Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Tinh trùng là gì? Cấu tạo, chức năng và quá trình hình thành

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Tinh trùng đóng vai trò không thể thiếu trong việc duy trì nòi giống. Mặc dù được nhắc đến khá nhiều trong các chủ đề sức khỏe sinh sản, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ về cấu tạo, chức năng cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về các vấn đề này trong bài viết sau để bảo vệ sức khỏe sinh sản của bản thân tốt hơn.

tinh trùng là gì

Tinh trùng là gì?

Tinh trùng (sperm) là tế bào sinh dục đực (giao tử nam), có hình dạng giống nòng nọc, do cơ thể nam giới sản xuất ra. Đây là tế bào đơn bội, có một nửa số nhiễm sắc thể (mỗi cặp một nhiễm sắc thể).

Ở người, con số này là 23 nhiễm sắc thể. Sau khi trứng và tinh trùng thụ tinh, nhân của chúng hợp nhất, bộ nhiễm sắc thể được phục hồi. Trứng đã thụ tinh lúc này có 46 nhiễm sắc thể. Tế bào tạo thành được gọi là hợp tử.

Quá trình hình thành tinh trùng diễn ra như thế nào?

Nam giới bắt đầu sản sinh tinh trùng và có những lần xuất tinh đầu tiên khi đến tuổi dậy thì. Sau đó, quá trình sản sinh tinh trùng này sẽ diễn ra gần như suốt cuộc đời của một người đàn ông.

Quá trình hình thành tinh trùng như sau: (1)

1. Giai đoạn 1: Hình thành trong các ống sinh tinh

Quá trình hình thành tinh trùng bắt đầu trong những ống nhỏ xoắn ốc bên trong tinh hoàn gọi là ống sinh tinh. Quá trình này được kiểm soát bởi các hormone do não bộ, cụ thể là tuyến yên tiết ra:

  • FSH (hormone kích thích nang trứng): Kích thích sản sinh tinh trùng.
  • LH (hormone luteinizing): Kích thích tinh hoàn sản sinh testosterone, hỗ trợ sự phát triển của tinh trùng.

Bên trong các ống sinh tinh có:

  • Tế bào mầm: Những tế bào khởi đầu phát triển thành tinh trùng.
  • Tế bào Sertoli: Cung cấp chất dinh dưỡng và hỗ trợ cấu trúc cho tinh trùng đang phát triển.
  • Tế bào Leydig: Sản sinh testosterone để duy trì sự phát triển bình thường của tinh trùng.

2. Giai đoạn 2: Trưởng thành (khoảng 72 ngày)

Tinh trùng chưa trưởng thành di chuyển dọc theo các ống sinh tinh và vào mào tinh hoàn (một ống dài, cuộn tròn gắn vào mặt sau của mỗi tinh hoàn). Trong giai đoạn này, tinh trùng sẽ:

  • Phát triển khả năng bơi lội (vận động).
  • Có khả năng thụ tinh cho trứng.

Giai đoạn trưởng thành này chiếm phần lớn chu kỳ 64-74 ngày.

3. Giai đoạn 3: Lưu trữ và vận chuyển

Sau khi trưởng thành, tinh trùng được lưu trữ chủ yếu trong mào tinh hoàn cho đến khi xuất tinh. Trong quá trình này, tinh trùng sẽ:

  • Di chuyển qua ống dẫn tinh về phía vùng chậu.
  • Chúng hòa trộn với dịch tinh từ túi tinh và tuyến tiền liệt để tạo thành tinh dịch.
  • Đây là tinh dịch được xuất ra ngoài khi nam giới đạt cực khoái.

Mặc dù một chu kỳ sản sinh tinh trùng hoàn chỉnh mất vài tuần, nhưng các nhóm tinh trùng mới vẫn liên tục tham gia và rời khỏi mỗi giai đoạn mỗi ngày. Đó là lý do tại sao cơ thể bạn có thể sản sinh ra số lượng lớn tinh trùng trong suốt 24 giờ.

tinh hoàn là nơi sản xuất tinh trùng
Tinh hoàn của nam giới là nơi quá trình sản xuất tinh trùng được diễn ra

Cấu tạo của tinh trùng

Năm 1677, nhà khoa học Antonie van Leeuwenhoek là người đầu tiên mô tả chi tiết cấu trúc của tế bào tinh trùng. Đây là những tế bào thuôn dài với đầu, cổ và đuôi, có chiều dài khoảng 50 - 60 micromet. Hình dạng tinh trùng tương tự nhau ở hầu hết các loài, đặc biệt là ở động vật có vú, mặc dù có thể có những khác biệt nhỏ. Điều đặc biệt nhất, tinh trùng là tế bào duy nhất của con người có roi giúp di chuyển.

