Trầm cảm mãn tính gây tác động tiêu cực đến mọi khía cạnh của cuộc sống, từ công việc, gia đình đến các mối quan hệ xã hội. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa trầm cảm mãn tính trong bài viết sau.
Trầm cảm mãn tính còn được gọi là rối loạn trầm cảm dai dẳng (PDD). Theo Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần, phiên bản thứ năm (DSM-5), đây là tình trạng chán nản xảy ra gần như cả ngày, trong ít nhất 2 năm đối với người lớn hoặc ít nhất một năm đối với trẻ em và thanh thiếu niên. (1)
Trầm cảm mãn tính có thể do sự kết hợp của nhiều yếu tố như di truyền, môi trường, hoàn cảnh sống gây ra.
Rối loạn trầm cảm dai dẳng thường xuất hiện hơn ở những người có họ hàng huyết thống cũng mắc bệnh này. Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm ra các gen có thể liên quan đến việc gây ra bệnh trầm cảm và làm cho bệnh kéo dài.
Các sự kiện cuộc sống như mất việc, ly hôn, mất người thân, tai nạn, bệnh tật,… có thể gây ra căng thẳng kéo dài, làm tăng nguy cơ trầm cảm. Trải nghiệm các sự kiện đau buồn trong quá khứ, như lạm dụng tình dục, bạo lực gia đình, bị đối xử tệ có thể để lại những vết thương lòng sâu sắc, gây ra trầm cảm và trầm cảm kéo dài.
Môi trường xung quanh như nhà ở, nơi làm việc hoặc cộng đồng, có thể ảnh hưởng đến mức độ căng thẳng và sức khỏe tâm thần. Các yếu tố như ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm không khí, tình trạng quá đông đúc và thiếu sự riêng tư có thể làm tăng căng thẳng, cáu gắt, góp phần gây ra trầm cảm. (2)
Chất lượng không khí và nước có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tâm thần. Ví dụ, tiếp xúc với ô nhiễm không khí có liên quan đến nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần cao hơn, bao gồm rối loạn trầm cảm và lo âu.
Trầm cảm mãn tính bộc lộ các dấu hiệu tiêu cực về mặt cảm xúc, thể chất và hành vi của người bệnh. (3)
Người bệnh có thể xuất hiện những triệu chứng cảm xúc như:
Người bệnh có thể xuất hiện những dấu hiệu thể chất như:
Người bệnh có những hành vi tiêu cực như:
Trầm cảm ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần, thể chất và các mối quan hệ xung quanh của người bệnh.
Trầm cảm khiến người bệnh có xu hướng suy nghĩ tiêu cực về bản thân, về cuộc sống và tương lai. Họ thường đổ lỗi cho bản thân, cảm thấy mình không xứng đáng và vô dụng. Những hoạt động mà trước đây mang lại niềm vui giờ đây trở nên nhàm chán và không còn hấp dẫn.
Người bệnh cảm thấy khó khăn trong việc tận hưởng cuộc sống. Tất cả những điều trên làm chất lượng đời sống tinh thần của người bị bị suy giảm đáng kể.
Trầm cảm gây ra nhiều vấn đề về giấc ngủ như khó ngủ, ngủ không sâu, thức giấc sớm. Người bệnh có thể cảm thấy chán ăn, ăn quá ít, dẫn đến giảm cân một cách đột ngột. Sự thay đổi này có thể khiến cơ thể suy nhược, thường xuyên mệt mỏi, tạo điều kiện cho những bệnh lý khác phát triển, càng làm suy giảm thêm sức khỏe thể chất.
Người trầm cảm thường có xu hướng cô lập bản thân, tránh tiếp xúc với bạn bè, người thân. Họ cảm thấy mệt mỏi, chán nản và không muốn tham gia vào các hoạt động xã hội. Trầm cảm khiến người bệnh khó bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ của mình.
Họ có thể trở nên ít nói, lảng tránh các cuộc trò chuyện hoặc thậm chí trở nên dễ nổi nóng. Sự thay đổi trong hành vi và cảm xúc của người bệnh khiến cho các mối quan hệ trở nên căng thẳng và dễ đổ vỡ.
Trầm cảm mãn tính có thể xuất hiện trong thời thơ ấu, tuổi thiếu niên hoặc tuổi trưởng thành và tiếp diễn trong thời gian dài. Một số đối tượng có nhiều nguy cơ mắc bệnh này bao gồm:
Để đưa ra chẩn đoán chính xác, trước tiên bác sĩ sẽ tiến hành khám sức khỏe. Họ cũng sẽ yêu cầu xét nghiệm máu hoặc các xét nghiệm khác để loại trừ các tình trạng bệnh lý có thể gây ra các triệu chứng của người bệnh.
Bác sĩ sẽ hỏi một số câu hỏi để đánh giá trạng thái tinh thần và cảm xúc hiện tại của bạn. Điều quan trọng là bạn cần trung thực với bác sĩ về các triệu chứng của mình. Câu trả lời của bạn sẽ giúp bác sĩ xác định xem bạn có bị rối loạn trầm cảm dai dẳng hay một loại tình trạng sức khỏe tâm thần khác không.
Để chẩn đoán, người lớn phải có các triệu chứng của rối loạn trầm cảm dai dẳng gần như hàng ngày trong 2 năm trở lên. Đối với trẻ em hoặc thanh thiếu niên, chúng phải trải qua tâm trạng chán nản hoặc cáu gắt hầu hết thời gian trong ngày, gần như hàng ngày, trong ít nhất 1 năm.
Trầm cảm mãn tính có thể được điều trị bằng thuốc, tâm lý trị liệu,… hoặc áp dụng nhiều phương pháp cùng nhau để nâng cao hiệu quả.
