Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Kháng thể kháng tinh trùng có thể gây ra nguy cơ gì?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Kháng thể kháng tinh trùng có thể ảnh hưởng đến khả năng di chuyển, kết dính và tương tác của tinh trùng với noãn, từ đó làm giảm cơ hội thụ thai ở một số trường hợp. Tuy nhiên, phát hiện kháng thể này không đồng nghĩa chắc chắn bị vô sinh. Trong bài viết dưới đây, ECO Pharma sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân hình thành, mức độ ảnh hưởng và cách điều trị kháng thể kháng tinh trùng.

kháng thể kháng tinh trùng

Kháng thể kháng tinh trùng là gì?

Kháng thể kháng tinh trùng (Antisperm antibodies - ASA) là các kháng thể do hệ miễn dịch tạo ra để phản ứng với những kháng nguyên trên bề mặt tinh trùng. Khi gắn vào tinh trùng, chúng có thể ảnh hưởng đến khả năng di chuyển, gây kết dính hoặc cản trở một số bước cần thiết cho quá trình thụ tinh.

Ở nam giới, tinh trùng trưởng thành bình thường được cách ly tương đối với hệ miễn dịch nhờ hàng rào máu - tinh hoàn. Khi hàng rào này bị tổn thương do bệnh lý, chấn thương hoặc can thiệp ở đường sinh dục, các kháng nguyên của tinh trùng có thể tiếp xúc với hệ miễn dịch và kích thích hình thành ASA. Các kháng thể thường được tìm thấy trong tinh dịch là IgG và IgA, trong khi IgM hiếm gặp hơn. (1)

Tuy nhiên, có ASA không đồng nghĩa tinh trùng chắc chắn bị suy giảm chức năng hoặc người bệnh bị vô sinh. Ảnh hưởng thực tế còn tùy vào loại kháng thể, vị trí bám và mức độ tác động đến chức năng tinh trùng. (2)

Kháng thể kháng tinh trùng hình thành như thế nào?

Ở nam giới, tinh trùng được hàng rào máu - tinh hoàn giúp hạn chế tiếp xúc với hệ miễn dịch. Khi hàng rào này hoặc đường sinh dục bị tổn thương, các thành phần của tinh trùng có thể tiếp xúc với tế bào miễn dịch. Cơ thể sau đó có thể tạo ra kháng thể kháng tinh trùng.

Tình trạng này thường liên quan đến viêm nhiễm, chấn thương hoặc một số can thiệp ở cơ quan sinh dục. Ở nữ giới, kháng thể có thể hình thành khi hệ miễn dịch tạo đáp ứng với các thành phần của tinh trùng trong đường sinh dục. Tuy nhiên, quá trình này phức tạp và cơ chế chính xác hiện vẫn chưa được hiểu đầy đủ. (3)

liên quan đến hệ miễn dịch
Kháng thể kháng tinh trùng hình thành khi hệ miễn dịch nhận diện các thành phần của tinh trùng là yếu tố lạ và tạo ra kháng thể chống lại chúng.

Nguyên nhân gây ra

Kháng thể kháng tinh trùng thường hình thành khi tinh trùng tiếp xúc bất thường với hệ miễn dịch. Ở nam giới, tình trạng này có thể xảy ra khi hàng rào bảo vệ tinh trùng bị tổn thương do thắt ống dẫn tinh, phẫu thuật vùng sinh dục, chấn thương tinh hoàn, viêm nhiễm hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh.

Một số tình trạng khác như xoắn tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc nhiễm Chlamydia cũng được ghi nhận có liên quan đến ASA. Tuy nhiên, mức độ liên quan giữa từng nguyên nhân còn khác nhau và không phải ai có các yếu tố này cũng hình thành kháng thể.

Ở nữ giới, nguyên nhân hình thành kháng thể kháng tinh trùng hiện vẫn chưa được xác định rõ.

Kháng thể kháng tinh trùng có triệu chứng gì?

Kháng thể kháng tinh trùng thường không gây triệu chứng rõ ràng và nhiều người chỉ phát hiện khi kiểm tra hiếm muộn. Trên tinh dịch đồ có thể thấy tinh trùng kết dính hoặc giảm di động, nhưng cần xét nghiệm chuyên biệt để xác định ASA. Một số dấu hiệu có thể gặp gồm:

  • Người bệnh thường không đau hoặc không thấy tinh dịch thay đổi rõ rệt.
  • Tinh trùng có thể dính vào nhau và di chuyển kém hơn bình thường.
  • Một số trường hợp có thể chậm có thai dù không có biểu hiện bất thường bên ngoài.

Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản như thế nào?

Kháng thể kháng tinh trùng có thể bám vào bề mặt tinh trùng và ảnh hưởng đến nhiều bước cần thiết để thụ thai, từ di chuyển trong đường sinh dục nữ đến tiếp cận và thụ tinh với noãn. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại kháng thể, vị trí bám và số lượng tinh trùng bị tác động.

