Chỉ số FSH bình thường là bao nhiêu? Thế nào là cao và thấp?

FSH là hormone đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa quá trình phát triển nang noãn ở phụ nữ và sản xuất tinh trùng ở nam giới. Sự rối loạn nội tiết tố, tăng cân và một số vấn đề về sức khỏe khác có thể khiến nồng độ FSH tăng cao hoặc thấp. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chỉ số FSH bình thường là bao nhiêu, ý nghĩa và một số yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số FSH ngay sau đây.

Chỉ số FSH là gì?

Hormone kích thích nang trứng (FSH) là một loại hormone do tuyến yên sản xuất và giải phóng. FSH đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chức năng sinh sản ở cả nam và nữ, ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng và tinh hoàn. Ở phụ nữ, FSH kích thích sự phát triển của nang trứng trong buồng trứng, thúc đẩy sản xuất estrogen, góp phần vào quá trình rụng trứng và chu kỳ kinh nguyệt. Ở nam giới, FSH hỗ trợ quá trình sản xuất tinh trùng bằng cách kích thích các tế bào sertoli trong tinh hoàn.⁽¹⁾

Chỉ số FSH là giá trị đo đường nồng độ hormone FSH trong máu với đơn vị đo phổ biến là IU/L. Chỉ số FSH thường được sử dụng để đánh giá chức năng sinh sản, chẩn đoán các rối loạn nội tiết như suy buồng trứng, vô sinh hoặc các vấn đề liên quan đến tuyến yên. Bác sĩ có thể kiểm tra nồng độ FSH với các xét nghiệm khác như testosterone hoặc estrogen. Nồng độ FSH thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính, giai đoạn chu kỳ kinh nguyệt và tình trạng sức khỏe.

Chỉ số FSH bao nhiêu là bình thường?

Để đánh giá nồng độ hormone kích thích nang trứng (FSH), các bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm máu. Mức hormone kích thích nang trứng FSH bình thường thay đổi theo độ tuổi và cơ quan sinh dục.⁽²⁾

1. Chỉ số FSH bình thường ở nữ giới

Nồng độ FSH của phụ nữ sẽ thay đổi trong suốt cuộc đời. Dưới đây là phạm vi chỉ số FSH bình thường ở nữ giới tại các giai đoạn khác nhau trong cuộc đời, tuy nhiên các chỉ số này có thể khác biệt tùy thuộc vào phương pháp xét nghiệm cụ thể.

• Trước tuổi dậy thì: 0 IU/L – 4 IU/L.
• Trong tuổi dậy thì: 0.3 IU/L – 10 IU/L.
• Trong độ tuổi kinh nguyệt: 4.7 IU/L – 21.5 IU/L.
• Sau mãn kinh: 25.8 IU/L – 134.8 IU/L.

Nếu một người phụ nữ có nồng độ FSH từ 30 IU/L trở lên và đã không có kinh nguyệt trong một năm, họ có thể đã mãn kinh. Tuy nhiên, bác sĩ thường không yêu cầu xét nghiệm để chẩn đoán mãn kinh mà dựa trên tiền sử bệnh án và triệu chứng lâm sàng.

Trong chu kỳ kinh nguyệt, nồng độ FSH bình thường của phụ nữ sẽ dao động theo từng giai đoạn:

• Giai đoạn nang noãn: 1 IU/L – 9 IU/L.
• Giai đoạn rụng trứng: 6 IU/L – 26 IU/L.
• Giai đoạn hoàng thể: 1 IU/L – 9 IU/L.

Trong giai đoạn đầu thai kỳ, khoảng 26 đến 30 ngày sau khi rụng trứng, nồng độ FSH của phụ nữ sẽ giảm xuống khoảng 0.1 IU/L.

2. Chỉ số FSH bình thường ở nam giới

Nồng độ FSH của nam giới cũng thay đổi theo tuổi, nhưng các phạm vi này có thể khác nhau giữa các phòng thí nghiệm và nghiên cứu.

Sau đây là phạm vi chỉ số FSH bình thường của nam giới:

• Trước tuổi dậy thì: 0 IU/L – 5 IU/L.
• Trong tuổi dậy thì: 0.3 IU/L – 10 IU/L.
• Trưởng thành: 1.5 IU/L – 12.4 IU/L.