Cấu tạo từng bộ phận của tinh trùng như sau: (2)

  • Đầu tinh trùng: Đầu tinh trùng chứa DNA, có kích thước từ 5 đến 8 µm. Ở tinh trùng khỏe mạnh, phần đầu có hình dạng hơi nhọn, giống như quả hạnh nhân. Một lớp màng (acrosome) bao phủ đầu tinh trùng và chứa các enzyme. Hình dạng nhọn của phần đầu và các enzyme trong acrosome giúp tinh trùng thâm nhập vào tế bào trứng.
  • Phần giữa (cổ): Phần giữa chứa hàng triệu ty thể (mitochondria), có chức năng tạo ra năng lượng cho phần đuôi hoạt động.
  • Đuôi (roi tinh trùng): Đuôi là phần dài nhất của tế bào tinh trùng. Nó chuyển động theo kiểu xoắn ốc để đẩy tinh trùng tiến về phía trước và giúp thâm nhập vào tế bào trứng. Đuôi tinh trùng dài khoảng 50 µm, cho phép tốc độ bơi khoảng 3 milimet mỗi phút. Bất kỳ khiếm khuyết nào ở đuôi tinh trùng ảnh hưởng đến khả năng vận động đều dẫn đến các vấn đề về khả năng sinh sản ở nam giới. 

Tinh trùng có chức năng gì?

Tinh trùng là giao tử đực có chức năng thụ tinh cho trứng. Đây là tế bào sinh sản do nam giới cung cấp để hình thành phôi thai, sau đó phôi thai sẽ làm tổ trong tử cung của người mẹ, dẫn đến mang thai. Để điều này có thể xảy ra, cả giao tử đực và cái đều phải sở hữu lượng vật chất di truyền bằng một nửa so với các tế bào còn lại của cơ thể. Sự giảm thiểu vật chất di truyền này được thực hiện thông qua quá trình giảm phân.

Một chức năng khác của tinh trùng là xác định giới tính của em bé tương lai. Tùy thuộc vào sự phân bố nhiễm sắc thể diễn ra trong quá trình giảm phân, tế bào tinh trùng sẽ mang nhiễm sắc thể X (giới tính nữ) hoặc nhiễm sắc thể Y (giới tính nam).

chức năng là thụ tinh với trứng
Chức năng của tinh trùng là thụ tinh với trứng để tạo thành hợp tử

Nam giới sản xuất bao nhiêu tinh trùng?

Thông thường, tinh hoàn của một người đàn ông trưởng thành khỏe mạnh sản sinh khoảng 100–300 triệu tinh trùng mới mỗi ngày. Nam giới khỏe mạnh có thể giải phóng từ 80 đến 300 triệu tinh trùng mỗi lần xuất tinh. Số lượng và chất lượng tinh trùng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như hormone, lối sống và sức khỏe tổng quát. (3)

Quá trình tạo ra tinh trùng trưởng thành được gọi là sinh tinh, diễn ra trong tinh hoàn. Sinh tinh mất khoảng 2,5 đến 3 tháng, nhưng vì quá trình này diễn ra liên tục, nên nguồn cung cấp tinh trùng gần như liên tục. Quá trình sinh tinh bắt đầu từ tuổi dậy thì và tiếp tục cho đến khi một người qua đời. Vì vậy, không có nguy cơ hết tinh trùng như với trứng ở phụ nữ. Tuy nhiên, sức khỏe tinh trùng vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi tuổi tác và các yếu tố lối sống.

Tìm hiều thêm: Tinh trùng khỏe nhất vào thời gian nào trong ngày?

Tinh trùng có thể sống được bao lâu?

Tuổi thọ của tinh trùng thực sự phụ thuộc vào điều kiện sống của chúng. Tinh trùng có thể chết trong vòng vài phút hoặc sống được hàng tháng trời. Thời gian sống của tinh trùng trong các điều kiện môi trường khác nhau như sau:

  • Môi trường bên ngoài cơ thể: Bên ngoài cơ thể nam giới, tinh trùng có thể chết chỉ trong vài phút. Tinh trùng cần độ ẩm và nhiệt độ thích hợp để tồn tại. Vì vậy, khi tiếp xúc với không khí và tinh dịch bắt đầu khô, tinh trùng sẽ chết nhanh chóng.
  • Môi trường bên trong cơ thể phụ nữ: Tinh trùng có thể tồn tại đến 5 ngày trong dịch nhầy cổ tử cung. Dịch nhầy cổ tử cung vào thời điểm rụng trứng giúp bảo vệ tinh trùng và giữ cho chúng sống sót, đồng thời giúp tinh trùng dễ dàng tiếp cận trứng hơn.
  • Môi trường đông lạnh: Tinh trùng có thể tồn tại hàng chục năm khi được đông lạnh bằng nitơ lỏng (ở nhiệt độ -96°C). Trên thực tế, tinh trùng có thể tồn tại vô thời hạn trong ngân hàng tinh trùng. Tuy nhiên, thời hạn lưu trữ chủ yếu là do pháp lý chứ không phải là hạn sử dụng thực sự của tinh trùng đông lạnh.
tốn tại rất lâu trong môi trường lạnh
Tinh trùng có thể tồn tại rất lâu khi được bảo quản bằng nitơ lỏng

