Sùi mào gà do virus HPV (Human Papillomavirus – virus u nhú ở người) gây ra. Mặc dù loại virus này được biết đến phổ biến nhất là lây truyền qua đường tình dục nhưng còn một số con đường lây truyền khác có thể dẫn đến khả năng không quan hệ vẫn bị sùi mào gà. Mời bạn cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết hơn trong bài viết sau đây.
Virus HPV gồm 200 type khác nhau, trong đó khoảng 40 type có thể gây tổn thương vùng sinh dục, hậu môn, miệng và hầu họng. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, HPV là một trong những tác nhân lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhưng không đồng nghĩa chúng chỉ có một con đường lây truyền này. Đường tình dục được nhắc đến trong phạm vi này là dương vật xâm nhập vào đường âm đạo (giao hợp).
Cơ chế lây truyền chính của HPV là lây qua tiếp xúc da kề da trực tiếp. Vì vậy ngay cả khi không cần giao hợp nhưng có tiếp xúc kề da thì virus này vẫn có thể xâm nhập sang người khỏe mạnh qua các vết trầy xước dù chỉ rất nhỏ.
Đối với các chủng virus HPV gây sùi mào gà là lây truyền qua tiếp xúc da hoặc niêm mạc vùng sinh dục, hậu môn và miệng họng. Điều này có nghĩa chỉ cần âu yếm bằng miệng với vùng sinh dục hoặc miệng của người bệnh thì vẫn có nguy cơ bị lây nhiễm HPV.
Ngoài ra HPV còn có khả năng lây nhiễm qua các vật dụng dính virus ngoài môi trường mặc dù nguy cơ này rất thấp, ví dụ như sử dụng chung bàn chải đánh răng, dao cạo, quần lót, khăn tắm, đồ chơi tình dục, dụng cụ y tế.
Cuối cùng HPV cũng có thể lây truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc lúc sinh nở. Điều đáng nói là HPV có thể tồn tại trong cơ thể người qua nhiều năm mà không bộc lộ triệu chứng ngoài da. Vì vậy một đứa trẻ bị nhiễm các chủng HPV gây sùi mào gà trong quá trình sinh có thể phát triển sùi vào gà vào bất kỳ thời điểm nào trong đời mà không cần phải có hoạt động tình dục. (1)
Để hiểu rõ hơn về các con đường lây nhiễm sùi mào gà mà không qua quan hệ tình dục, mời bạn theo dõi chi tiết hơn ở nội dung sau đây:
Tiếp xúc da kề da hoặc niêm mạc vùng sinh dục, hậu môn, miệng họng có thể làm lây nhiễm các chủng HPV gây sùi mào gà mà không cần phải có hoạt động tình dục qua âm đạo. Các hoạt động có thể làm lây truyền HPV qua con đường này như hôn vùng sinh dục, hôn sâu, da cọ sát da vùng sinh dục, thâm nhập dương vật vào hậu môn, miệng.
Ngoài ra một nghiên cứu khảo sát nhóm nữ sinh 16 – 18 tuổi tại Tanzania đăng trên BMJ Open còn cho thấy khả năng lây truyền qua các hoạt động tình dục không thâm nhập bao gồm cả các hoạt động vệ sinh bên trong âm đạo bằng ngón tay.
Xem thêm: Vợ bị sùi mào gà chồng có bị không?
HPV có thể lây truyền qua tiếp xúc với đồ dùng cá nhân, dụng cụ thẩm mỹ, y tế mặc dù nguy cơ này rất thấp. Một nghiên cứu của Roden và cộng sự năm 1997 đã cho thấy virus HPV vẫn còn khả năng lây nhiễm sau khi bị làm khô trong một ngày, 3 ngày và 7 ngày ở nhiệt độ phòng dù khả năng lây nhiễm giảm dần theo thời gian.
Các dụng cụ có nguy cơ nhiễm HPV chẳng hạn như đồ chơi tình dục, dao cạo, quần lót, dụng cụ sử dụng trong phẫu thuật, thẩm mỹ vùng kín hoặc môi miệng. Một số nghiên cứu đã phát hiện ADN HPV trên tay, dụng cụ y tế, khăn, bề mặt phòng tắm và cả bệ bồn cầu. Một nghiên cứu của Gallay và cộng sự đã phát hiện ADN HPV trong các mẫu lấy từ thiết bị phụ khoa tại bệnh viện và phòng khám tư nhân.
HPV có thể lây truyền từ mẹ sang thai nhi ngay trong thai kỳ; các nghiên cứu đã tìm ra bằng chứng của sự lây truyền này là sự hiện diện của HPV trong nhau thai, nước ối và dây rốn. Nhưng nguy cơ lây truyền HPV từ mẹ sang con trong quá trình sinh được biết đến nhiều hơn, đặc biệt sinh qua ngả âm đạo.