Ý nghĩa của chỉ số FSH

Chỉ số FSH đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ. Nồng độ FSH trong máu cung cấp thông tin về chức năng của trục dưới đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục, giúp bác sĩ chẩn đoán các tình trạng liên quan đến vô sinh, rối loạn kinh nguyệt hoặc các vấn đề nội tiết khác.

1. Đối với nam giới

Xét nghiệm FSH ở nam giới được dùng để tìm ra nguyên nhân gây vô sinh, vì sao số lượng tinh trùng thấp và kiểm tra các tình trạng bệnh lý ảnh hưởng đến tinh hoàn.⁽³⁾

Chỉ số FSH bất thường có thể chỉ ra các vấn đề sức khỏe như:

• Nồng độ FSH cao: Chỉ số FSH cao ở nam giới có thể cho thấy tinh hoàn không hoạt động tối ưu. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như tổn thương tinh hoàn (xạ trị, chấn thương hoặc lạm dụng rượu), bệnh lý tiềm ẩn, di truyền, tuổi cao, rối loạn nội tiết tố, một số loại thuốc (thuốc giảm đau hoặc steroid), bệnh HIV/AIDS, tiểu đường type 2 hoặc khối u tuyến yên (trong trường hợp hiếm gặp).
• Nồng độ FSH thấp: Nồng độ FSH thấp ở nam giới ít phổ biến hơn và thường cho thấy tuyến yên không hoạt động tối ưu. Các nguyên nhân tiềm ẩn bao gồm dư thừa androgen, tổn thương tế bào tuyến yên, bất thường di truyền, prolactin tăng cao và nhiều tình trạng y tế khác có thể ảnh hưởng đến sản xuất FSH. Hơn nữa, một số yếu tố môi trường và việc tiếp xúc với một số chất nhất định cũng có thể gây ra nồng độ FSH thấp.

2. Đối với nữ giới

Ở phụ nữ, xét nghiệm FSH được sử dụng để tìm ra nguyên nhân gây vô sinh; kiểm tra các tình trạng bệnh lý ảnh hưởng đến hoạt động của buồng trứng; nguyên nhân gây ra tình trạng kinh nguyệt không đều hoặc ngừng kinh ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản; tìm hiểu thời điểm nào phụ nữ có khả năng mang thai cao; tìm hiểu xem thời kỳ mãn kinh hoặc tiền mãn kinh đã bắt đầu hay chưa.

• Nồng độ FSH cao: Nồng độ FSH cao cho thấy cơ thể phải hoạt động tích cực hơn bình thường để sản xuất trứng chất lượng. Điều này thường xảy ra khi dự trữ buồng trứng thấp hoặc số lượng trứng chất lượng còn lại ít. Đây là một phần của quá trình lão hóa tự nhiên và thường xuất hiện ở phụ nữ từ 38 tuổi trở lên. Nếu một phụ nữ trẻ có nồng độ FSH cao, cho thấy nguy cơ cao bị suy buồng trứng sớm. Hơn nữa, chỉ số FSH cao còn có thể liên quan đến tỷ lệ thành công thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thấp hơn, nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng.
• Nồng độ FSH thấp: Nếu cả nồng độ FSH và LH (hormone tạo hoàng thể) đều thấp, phụ nữ có thể đang gặp vấn đề với tuyến yên hoặc vùng dưới đồi. Tình trạng này cũng có thể gây ra các vấn đề về rụng trứng, gây vô kinh hoặc chu kỳ kinh không đều, ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.

Khi nào thì nên đi xét nghiệm chỉ số FSH?

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm FSH khi nghi ngờ các vấn đề liên quan đến khả năng sinh sản hoặc rối loạn nội tiết.

1. Đối với nữ giới

Bạn nên thực hiện xét nghiệm chỉ số FSH nếu không thể thụ thai sau 12 tháng cố gắng liên tục, chu kỳ kinh nguyệt không đều hoặc đã ngừng lại. Nếu bạn từ 45 tuổi trở lên, xét nghiệm FSH thường không cần thiết, vì nồng độ FSH cao là một dấu hiệu bình thường của giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh.

