Theo Tổ chức Y tế Thế giới chất lượng tinh trùng suy giảm là một yếu tố tiềm tàng góp phần gây ra vô sinh hiếm muộn ở 17,5% người trưởng thành trên toàn cầu. Trong bối cảnh đó việc đặt ra vấn đề làm thế nào để tinh trùng khỏe mạnh là cần thiết cho mọi nam giới để giảm thiểu các nguy cơ này. Và 13 cách để tinh trùng khỏe mạnh sau đây có thể giúp ích, mời bạn cùng ECO Pharma tìm hiểu.

Làm sao để biết tinh trùng có khỏe mạnh hay không?
Tinh trùng khỏe mạnh có thể được thể hiện một phần ở khả năng dễ thụ thai của người đàn ông, mặc dù vậy khả năng thụ thai còn liên quan đến nhiều yếu tố khác.
Do đó muốn biết tinh trùng có khỏe mạnh hay không, không có cách nào khác là cần làm xét nghiệm tinh dịch để đánh giá toàn diện hình thái tinh trùng bao gồm kích thước, hình dạng và khả năng vận động. Nếu chúng đạt kích thước và hình dạng bình thường, có khả năng vận động tốt thì được coi là tinh trùng khỏe mạnh.
Các cách để tinh trùng khỏe mạnh
Sức khỏe tinh trùng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố nội sinh và môi trường sống. Trong đó chế độ ăn, vận động, giấc ngủ, thói quen tình dục; tiếp xúc với chất độc hại, nhiệt độ cao, bức xạ, căng thẳng tâm lý đã được xác định là các yếu tố có ảnh hưởng thường xuyên nhất.
Làm sao để tinh trùng khỏe mạnh do đó can thiệp vào các yếu tố này để bảo vệ tinh trùng và tăng cường sức khỏe tinh trùng sẽ giúp tinh trùng khỏe mạnh hơn.
1. Theo đuổi chế độ ăn Địa Trung Hải
Chế độ ăn Địa Trung Hải đặc trưng bởi rau xanh, trái cây tươi theo mùa, cá béo, dầu ô liu và các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, rất giàu đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Mô hình ăn uống này có thể giúp giảm căng thẳng oxy hóa và bảo vệ tinh trùng khỏi những tác động tiêu cực của nó ví dụ như viêm nhiễm, kháng insulin.
Một nghiên cứu cắt ngang về mối tương quan giữa chế độ ăn Địa Trung Hải và các yếu tố lối sống với chất lượng tinh dịch của nam giới đến khám tại các phòng khám hỗ trợ sinh sản đăng trên Sciencedirect (nền tảng dữ liệu học thuật trực tuyến thuộc Nhà xuất bản Elsevier Anh - Hà Lan) năm 2024 (1) cho thấy nhóm có mức độ tuân thủ chế độ ăn Địa Trung Hải cao nhất có nồng độ tinh trùng, tổng số lượng tinh trùng và khả năng vận động của tinh trùng tốt hơn đáng kể so với nhóm có mức độ tuân thủ thấp nhất.
2. Bổ sung các chất dinh dưỡng tốt cho tinh trùng
Các chất dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng ở nhiều giai đoạn phát triển của tinh trùng, đặc biệt là axit béo omega-3, omega-6, arginine và các chất chống oxy hóa mạnh. Ngoài ra kẽm cũng rất cần thiết cho việc hình thành màng tinh trùng và đuôi của nó; trong khi folate cần thiết cho quá trình tổng hợp và sửa chữa DNA để đảm bảo sức khỏe di truyền của tinh trùng.
Omega-3 rất cần thiết cho tính linh hoạt của màng tế bào tinh trùng và chất lượng tinh trùng; sự cân bằng giữa omega-3, omega-6 cũng có liên quan đến sự cân bằng nội tiết tố và quá trình sản xuất tinh trùng; Arginine (tiền chất của oxit nitric) giúp cải thiện khả năng vận động và chất lượng của tinh trùng; Các chất chống oxy hóa mạnh (vitamin C, vitamin E, selen, coenzyme Q10 l) có thể giúp giảm căng thẳng oxy hóa - một tác nhân gây hại cho tinh trùng.
Xem thêm: Ăn gì để có nhiều tinh trùng?
3. Bổ sung tinh chất eurycoma longifolia
Eurycoma longifolia là một thảo dược truyền thống của châu Á đã được chứng minh làm tăng testosterone ở nam giới. Testosterone là một là androgen trong tinh hoàn, rất cần thiết cho việc duy trì quá trình sinh tinh chất lượng cao. Các nghiên cứu trên chuột đực cho thấy eurycoma longifolia đã giúp cải thiện quá trình sinh tinh và khả năng sinh sản thông qua tác động tới trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục. (2)
Eurycoma longifolia dùng dưới dạng bộ ba kết hợp gồm eurycoma longifolia, tinh chất thông biển Pháp, tinh chất hàu đại dương có thể tạo ra tác động mạnh mẽ hơn. Dưới công thức định liều nhắm mục tiêu hỗ trợ sinh lý nam, được phát triển bởi các nhà khoa học Mỹ, bộ ba tinh chất đã được chứng minh tăng cường sinh lực và khả năng sinh sản (bao gồm cả việc cải thiện chất lượng tinh trùng). Vì vậy đây có thể là biện pháp tốt để nâng cao chất lượng tinh trùng.
