc lấy nước uống trong ngày. Nên dùng với lượng vừa phải, tránh uống nước quá đặc hoặc sử dụng kéo dài.
8. Lá dứa
Cây lá dứa (Pandanus amaryllifolius) còn gọi cây nếp thơm, là nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực nhờ mùi thơm đặc trưng. Theo y học cổ truyền lá của loại cây này có vị hơi nhạt, tính ôn, quy vào kinh can, tỳ và thận; có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, khu phong thấp, tăng tân dịch và an thần.
Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận lá dứa chứa nhiều hợp chất phenolic, flavonoid và các chất có đặc tính chống oxy hóa.
Cách dùng lá dứa:
- Nguyên liệu: Khoảng 10 lá dứa tươi và 1 lít nước.
- Cách thực hiện: Rửa sạch lá, cắt nhỏ rồi xay cùng nước, lọc bỏ bã. Đun phần nước thu được đến sôi, để nguội bớt và chia uống trong ngày.
Xem thêm: Uống gì tốt cho thận và gan? 13 loại nước nên bổ sung
Những điều cần lưu ý khi sử dụng lá để mát gan, bổ thận
Khi dùng các loại lá hoặc thảo dược để hỗ trợ mát gan, bổ thận, mọi người cần lưu ý một số điều sau:
- Sử dụng dụng cụ pha, sắc chuyên dụng: Nên dùng dụng cụ sắc thuốc chuyên dụng có chất liệu sành, sứ, đất nung hoặc thủy tinh chịu nhiệt. Tránh dùng các dụng cụ có chất liệu kim loại vì có thể gây tương tác với một số thành phần trong dược liệu như tannin, polyphenol, acid hữu cơ.
- Dùng các loại lá rõ nguồn gốc: Nếu phải mua các loại lá nên mua tại những nơi uy tín. Không dùng nguyên liệu bị ẩm mốc, đổi màu, có mùi lạ hoặc dấu hiệu hư hỏng.
- Sơ chế và bảo quản đúng cách: Lá tươi cần được rửa sạch trước khi hãm hoặc sắc. Dược liệu khô nên bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm.
- Dùng liều lượng vừa phải trong thời gian vài tháng: Không uống nước lá quá đặc và uống kéo dài liên tục nhiều tháng.
- Không nên phối hợp nhiều loại lá với nhau: Một số loại lá có thể tương tác với nhau vì vậy tốt nhất chỉ nên dùng đơn lẻ, ngoại trừ có kê đơn từ thầy thuốc.
- Không thay thế phương pháp điều trị: Nước lá không phải là thuốc chữa bệnh vì vậy không nên dùng cho mục đích này.
- Theo dõi phản ứng của cơ thể: Nếu nhận thấy không nhận được lợi ích nên ngưng sử dụng.
Uống lá gì để mát gan bổ thận? Như vậy theo y học cổ truyền khi bị nóng gan, yếu thận có thể uống các loại lá như atiso, diệp hạ châu, trà xanh, mã đề, rau má, lá vối, lá khổ qua, lá dứa để giải nhiệt, dưỡng âm gan thận. Mọi người chỉ nên dùng uống như trà hàng ngày trong không quá vài tháng, không nên dùng như thuốc chữa bệnh và dùng kéo dài.





