Rối loạn trầm cảm có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai bất kể tuổi tác, chủng tộc, dân tộc, giới tính hay mức thu nhập. Rối loạn trầm cảm dai dẳng do đâu, triệu chứng có giống trầm cảm thông thường và có thể điều trị khỏi không? Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.
Theo định nghĩa trong Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần, phiên bản thứ năm (DSM-5), rối loạn trầm cảm dai dẳng (PDD) là tình trạng người bệnh cảm thấy chán nản hầu như cả ngày, trong ít nhất hai năm ở người lớn hoặc một năm ở trẻ em và thanh thiếu niên.
PDD có thể bắt đầu trong thời thơ ấu và thường trở thành mãn tính, với các triệu chứng dai dẳng, không bao giờ hoàn toàn biến mất. (1)
Đây là một dạng trầm cảm kéo dài, liên tục. Người bệnh có thể cảm thấy buồn, trống rỗng, mất hứng thú với các hoạt động hàng ngày và gặp khó khăn trong việc hoàn thành mọi việc. Bạn cũng có thể cảm thấy mình là kẻ thất bại, thiếu giá trị và cảm thấy vô vọng.
Những cảm xúc này kéo dài trong nhiều năm và có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ, trường học, công việc, các hoạt động hàng ngày trong cuộc sống.
Các yếu tố môi trường, di truyền, các chất hóa học trong não,… có thể góp phần gây ra trầm cảm.
Rối loạn trầm cảm dai dẳng dường như thường xuất hiện hơn ở những người có họ hàng huyết thống cũng mắc tình trạng này. Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm ra các gen có thể liên quan đến việc gây ra bệnh trầm cảm.
Các thảm họa thiên nhiên như bão, sóng thần, động đất tàn phá, cũng như các sự kiện thảm khốc khác có thể góp phần khiến một người dễ bị trầm cảm. Ngoài ra, tình trạng ô nhiễm điện từ trường do sóng vô tuyến từ các thiết bị điện tử phát ra cũng có thể thúc đẩy chứng trầm cảm và các vấn đề về sức khỏe tâm thần khác.
Chất dẫn truyền thần kinh là chất hóa học tự nhiên trong não. Sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, norepinephrine và dopamine có vai trò nhất định trong việc gây ra trầm cảm.
Áp lực công việc, vấn đề gia đình, tài chính hoặc các sự kiện tiêu cực trong cuộc sống có thể gây ra căng thẳng kéo dài và dẫn đến trầm cảm. Sự kỳ thị giới tính, chủng tộc, hoặc xu hướng tình dục có thể gây ra những cảm xúc tiêu cực góp phần gây ra nhiều vấn đề tâm lý, trong đó có trầm cảm.
Các triệu chứng của bệnh này thường xuất hiện và biến mất trong nhiều năm. Cường độ của các triệu chứng có thể thay đổi theo thời gian. Chúng bao gồm:
Rối loạn trầm cảm dai dẳng có liên quan đến nguy cơ tự tử tăng cao. Trong một nghiên cứu (2), những người mắc bệnh này có nguy cơ tự tử cao hơn 7,195 lần so với người bình thường.
Những người bị rối loạn trầm cảm dai dẳng cũng có nguy cơ mắc rối loạn nhân cách, rối loạn lo âu và rối loạn sử dụng chất gây nghiện cao hơn. Bệnh này cũng có liên quan đến các cơn đau liên tục và các bệnh lý toàn thân.
Bệnh thường bắt đầu từ sớm trong thời thơ ấu, tuổi thiếu niên hoặc tuổi trưởng thành và tiếp diễn trong thời gian dài. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh này bao gồm:
Các phương pháp chẩn đoán rối loạn trầm cảm dai dẳng bao gồm:
Việc chẩn đoán rối loạn trầm cảm dai dẳng ở trẻ em và người lớn có phần khác nhau:
Các triệu chứng do rối loạn trầm cảm dai dẳng gây ra có thể khác nhau ở mỗi người. Khi bệnh này bắt đầu trước 21 tuổi, được gọi là khởi phát sớm. Nếu bắt đầu ở độ tuổi 21 trở lên, được gọi là khởi phát muộn.
Hai phương pháp điều trị chính cho chứng rối loạn trầm cảm dai dẳng là thuốc và tâm lý trị liệu.