4. Vận động hàng ngày vừa sức
Làm sao để tinh trùng khỏe mạnh? Tập thể dục vừa sức có thể điều chỉnh sản xuất tinh trùng và chất lượng tinh dịch thông qua điều hòa hormone, kiểm soát stress oxy hóa và các yếu tố viêm nhiễm. Ngoài ra hoạt động này cũng giúp tăng cường sức khỏe chung - yếu tố có thể ảnh hưởng đến tinh trùng theo nhiều cách khác nhau.
Các nghiên cứu tổng hợp trên Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia Mỹ (National Center for Biotechnology Information - NCBI) cho thấy mức độ hoạt động thể chất cao hơn có liên quan đến khả năng vận động của tinh trùng cao hơn; và hoạt động thể chất vừa phải đến mạnh có nồng độ tinh trùng cao hơn. (3)
5. Xuất tinh đều đặn
Xuất tinh đều đặn theo tần suất phù hợp với độ tuổi và tuân thủ tình dục lành mạnh có thể giúp duy trì khả năng vận động của tinh trùng cũng như nồng độ tinh trùng tối ưu. Một nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của việc xuất tinh hàng ngày đến chất lượng tinh dịch và hàm lượng canxi, magiê trong tinh dịch ở 21 nam giới khỏe mạnh có hoạt động tình dục năm 2013 trên Elsevier đã chứng minh việc xuất tinh hàng ngày có tác dụng cải thiện chất lượng tinh dịch (bao gồm cả tinh trùng). (4)
6. Ngủ đủ giấc
Cách để tinh trùng khỏe là ngủ đủ giấc. Giấc ngủ đầy đủ đã được chứng minh giúp cải thiện chất lượng tinh trùng, khả năng vận động của tinh trùng và sức khỏe sinh sản chung.
Ngược lại rối loạn giấc ngủ có thể gây mất cân bằng nội tiết tố, suy giảm chức năng tinh hoàn dẫn đến giảm sản xuất tinh trùng, giảm khả năng vận động của tinh trùng và làm tăng nguy cơ phân mảnh DNA tinh trùng. Mất ngủ mãn tính thậm chí còn có thể làm hỏng tế bào tinh trùng.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật đã chứng minh thiếu ngủ có thể làm tổn thương tính toàn vẹn của màng đầu tinh trùng và tính toàn vẹn của DNA ở chuột, gây ra những bất thường về hình thái không thể đảo ngược ở tinh trùng (5). Các nghiên cứu trên người cũng đã chỉ ra rằng thiếu ngủ làm giảm đáng kể nồng độ testosterone trong huyết thanh ở nam giới. (6)
7. Tránh tiêu thụ chất kích thích
Nicotine và các chất tạo hương vị khác trong thuốc lá có thể làm giảm số lượng, khả năng vận động, hình thái của tinh trùng bằng cách gây stress oxy hóa, viêm nhiễm, tổn thương tinh hoàn và suy giảm quá trình sinh tinh. Hút thuốc lá bao gồm cả thuốc lá điện tử hoặc tiếp xúc với khói thuốc lá đều có thể gây ra các nguy cơ này.
Trong khi đó tiêu thụ rượu thường xuyên cũng có thể gây stress oxy hóa, gây độc gen, rối loạn hormone và tính toàn vẹn của DNA dẫn đến chất lượng tinh dịch kém.
Một số nghiên cứu trên chuột đã chứng minh ethanol của rượu gây tổn thương oxy hóa ở mào tinh hoàn, thay đổi các sửa đổi RNA sau phiên mã trong tinh trùng, do đó ảnh hưởng đến biểu hiện của các loại RNA nhỏ có nguồn gốc từ ty thể, chức năng ty thể của tinh trùng; ngoài ra chất này còn làm suy giảm khả năng sống của tinh trùng. (7)
8. Tránh tiếp xúc môi trường nhiệt cao
Nhiệt độ để quá trình sinh tinh có thể diễn ra bình thường cần thấp hơn 2°C - 4°C so với nhiệt độ cơ thể (nhiệt độ cơ thể trung bình là 37°C).
Tiếp xúc với nhiệt cao có thể gây ra stress nhiệt ở bộ phận sinh dục làm tổn hại tinh trùng. Các nghiên cứu cho thấy yếu tố này có liên quan đến ngừng sinh tinh, teo tinh hoàn, giảm mức độ hormone inhibin B dẫn đến thiểu tinh trùng. (8)
9. Hạn chế tiếp xúc với bức xạ
Bức xạ (cả loại ion hóa và không ion hóa) đều có thể ảnh hưởng xấu đến chất lượng và số lượng tinh trùng thông qua gây stress oxy hóa, đứt gãy DNA cũng như thay đổi biểu sinh. Bức xạ bắt nguồn từ tần số vô tuyến được phát ra từ điện thoại di động, máy vi tính, thiết bị phát wifi, tivi, lò vi sóng và một số thiết bị công nghệ khác.
