Từng được xem là vấn đề của người trung niên và người cao tuổi – Bệnh mạch vành hiện đang trở thành mối “đe dọa” lớn đối với sức khỏe người trẻ. Trong nội dung dưới đây, ECO Pharma sẽ lý giải tại sao bệnh mạch vành ở người trẻ ngày càng gia tăng, đồng thời cung cấp giải pháp phòng ngừa, giúp người trẻ giảm rủi ro mắc các bệnh liên quan đến mạch vành.
Bệnh mạch vành hay bệnh động mạch vành (Coronary Artery Disease – CAD) là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới với ước tính khoảng 17,9 triệu ca tử vong mỗi năm, chiếm 32% tổng số ca tử vong toàn cầu. Trước đây, bệnh mạch vành được coi là bệnh của người trung niên và người cao tuổi, thế nhưng, hiện nay, bệnh đang có xu hướng khởi phát sớm (trước 45 tuổi đối với nam giới và 55 tuổi đối với nữ giới). (1)
Dữ liệu dịch tễ học cho thấy, 5-15% tổng số ca mắc bệnh mạch vành xảy ra ở người trẻ tuổi. Điều đáng lo ngại là con số này không có dấu hiệu giảm xuống, thậm chí đang tăng lên ở các nhóm dân số cụ thể. (2)
Thực trạng người trẻ bị bệnh mạch vành không chỉ đe dọa sức khỏe của bộ phận lớn dân số, mà còn gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế – xã hội, bởi người trẻ là nguồn lao động chính của mỗi quốc gia. Vậy nên, phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh mạch vành ở người trẻ là mục tiêu chăm sóc sức khỏe cộng đồng cần được ưu tiên hàng đầu.
Bệnh mạch vành xảy ra bởi nhiều yếu tố rủi ro khác nhau, bao gồm:
Cuộc sống đô thị hóa, hiện đại hóa mang đến nhiều sự tiện lợi, nhưng đồng thời cũng là lý do đẩy người trẻ vào một lối sống không lành mạnh với những thói quen sinh hoạt phản khoa học như: tiêu thụ nhiều đồ ăn nhanh, ít vận động, thức khuya, sử dụng màn hình quá mức… Đây là nguyên nhân lớn nhất khiến ngày càng có nhiều người trẻ mắc bệnh lý tim mạch, trong đó có bệnh mạch vành.
Lạm dụng rượu bia, hút nhiều thuốc lá và các chất gây nghiện khiến lớp lót động mạch (nội mạc động mạch) bị tổn thương, từ đó dẫn đến tình trạng co thắt mạch máu và tăng nguy cơ hình thành mảng xơ vữa cũng như cục máu đông, “mở đường” cho bệnh mạch vành xuất hiện. Việt Nam với hiện trạng người trẻ sử dụng đồ uống có cồn và thuốc lá luôn ở mức độ cao, thì việc gia tăng số ca mắc bệnh mạch vành nói riêng và bệnh tim mạch nói chung là điều không quá bất ngờ.
Người trẻ ngày nay phải đối mắt với vô vàn áp lực và căng thẳng, từ chuyện học tập, công việc, tài chính đến trách nhiệm gia đình. Áp lực gia tăng, stress kéo dài kích hoạt phản ứng viêm hệ thống, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Người trẻ bị bệnh mạch vành còn do những bệnh lý nền như: tiểu đường, huyết áp cao, rối loạn mỡ máu… Các bệnh lý này tăng tốc quá trình hình thành mảng xơ vữa và tổn thương lòng động mạch, khiến nguy cơ mắc bệnh động mạch vành ở người trẻ có xu hướng gia tăng.
Ngoài ra, yếu tố di truyền cũng tác động đáng kể đến việc khởi phát sớm của bệnh mạch vành. Trong đó, tăng cholesterol gia đình (FH) đặc trưng bởi đột biến thụ thể LDL chiếm tới 10% các trường hợp bệnh mạch vành khởi phát sớm.