Điều đáng nói là mặc dù HPV có thể bị cơ thể trẻ đào thải dần theo thời gian nhưng vẫn có một tỷ lệ nhỏ sẽ phát triển thành sùi mào gà trong tuổi vị thành niên. Một nghiên cứu tiền cứu về nguy cơ lây truyền dọc virus HPV ở người trong suốt thai kỳ trên Viện Y tế Quốc gia Mỹ 2013 cho thấy sự lây truyền HPV type 6 và type 11 trong thời kỳ chu sinh có thể dẫn đến sự phát triển của sùi mào gà đường hô hấp tái phát khởi phát ở trẻ vị thành niên với tỷ lệ mắc hàng năm rất nhỏ, ước tính từ chỉ hai đến bốn trên 100.000 trẻ sơ sinh.
Xem thêm: Bị sùi mào gà khi mang thai ảnh hưởng đến thai nhi như thế nào?
Khi phát hiện các u thịt nhỏ ở vùng sinh dục, hậu môn, miệng họng nghi ngờ sùi mào gà bạn không nên cạy gãi hoặc tự điều trị; thay vào đó hãy đi khám để xem cụ thể là bị gì. Nếu được chẩn đoán sùi mào gà, đồng nghĩa với việc bạn đã mắc các chủng virus HPV gây ra bệnh này (HPV type 6 và type 11).
Ngoài ra bạn cũng có thể mắc một số chủng HPV gây nguy cơ ung thư cao như ung thư cổ tử cung, ung thư dương vật, hậu môn và miệng họng, vì vậy hãy làm xét nghiệm xem cụ thể là đang bị nhiễm chủng HPV nào.
Nếu nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao như type 16, 18 bạn nên làm tầm soát ung thư cổ tử cung, hậu môn, dương vật, miệng họng; và tiêm vắc xin HPV để làm giảm độc lực của virus cho dù trước đó đã từng được tiêm ngừa các chủng HPV khác.
Đối với điều trị nốt sùi mào gà có một số loại thuốc kê đơn có thể được phép dùng tại nhà theo hướng dẫn y tế, chẳng hạn như thuốc bôi Imiquimod 5%, Podophyllin 25% nhưng tốt nhất bạn nên điều trị tại bệnh viện để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Ngoài thuốc bệnh viện còn xử lý nốt sùi an toàn, triệt để và nhanh chóng bằng các liệu pháp laser, nitơ lỏng, đốt điện.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh điều trị bệnh sùi mào gà bằng phác đồ cá thể hóa, toàn diện; triệt tiêu nốt sùi bằng các loại thuốc và công nghệ hiện đại hàng đầu như laser CO2 Fractional, nitơ lỏng, đảm bảo an toàn, hiệu quả và tính thẩm mỹ da; kiểm soát virus bằng vắc xin HPV để giảm độc lực của chúng. Ngoài ra Tâm Anh còn thực hiện tầm soát ung thư cổ tử cung, ung thư dương vật, hậu môn, miệng họng khi người bệnh có nhu cầu. Phụ nữ mang thai bị sùi mào gà có thể được chăm sóc, điều trị theo phác đồ thai kỳ nguy cơ cao để giảm tối đa nguy cơ lây truyền HPV sang thai nhi trong thai kỳ và trong quá trình sinh cũng như giảm thiểu các nguy cơ thai kỳ do HPV gây ra.
Để phòng ngừa sùi mào gà bạn nên chủ động tiêm vắc xin HPV từ 9 tuổi, đặc biệt là vắc xin Gardasil 9. Loại vắc xin này giúp phòng các chủng HPV thường gây sùi mào gà như HPV 6, 11 và một số chủng nguy cơ cao liên quan đến ung thư như HPV 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Vắc xin có hiệu quả tốt nhất khi tiêm trước lần quan hệ tình dục đầu tiên, nhưng người đã từng quan hệ tình dục vẫn có thể tiêm để phòng các chủng HPV chưa nhiễm.
Xem thêm: Người đang bị sùi mào gà có quan hệ được không?
Ngoài ra trong suốt cuộc đời bạn nên sử dụng bao cao su mỗi khi quan hệ tình dục, không quan hệ tình dục qua đường miệng, hậu môn; không có nhiều hơn một bạn tình; không sử dụng chung đồ chơi tình dục, vật dụng cá nhân như bàn chải, quần lót, dao cạo; luôn thực hành y tế, thẩm mỹ ở các cơ sở uy tín để tránh nguy cơ lây nhiễm.
Tóm lại không quan hệ vẫn bị sùi mào gà có thể xảy ra. HPV có thể lây qua tiếp xúc da kề da, dùng chung vật dụng cá nhân, dụng cụ y tế hoặc thẩm mỹ không đảm bảo vô trùng và lây từ mẹ sang con trong thai kỳ, khi sinh. Vì vậy nếu xuất hiện nốt bất thường ở vùng kín, hậu môn, miệng mọi người nên đi khám và làm xét nghiệm HPV, sau đó điều trị sùi mào gà cũng như có các biện pháp kiểm soát virus.