Tìm hiểu cụ thể hơn về việc tinh trùng sống được bao lâu

Những bất thường về tinh trùng thường gặp

Tình trùng có thể gặp phải nhiều tình trạng bất thường khác nhau như số lượng ít, hình dạng bất thường, di chuyển kém,... Tất cả đều ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh tự nhiên.

1. Tinh trùng ít

Số lượng tinh trùng được xem là thấp hơn bình thường nếu có ít hơn 15 triệu tinh trùng trên mỗi mililit tinh dịch. Triệu chứng chính của số lượng tinh trùng thấp là không thể thụ thai. Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể là giãn tĩnh mạch tinh hoàn, nhiễm trùng, tinh hoàn ẩn, khối u, sự mất cân bằng nồng độ hormone, bệnh di truyền (hội chứng Kallmann và hội chứng Kartagener),...

2. Tinh trùng yếu

Tinh trùng yếu là sự suy giảm khả năng vận động của tinh trùng. Trong một mẫu tinh dịch khỏe mạnh, ít nhất 40% tinh trùng phải thể hiện được một số dạng chuyển động, trong đó ít nhất 32% thể hiện khả năng vận động tiến thẳng. Khi các giá trị này giảm xuống dưới phạm vi chấp nhận được, chẩn đoán tinh trùng yếu được xác nhận.

Khả năng vận động của tinh trùng được chia thành hai loại chính là vận động tiến thẳng và không tiến thẳng. Trong đó, vận động tiến thẳng là tinh trùng di chuyển về phía trước theo đường thẳng hoặc theo vòng tròn lớn. Vận động không tiến thẳng là có di chuyển nhưng không tiến về phía trước một cách đáng kể. Để quá trình thụ tinh tự nhiên diễn ra, vận động tiến thẳng là rất cần thiết, vì tinh trùng phải di chuyển qua đường sinh dục nữ để đến được trứng.

3. Không có tinh trùng

Tình trạng không có tinh trùng còn được gọi là vô tinh. Nam giới xuất ra tinh dịch không chứa tinh trùng, đây là một dạng vô sinh nam nghiêm trọng. Nguyên nhân có thể do rối loạn di truyền, mất cân bằng nội tiết tố, dị tật bẩm sinh, các bệnh lây truyền qua đường tình dục không được điều trị hoặc hậu quả của điều trị ung thư tinh hoàn.

hình ảnh không có tinh trùng
Hình ảnh quan sát qua kính hiển vi cho thấy một bên không có tinh trùng, bên còn lại tinh dịch bình thường

4. Tinh trùng có hình dạng bất thường 

Các dạng bất thường về hình thái tinh trùng được phân loại như sau:

  • Các khiếm khuyết ở phần đầu: Đây là tình trạng đầu tinh trùng quá lớn, quá nhỏ hoặc có hình dạng bất thường, dẫn đến khả năng thâm nhập vào trứng suy giảm.
  • Các khiếm khuyết ở phần giữa: Phần cổ bất thường hoặc bị sưng có thể làm gián đoạn quá trình sản sinh năng lượng, cuối cùng ảnh hưởng đến khả năng vận động của tinh trùng.
  • Các khiếm khuyết ở phần đuôi: Khiếm khuyết ở đuôi dẫn đến các vấn đề liên quan đến khả năng vận động của tinh trùng, khiến chúng không thể bơi đúng cách về phía trứng. Tình trạng này có thể xảy ra do đuôi tinh trùng bị cuộn, có đuôi kép hoặc bị thiếu đuôi.

Các bất thường về hình thái xảy ra ở bất kỳ bộ phận nào cũng ảnh hưởng đến khả năng thâm nhập vào trứng của tinh trùng. Từ đó, làm giảm khả năng thụ tinh tự nhiên.

Xem thêm: Kháng thể kháng tinh trùng là gì?