Bác sĩ có thể chỉ định nhiều loại thuốc chống trầm cảm khác nhau để điều trị rối loạn trầm cảm dai dẳng:
Người bệnh có thể cần thử nhiều loại thuốc và liều lượng khác nhau để tìm ra giải pháp hiệu quả cho tình trạng cụ thể của mình. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn, vì nhiều loại thuốc phải mất vài tuần mới có hiệu quả rõ rệt.
Bạn không nên ngừng dùng thuốc mà chưa được sự cho phép của bác sĩ. Việc ngừng điều trị đột ngột hoặc quên uống nhiều liều có thể gây ra các triệu chứng giống như cai thuốc và làm cho các triệu chứng trầm cảm trở nên trầm trọng hơn.
Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) giúp người bệnh xác định và thay đổi các kiểu suy nghĩ và hành vi tiêu cực. Bác sĩ sẽ giúp bạn khám phá mối liên hệ giữa suy nghĩ, cảm xúc và hành động của bản thân, đồng thời học cách thay thế những suy nghĩ tiêu cực bằng những suy nghĩ tích cực.
Một phân tích tổng hợp toàn diện của 115 nghiên cứu đã xác nhận rằng CBT là một phương pháp hiệu quả cho bệnh trầm cảm. Phương pháp điều trị kết hợp CBT và thuốc thậm chí còn hiệu quả hơn so với chỉ dùng thuốc. Ngoài ra, những người được điều trị bằng CBT có tỷ lệ tái phát thấp hơn so với những người chỉ được điều trị bằng thuốc.
Đây là cách sử dụng dòng điện truyền qua não để tác động đến chức năng và tác dụng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não để giảm trầm cảm. Phương pháp này thường được sử dụng cho những người không cải thiện bằng thuốc, không thể dùng thuốc chống trầm cảm vì lý do sức khỏe.
Khi nhận được sự quan tâm và yêu thương từ những người thân yêu, người bệnh sẽ cảm thấy mình không đơn độc, từ đó giảm bớt cảm giác cô đơn và vô vọng. Sự động viên và khích lệ từ người thân và bạn bè sẽ giúp người bệnh có thêm động lực để vượt qua khó khăn, tích cực điều trị và thay đổi lối sống.
Sự chia sẻ, lắng nghe và thấu hiểu từ những người xung quanh sẽ giúp người bệnh giảm bớt căng thẳng, lo lắng và cải thiện tâm trạng. Vì thế, sự hỗ trợ từ người thân và bạn bè là điều cần thiết trong quá trình điều trị bệnh.
Điều quan trọng là các triệu chứng trầm cảm cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, hiệu quả, tránh để bệnh kéo dài thành mãn tính. Sau điều trị, tiếp tục có biện pháp ngăn ngừa trầm cảm xuất hiện trở lại. Những biện pháp sau thường hữu ích.
Căng thẳng, stress kéo dài là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến trầm cảm. Bằng cách sắp xếp công việc hợp lý, dành thời gian nghỉ ngơi, thư giãn để tránh quá tải, stress.
Mối quan hệ tích cực đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tâm thần và phòng ngừa trầm cảm. Khi nhận được sự quan tâm, chia sẻ và ủng hộ, bạn cảm thấy mình không đơn độc, có chỗ dựa tinh thần vững chắc.
Điều này giúp giảm thiểu cảm giác cô đơn, lạc lõng – những yếu tố thường đi kèm với trầm cảm. Trong những lúc khó khăn, bạn bè sẽ lắng nghe, chia sẻ và đưa ra lời khuyên hữu ích. Sự đồng cảm và hỗ trợ này giúp bạn vượt qua những cảm xúc tiêu cực, giảm căng thẳng và lo âu.
Những thói quen lành mạnh giúp bạn có một sức khỏe tâm thần và thể chất tốt để ngăn ngừa trầm cảm và trầm cảm mãn tính. Chúng bao gồm ăn uống, sinh hoạt, tập luyện, tránh các chất kích thích độc hại.
Ngoài ra, nữ giới bổ sung tinh chất Lepidium Meyenii hỗ trợ cân bằng bộ 3 nội tiết tố Estrogen, Progesterone và Testosterone, có thể hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện các vấn đề như lo âu, trầm cảm một cách hiệu quả.
Chuyên khoa Tâm – Thần kinh, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh có đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đầu ngành, trình độ chuyên môn cao trong chẩn đoán, điều trị trầm cảm mãn tính và nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần khác.
Điều trị trầm cảm tại Tâm Anh bằng các liệu pháp hiện đại, hiệu quả cao như liệu pháp hành vi nhận thức, liệu pháp kích thích từ trường xuyên sọ, tiếp cận trẻ nhỏ bằng liệu pháp trò chơi vẽ tranh.
Đối với những ca bệnh phức tạp, chẩn đoán và điều trị được phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa. Các bác sĩ sẽ hội chẩn để tìm nguyên nhân và xây dựng phác đồ cá thể hóa, trúng đích, hiệu quả cao.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Quá trình điều trị trầm cảm mãn tính là một hành trình dài, cần sự kiên trì của bản thân, sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và các chuyên gia. Sự kết hợp giữa thuốc, liệu pháp tâm lý và sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè là yếu tố quan trọng giúp người bệnh phục hồi. Bên cạnh đó, bạn cần ăn uống dinh dưỡng, giảm stress, tập luyện thể dục, trò chuyện nhiều hơn với bạn bè để cải thiện tâm trạng, nâng cao sức khỏe tổng thể. Từ đó phòng ngừa trầm cảm hiệu quả.