1. Làm tinh trùng kết dính

Kháng thể có thể liên kết các tinh trùng với nhau, tạo thành từng cụm ở đầu, đuôi hoặc cả hai vị trí. Khi bị kết dính, tinh trùng khó bơi tự do và di chuyển qua đường sinh dục nữ để tiếp cận noãn. Đây cũng là một trong những bất thường có thể khiến bác sĩ nghĩ đến ASA khi đánh giá tinh dịch.

Tuy nhiên, tinh trùng kết dính không phải lúc nào cũng do kháng thể kháng tinh trùng. Ngược lại, người có ASA cũng không nhất thiết xuất hiện kết dính rõ ràng. Vì vậy, dấu hiệu này chỉ có giá trị gợi ý và cần được đánh giá cùng các xét nghiệm khác.

ba kiểu kết dính tinh trùng
Ba kiểu kết dính tinh trùng gồm kết dính đầu với đầu, đuôi với đuôi và kết dính hỗn hợp. - Ảnh: Internet

2. Ảnh hưởng khả năng di động của tinh trùng

Tinh trùng cần di chuyển qua cổ tử cung, tử cung và vòi trứng trước khi có cơ hội gặp noãn. ASA bám trên bề mặt tinh trùng có thể làm giảm khả năng vận động hoặc khiến tinh trùng khó đi qua chất nhầy cổ tử cung, từ đó giảm số lượng tinh trùng có thể tiếp cận vị trí thụ tinh.

Ảnh hưởng này có thể liên quan trực tiếp đến hiện tượng kết dính, nhưng ASA cũng có khả năng tác động đến những cấu trúc và quá trình điều hòa hoạt động của tinh trùng. Các tổng quan ghi nhận ASA có thể ảnh hưởng đến vận động, quá trình hoạt hóa tinh trùng và khả năng di chuyển trong đường sinh dục nữ.

Tuy nhiên, mức độ giảm di động không giống nhau ở tất cả người có ASA. Một số người vẫn có tinh trùng di động tương đối tốt, vì vậy cần xem xét kết quả tinh dịch đồ thay vì chỉ dựa vào việc có hay không có kháng thể.

3. Cản trở quá trình tương tác giữa tinh trùng và noãn

Để thụ tinh, tinh trùng phải trải qua quá trình hoạt hóa để có khả năng thụ tinh, sau đó xảy ra phản ứng cực đầu giúp tinh trùng đi qua lớp màng bao quanh noãn (gọi là zona pellucida).

Một số ASA có thể bám vào các cấu trúc quan trọng trên bề mặt tinh trùng, cản trở quá trình hoạt hóa tinh trùng, phản ứng cực đầu hoặc khả năng gắn với zona pellucida. Khi các bước này bị ảnh hưởng, tinh trùng dù đến được gần noãn vẫn có thể khó thực hiện quá trình thụ tinh.

Các nghiên cứu cũng cho thấy không phải tất cả ASA đều tác động giống nhau. Ảnh hưởng phụ thuộc vào kháng nguyên mà kháng thể nhận diện và vị trí chúng bám trên tinh trùng. Đây là lý do một người có ASA vẫn có thể thụ thai, trong khi người khác có thể gặp khó khăn hơn. (4)

4. Giảm khả năng thụ tinh trong một số trường hợp

Khi ASA làm tinh trùng kết dính, giảm di động hoặc cản trở quá trình tương tác với noãn, cơ hội thụ tinh tự nhiên có thể giảm. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của ASA đến khả năng có thai vẫn còn khác nhau giữa các nghiên cứu và phụ thuộc nhiều vào tình trạng sinh sản của từng cặp đôi.

Một phân tích gộp trên 16 nghiên cứu, gồm 10 nghiên cứu IVF và 6 nghiên cứu ICSI, đánh giá mối liên hệ giữa ASA trong tinh dịch và khả năng mang thai sau hỗ trợ sinh sản. Kết quả cho thấy kháng thể kháng tinh trùng (ASA) không làm giảm đáng kể khả năng mang thai sau hai phương pháp này. Đặc biệt, ICSI có thể giúp vượt qua một số trở ngại do ASA gây ra bằng cách đưa trực tiếp một tinh trùng vào noãn, thay vì để tinh trùng tự thực hiện các bước thụ tinh tự nhiên. (5)

giảm khả năng thụ thai tự nhiên
Kháng thể kháng tinh trùng có thể làm giảm khả năng thụ tinh tự nhiên, nhưng chưa ghi nhận ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ mang thai sau IVF hoặc ICSI.

Cách chẩn đoán ra sao?

Kháng thể kháng tinh trùng không được chẩn đoán chỉ dựa vào triệu chứng hoặc tinh dịch đồ. Bác sĩ thường khai thác tiền sử, khám cơ quan sinh dục và làm tinh dịch đồ trước để đánh giá số lượng, khả năng di động, hình dạng và hiện tượng kết dính của tinh trùng. Theo hướng dẫn AUA/ASRM, xét nghiệm ASA không được khuyến cáo thực hiện thường quy ngay từ bước đánh giá ban đầu của vô sinh nam.