6. Tinh trùng chết

Tình trạng này còn được gọi là hoại tử tinh trùng và được chia thành 2 loại:

  • Hoại tử một phần: Một số tinh trùng còn sống, một số thì không. Khả năng sinh sản có thể bị ảnh hưởng, nhưng vẫn còn cơ hội để cải thiện. Điều đó có nghĩa là vẫn còn những tinh trùng khỏe mạnh có thể thụ tinh cho trứng.
  • Hoại tử hoàn toàn: Tinh trùng đều bị chết, nhưng đôi khi bác sĩ vẫn có thể tìm thấy tinh trùng sống bên trong tinh hoàn để tiến hành các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Các vấn đề về tinh trùng thường có liên quan mật thiết đến nội tiết tố nam Testosterone. Hormone này là yếu tố kích thích cơ thể sản xuất ra tinh trùng nên khi nam giới bị suy giảm Testosterone, việc tinh trùng ít và yếu là một hệ quả tất yếu. Vì thế, phái mạnh nên chủ động bổ sung tinh chất Eurycoma Longifolia, chiết xuất thông biển Pháp và hàu đại dương. Các tinh chất này có tác dụng thúc đẩy sản sinh Testosterone nội sinh đúng và đủ với nhu cầu của cơ thể, hỗ trợ ngăn ngừa các triệu chứng yếu sinh lý và cải thiện chất lượng tinh trùng hiệu quả.

Những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tinh trùng

Dưới đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tinh trùng:

  • Tuổi tác: Mặc dù nam giới có thể sản sinh tinh trùng suốt đời, nhưng chất lượng tinh trùng có xu hướng giảm dần theo tuổi tác. Nồng độ, khả năng vận động và hình thái tinh trùng có thể suy giảm, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng thụ thai. Yếu tố này cũng liên quan đến sự gia tăng phân mảnh DNA.
  • Các vấn đề về nội tiết tố: Rối loạn nội tiết tố sinh dục, đặc biệt là nồng độ testosterone bất thường, có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng.
  • Nhiệt độ tinh hoàn cao: Tinh hoàn cần được giữ ở nhiệt độ thấp hơn so với phần còn lại của cơ thể để sản xuất tinh trùng bình thường. Các yếu tố như mặc quần áo bó sát, sốt, tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao hoặc có chứng giãn tĩnh mạch tinh hoàn có thể làm tăng nhiệt độ tinh hoàn, giảm chất lượng tinh dịch.
  • Sử dụng chất kích thích: Lạm dụng rượu có thể làm thay đổi nồng độ hormone, từ đó làm giảm chất lượng tinh trùng. Bên cạnh đó, hút thuốc lá đưa các chất độc hại vào cơ thể, gây tổn thương DNA của tinh trùng và làm giảm khả năng vận động của chúng.  
rượu bia và thuốc lá
Rượu bia và thuốc lá là những chất kích thích gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe sinh sản của nam giới
  • Căng thẳng: Stress kéo dài có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nồng độ, khả năng vận động và hình thái của tinh trùng. Ngoài ra, căng thẳng có thể làm giảm ham muốn tình dục và gây ra các vấn đề như rối loạn cương dương, điều này càng gây khó khăn hơn cho quá trình thụ thai.
  • Tiếp xúc với hóa chất và các chất độc hại: Tiếp xúc với thuốc trừ sâu, chì, thủy ngân và các hóa chất khác như bisphenol A, có trong một số loại nhựa, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sản xuất tinh trùng.
  • Sử dụng thuốc: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng. Ví dụ, steroid đồng hóa được một số vận động viên sử dụng để cải thiện thể lực, có thể làm giảm đáng kể chất lượng tinh trùng bằng cách làm thay đổi nồng độ hormone.
  • Chế độ ăn uống: Nam giới có chế độ ăn thiếu vitamin hoặc chất chống oxy hóa có thể bị tổn thương DNA tinh trùng nhiều hơn, bởi vì chất chống oxy hóa bảo vệ cơ thể và tinh trùng chống lại các tác nhân môi trường có hại. Một số chất dinh dưỡng như vitamin E, C và kẽm, đặc biệt quan trọng đối với chất lượng tinh trùng. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn uống cân bằng, bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.
  • Béo phì: Béo phì có liên quan đến nồng độ testosterone thấp hơn và nồng độ estrogen cao hơn, làm suy giảm quá trình sản sinh tinh trùng. Duy trì cân nặng hợp lý thông qua chế độ ăn uống và tập thể dục có thể cải thiện cân bằng hormone và chức năng sinh sản.

Tìm hiểu thêm các cách để tinh trùng khỏe mạnh

Tinh trùng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình duy trì nòi giống và là một trong những yếu tố phản ánh sức khỏe sinh sản của nam giới. Việc hiểu rõ về đặc điểm, chức năng cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe và nâng cao khả năng sinh sản. Duy trì lối sống lành mạnh chính là điều cần thiết để bảo vệ và cải thiện chất lượng tinh trùng một cách hiệu quả.

alipas banner seo bên dưới bài viết
Nguồn tham khảo