Xác định chính xác nguyên nhân giúp quá trình điều trị và phòng ngừa bệnh lý mạch vành ở người trẻ đạt hiệu quả cao. Do đó, người trẻ nên chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ để tầm soát nguy cơ mắc bệnh mạch vành một cách toàn diện và đầy đủ.
Các triệu chứng bệnh mạch vành ở người trẻ có thể không rõ ràng – dễ bị nhầm lẫn với căng thẳng, lo lắng hoặc thể trạng không tốt. Tuy nhiên, khi nhận thấy những dấu hiệu cảnh báo quan trọng dưới đây, người trẻ cần cảnh giác với bệnh động mạch vành:
Không chỉ giới trẻ, đối với hầu hết mọi người, cơn đau thắt ngực có thể là dấu hiệu điển hình đầu tiên của bệnh mạch vành. Vì vậy, bất kỳ ai, kể cả người trẻ trong tình trạng sức khỏe bình thường cũng không được chủ quan khi cơ thể xuất hiện triệu chứng này.
Giống như mọi bệnh nhân mạch vành, khi người trẻ mắc căn bệnh này, bác sĩ chuyên khoa cũng sẽ áp dụng phác đồ chữa trị phối hợp giữa điều trị nội khoa, điều trị ngoại khoa và thay đổi lối sống. Dưới đây là thông tin cụ thể về các phương pháp chữa bệnh mạch vành hiện nay, bạn có thể tham khảo:
Về điều trị nội khoa, bác sĩ có thể kê đơn thuốc chẹn beta để ổn định huyết áp, thuốc Aspirin để chống kết tập tiểu cầu, ngăn ngừa hình thành cục máu đông hoặc thuốc hạ mỡ máu để giảm sự tích tụ mảng bám trong động mạch. Khi sử dụng các thuốc này, người trẻ cần tuân thủ đúng liều lượng chỉ định và đến bệnh viện theo dõi sức khỏe định kỳ để bác sĩ đánh giá hiệu quả của thuốc.
Trường hợp bị tắc nghẽn động mạch vành, bác sĩ có thể tư vấn phẫu thuật để cải thiện lưu lượng máu. Các phẫu thuật hoặc thủ thuật điều trị bệnh động mạch vành, bao gồm:
Thay đổi một số thói quen sinh hoạt không tốt để thiết lập một lối sống khoa học có thể giữ cho động mạch khỏe mạnh và làm chậm tiến triển của bệnh mạch vành. Những lời khuyên sau đây sẽ giúp người trẻ bị bệnh mạch vành xây dựng được lối sống lành mạnh:
Trên đây là phác đồ điều trị bệnh mạch vành chuẩn chỉnh đang được áp dụng hiện nay. Tuy nhiên, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và tình trạng sức khỏe thực tế của mỗi bệnh nhân, bác sĩ chuyên khoa sẽ đưa ra những chỉ định cụ thể.
Điều đáng mừng là hầu hết các yếu tố nguy cơ gây bệnh mạch vành, bao gồm: tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, hút thuốc, béo phì, chế độ ăn uống không lành mạnh và ít hoạt động thể chất đều có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát được bằng cách thay đổi lối sống.
Bởi thế cho nên, bắt đầu xây dựng lối sống khoa học càng sớm, hiệu quả phòng ngừa và kiểm soát bệnh mạch vành ở người trẻ càng cao. Chỉ với những thay đổi nhỏ mà chúng tôi liệt kê bên dưới, nếu được duy trì theo thời gian sẽ mang đến tác động tích cực đối với sức khỏe tim mạch:
Một điều quan trọng nữa là người trẻ nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý nền, bao gồm: cholesterol cao, huyết áp cao và tiểu đường – những nguy cơ chính gây bệnh mạch vành ở người trẻ. Thực hiện tốt những điều kể trên, người trẻ sẽ giữ được một trái tim khỏe và hệ tuần hoàn “vững mạnh”.