Nếu tinh dịch đồ phát hiện tinh trùng kết dính nhiều hoặc người bệnh có tiền sử chấn thương, phẫu thuật đường sinh dục, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm ASA. Tuy nhiên, tinh trùng kết dính không đồng nghĩa với việc có kháng thể kháng tinh trùng. Hai phương pháp xét nghiệm chuyên biệt gồm:

  • Xét nghiệm MAR (Mixed Antiglobulin Reaction test): Sử dụng các hạt nhỏ có gắn kháng thể đặc hiệu để phát hiện IgG hoặc IgA bám trên bề mặt tinh trùng. Khi trộn với mẫu tinh dịch tươi, các hạt này sẽ bám vào tinh trùng có kháng thể. Bác sĩ quan sát dưới kính hiển vi để xác định tỷ lệ tinh trùng bị kháng thể bám.
  • Xét nghiệm Immunobead (Immunobead Binding Test – IBT): Sử dụng tinh trùng đã được rửa và trộn với các hạt nhỏ có gắn kháng thể đặc hiệu. Nếu trên bề mặt tinh trùng có kháng thể, các hạt sẽ bám vào vị trí tương ứng. Qua quan sát dưới kính hiển vi, bác sĩ có thể xác định loại kháng thể IgG, IgA hoặc IgM (Immunoglobulin M), vị trí bám và tỷ lệ tinh trùng có kháng thể.
xét nghiệm kháng thể kháng tinh trùng
Hình ảnh hiển vi minh họa phản ứng gắn kết giữa tinh trùng và các hạt xét nghiệm trong quá trình phát hiện kháng thể kháng tinh trùng. - Ảnh: Springer Nature

Điều trị kháng thể kháng tinh trùng như thế nào?

Không phải ai có kháng thể kháng tinh trùng cũng cần điều trị riêng. Bác sĩ sẽ xem ASA ảnh hưởng đến tinh trùng ở mức nào, hai vợ chồng đã mong con bao lâu và còn yếu tố nào khác ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hay không, từ đó chọn cách xử trí phù hợp.

Một số hướng có thể được cân nhắc gồm:

  • Điều trị bệnh lý đi kèm nếu người bệnh có viêm, nhiễm trùng hoặc bất thường ở đường sinh dục cần xử trí.
  • Lọc rửa tinh trùng và bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) có thể được cân nhắc khi số lượng và khả năng di động của tinh trùng vẫn đáp ứng điều kiện thực hiện.
  • Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) hoặc tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI) có thể được chỉ định khi khả năng thụ thai tự nhiên thấp hoặc các phương pháp đơn giản hơn không phù hợp. Với ICSI, tinh trùng được đưa trực tiếp vào noãn nên có thể vượt qua nhiều bước mà ASA gây cản trở. Một phân tích gộp gồm 16 nghiên cứu cũng không ghi nhận ASA làm giảm rõ rệt tỷ lệ mang thai sau IVF hoặc ICSI.
  • Corticosteroid từng được dùng để giảm đáp ứng miễn dịch, nhưng hiệu quả chưa ổn định và có thể gây tác dụng phụ nên hiện không phải lựa chọn thường quy.

Khi nào thì cần đi xét nghiệm?

Xét nghiệm kháng thể kháng tinh trùng không cần thực hiện thường quy cho tất cả người đang kiểm tra hiếm muộn. Nếu hai vợ chồng quan hệ đều đặn, không tránh thai nhưng vẫn chưa có thai, nên đi khám hiếm muộn để được đánh giá tổng thể trước thay vì tự làm riêng xét nghiệm ASA.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Mỹ (AUA) và Hiệp hội Y học Sinh sản Mỹ (ASRM), xét nghiệm này không được khuyến cáo thực hiện thường quy trong bước đánh giá ban đầu của vô sinh nam.

Bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm khi có những yếu tố gợi ý như:

  • Tinh dịch đồ cho thấy tinh trùng kết dính nhiều hoặc giảm khả năng di động mà chưa rõ nguyên nhân.
  • Nam giới từng thắt ống dẫn tinh, phẫu thuật, chấn thương hoặc có bệnh lý ở tinh hoàn và đường sinh dục.
  • Hai vợ chồng chậm có thai và bác sĩ nghi ngờ yếu tố miễn dịch sau khi đã đánh giá các nguyên nhân thường gặp khác.
  • Kết quả xét nghiệm có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Tóm lại, kháng thể kháng tinh trùng có thể làm tinh trùng kết dính, giảm khả năng di động và cản trở một số bước cần thiết cho quá trình thụ tinh, từ đó làm giảm cơ hội có thai ở một số trường hợp. Tuy nhiên, có kháng thể kháng tinh trùng không đồng nghĩa chắc chắn bị vô sinh. Nếu hai vợ chồng chậm có thai hoặc tinh dịch đồ có bất thường, nên thăm khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân và được tư vấn hướng xử trí phù hợp.

alipas banner seo bên dưới bài viết
Nguồn tham khảo