Các loại thuốc chống trầm cảm thường được sử dụng nhất để điều trị chứng rối loạn trầm cảm dai dẳng bao gồm:
Người bệnh có thể cần thử nhiều loại thuốc hoặc kết hợp nhiều loại thuốc trước khi tìm được loại thuốc có hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn. Một số loại thuốc mất vài tuần hoặc lâu hơn để phát huy hiệu quả.
Đừng tự ý ngừng dùng thuốc chống trầm cảm. Khi đến lúc, bác sĩ sẽ giảm liều dần dần và an toàn. Việc ngừng thuốc đột ngột hoặc uống không đủ nhiều liều có thể gây ra các triệu chứng bất lợi.
Và việc ngừng thuốc đột ngột có thể khiến chứng trầm cảm nhanh chóng trở nên nặng hơn. Khi mắc chứng rối loạn trầm cảm dai dẳng, bạn có thể cần dùng thuốc chống trầm cảm trong thời gian dài để kiểm soát các triệu chứng.
Tâm lý trị liệu là phương pháp người bệnh sẽ trò chuyện với bác sĩ về những suy nghĩ, cảm xúc, hành vi, mối quan hệ và các vấn đề liên quan của mình. Có nhiều loại liệu pháp tâm lý khác nhau, trong đó liệu pháp hành vi nhận thức, có hiệu quả đối với chứng rối loạn trầm cảm dai dẳng. Tâm lý trị liệu có thể giúp người bệnh:
Để phòng ngừa bệnh, bạn cần áp dụng kết hợp việc ăn uống dinh dưỡng, sinh hoạt lành mạnh, tránh các chất kích thích,…
Một yếu tố có thể góp phần gây ra chứng trầm cảm là thói quen ăn uống của một người, các chất dinh dưỡng mà họ tiêu thụ. Một nghiên cứu phát hiện ra rằng các triệu chứng của những người bị trầm cảm từ trung bình đến nặng đã cải thiện khi họ tham gia các buổi tư vấn dinh dưỡng và ăn một chế độ ăn lành mạnh hơn trong 12 tuần.
Bên cạnh đó, bạn cần hạn chế những loại thức ăn nhanh, thức ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, thức ăn đóng hộp nhiều chất bảo quản,… để bảo vệ sức khỏe tổng thể, góp phần ngăn ngừa trầm cảm.
Một lối sống lành mạnh có tác dụng ngăn ngừa trầm cảm, nâng cao sức khỏe tổng thể và cải thiện tâm trạng hiệu quả.
Tâm sự và chia sẻ cảm xúc với người thân là một trong những cách hiệu quả để phòng tránh bệnh trầm cảm. Khi chia sẻ những lo lắng, nỗi buồn, hoặc những điều khiến bạn căng thẳng được nói ra, bạn sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn. Việc được lắng nghe và thấu hiểu giúp giảm bớt gánh nặng tâm lý, từ đó giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh trầm cảm.
Rượu hoạt động như một chất gây trầm cảm, ức chế hệ thần kinh trung ương và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Vì vậy, cần tránh xa rượu bia, đặc biệt nếu bạn ngủ không ngon giấc, tâm trạng không tốt. Bên cạnh đó, thuốc lá cũng là một trong những yếu tố phổ biến góp phần gây ra trầm cảm và nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Việc thăm khám với bác sĩ ngay khi xuất hiện các triệu chứng là điều cần thiết vì các triệu chứng trầm cảm có thể giống với một số bệnh lý khác như rối loạn trầm cảm lo âu, rối loạn lưỡng cực.
Chỉ có bác sĩ chuyên khoa mới có thể đưa ra chẩn đoán chính xác dựa trên các triệu chứng, tiền sử bệnh và kết quả xét nghiệm. Dựa trên kết quả chẩn đoán, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ trầm cảm để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Rối loạn trầm cảm dai dẳng là một căn bệnh đòi hỏi sự kiên trì trong quá trình điều trị và thay đổi lối sống. Việc điều trị kết hợp giữa thuốc và tâm lý trị liệu đã mang lại hiệu quả tích cực cho nhiều người. Bện cạnh đó, nữ giới nên bổ sung tinh chất Lepidium Meyenii chứa các dưỡng chất như amino acid, nhóm alkaloid, nhóm acid béo, nhóm glucosinat, chất xơ. Các chất này hỗ trợ điều hòa bộ ba nội tiết tố Estrogen, Progesterone và Testosterone, từ đó hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện các triệu chứng của trầm cảm.