Các nghiên cứu cho thấy nam giới xem tivi hơn 20 giờ mỗi tuần nồng độ tinh trùng bị giảm 44%; người tiếp xúc với bức xạ thấp tại nơi làm việc có nhiều tinh trùng bất thường hơn, khả năng vận động của tinh trùng giảm và sự hình thành không bào trong tế bào tăng lên. (9)
10. Tránh căng thẳng
Căng thẳng tâm lý có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình sinh tinh do những thay đổi trong việc tiết testosterone. Các nghiên cứu cho thấy căng thẳng ảnh hưởng đến hoạt động của trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục dẫn đến giảm testosterone và suy giảm quá trình sinh tinh.
11. Tránh tiếp xúc độc tố và các chất gây ô nhiễm
Các chất độc hại phổ biến nhất trong môi trường như sulfur dioxide, hydrocarbon thơm đa vòng (PAH), ozone, kim loại nặng, bisphenol A (BPA), phthalate, thuốc trừ sâu có thể dễ dàng bị hấp thụ vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc đường ăn uống.
Chúng có thể phá vỡ hormone, gây stress oxy hóa để làm suy giảm tính toàn vẹn DNA của tinh trùng cũng như gây tổn hại cho tinh dịch.
12. Tránh béo phì
Thừa cân, béo phì có thể làm giảm số lượng, khả năng di chuyển, chất lượng tinh trùng thông qua làm mất cân bằng nội tiết tố, chuyển testosterone thành estrogen và giảm sản xuất tinh trùng.
Các nghiên cứu cho thấy trọng lượng cơ thể tăng lên có liên quan đến nồng độ tinh trùng giảm và những thay đổi trong hormone sinh sản cũng như tính toàn vẹn của DNA tinh trùng; đặc biệt sự chuyển đổi testosterone thành estrogen và suy sinh dục chức năng có thể cản trở nghiêm trọng khả năng sản xuất tinh trùng. (10)
13. Tránh dùng steroid đồng hóa androgen
Steroid đồng hóa androgen được sử dụng rộng rãi trên thế giới để nâng cao hiệu suất tập luyện và cải thiện vẻ đẹp hình thể thông qua giảm mỡ, thúc đẩy phát triển cơ bắp. Nhưng chất này có thể làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng thông qua tác động tới trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục để ức chế quá trình sinh tinh.
Những lưu ý khi áp dụng các cách để tinh trùng khỏe mạnh
Khi áp dụng các cách để giúp tinh trùng khỏe mạnh đã giới thiệu ở trên, nam giới cần lưu ý những điều sau để đạt được hiệu quả tốt nhất và tránh các bất lợi không mong muốn cho tinh trùng cũng như sức khỏe sinh sản nói chung.
- Bổ sung các chất có lợi cho tinh trùng từ các nguồn thực phẩm lành mạnh. Tốt nhất nên là trái cây, rau xanh, thịt nạc, trứng, sữa, các loại đậu, các loại hạt, các loại ngũ cốc; hạn chế tối đa nạp từ các nguồn thực phẩm chế biến sẵn.
- Bổ sung các chất có lợi cho tinh trùng từ nguồn tổng hợp (vitamin tổng hợp, thực phẩm chức năng) tốt nhất nên có sự tư vấn của những người có chuyên môn. Luôn chọn sản phẩm rõ nguồn gốc, đáng tin cậy và dùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Tránh vận động quá sức vì gây căng thẳng thể chất có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất tinh trùng.
- Luôn sử dụng đồ bảo hộ khi làm việc trong môi trường bức xạ mạnh; tránh ngồi gần các nguồn bức xạ và nhiệt cao; tránh thói quen cất điện thoại trong túi quần.
- Giảm cân từ từ theo các phương pháp giảm cân khoa học; tránh ăn kiêng khắc nghiệt vì có thể dẫn đến suy kiệt và rối loạn hormone, ảnh hưởng đến tinh trùng.
- Bổ sung tinh chất eurycoma longifolia ngay từ độ tuổi còn trẻ, nên bổ sung dưới dạng công thức nhắm mục tiêu cụ thể cho hỗ trợ sinh lý nam, đặc biệt là các công thức phát triển bởi các nhà khoa học Mỹ đã được chứng minh lâm sàng.
Áp dụng đúng các cách để tinh trùng khỏe mạnh không chỉ giúp phái mạnh nâng cao sức khỏe sinh sản mà còn bảo vệ phong độ nam giới lâu dài. Quá trình này không đòi hỏi những phương pháp phức tạp, mà đến từ sự kiên trì thay đổi từng thói quen nhỏ