Khi buồng trứng giải phóng ít trứng hơn, cơ thể sẽ sản xuất nhiều hormone hơn để cố gắng kích hoạt rụng trứng. Tuy nhiên, bạn có thể cần xét nghiệm FSH cùng với các xét nghiệm hormone khác nếu cần làm rõ nguyên nhân cụ thể, bao gồm mãn kinh sớm (trước 40 tuổi hoặc trẻ hơn), có các triệu chứng liên quan đến mãn kinh nhưng nguyên nhân chưa rõ ràng và giảm ham muốn tình dục bất thường.

2. Đối với nam giới

Nam giới cần xét nghiệm FSH nếu không thể làm bạn tình có thai sau 12 tháng cố gắng, giảm ham muốn tình dục bất thường, số lượng tinh trùng thấp, bị mất cơ hoặc rụng lông trên cơ thể.

3. Đối với cả nam và nữ

Xét nghiệm FSH có thể cần thiết nếu bác sĩ nghi ngờ bạn mắc các rối loạn liên quan đến tuyến yên, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và giảm ham muốn tình dục. Chúng có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, yếu cơ, giảm cảm giác thèm ăn hoặc sụt cân không chủ ý.

4. Đối với trẻ em và thanh thiếu niên

Trẻ em và thanh thiếu niên có thể cần xét nghiệm FSH nếu có dấu hiệu bất thường về phát triển giới tính như dậy thì sớm hoặc dậy thì muộn. Dậy thì sớm khi có các dấu hiệu phát triển giới tính trước 8 tuổi ở bé gái và trước 9 tuổi ở bé trai. Còn dậy thì muộn khi không có dấu hiệu phát triển giới tính trước 13 tuổi ở bé gái và trước 14 tuổi ở bé trai.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số FSH

Nồng độ hormone kích thích nang trứng FSH trong cơ thể có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, dẫn đến tình trạng FSH cao hoặc thấp. Cụ thể:

1. Các yếu tố khiến chỉ số FSH cao

Trong đa số trường hợp, nồng độ FSH cao hơn mức bình thường là dấu hiệu của vấn đề tại buồng trứng hoặc tinh hoàn, được gọi chung là tuyến sinh dục. Nếu tuyến sinh dục không sản xuất đủ estrogen, testosterone hoặc inhibin vòng phản hồi bình thường của quá trình sản xuất FSH từ tuyến yên bị gián đoạn, dẫn đến nồng độ FSH và LH tăng cao. Tình trạng này được gọi là tăng gonadotropin hoặc suy sinh dục nguyên phát có liên quan đến suy buồng trứng nguyên phát (POI) hoặc suy tinh hoàn.

Các nguyên nhân bao gồm:

• Nguyên nhân bẩm sinh của suy tuyến sinh dục nguyên phát: Hội chứng Klinefelter ở nam giới, hội chứng Turner ở nữ giới, hội chứng không nhạy cảm với androgen và thiếu hụt enzyme hiếm gặp.
• Các tình trạng và yếu tố có thể gây suy tuyến sinh dục nguyên phát: Chất độc tuyến sinh dục như hóa trị hoặc xạ trị; tổn thương hoặc chấn thương tại buồng trứng, tinh hoàn; suy giảm hormone sinh dục do tuổi tác; bệnh tự miễn và nhiễm trùng.
• Các trường hợp hiếm gặp liên quan đến tuyến yên: Ở nữ giới, rối loạn chức năng tuyến yên hiếm gặp có thể làm tăng nồng độ FSH, gây ra hội chứng quá kích buồng trứng, dẫn đến buồng trứng phì đại và tích tụ dịch nguy hiểm trong ổ bụng. Nồng độ FSH tăng cao một cách tự nhiên trong giai đoạn mãn kinh là quá trình sinh lý bình thường.
• Dậy thì sớm: Đối với trẻ em, nồng độ FSH và LH cao hơn mức bình thường dựa theo độ tuổi, kèm theo sự phát triển các đặc điểm giới tính thứ phát – dấu hiệu của dậy thì sớm. Điều này phổ biến hơn ở trẻ em gái.

2. Các yếu tố khiến chỉ số FSH thấp

Nồng độ FSH thấp hơn mức bình thường dẫn đến sự phát triển không hoàn chỉnh trong giai đoạn dậy thì hoặc suy giảm chức năng buồng trứng/tinh hoàn ở người trưởng thành, có thể gây vô sinh. Tình trạng này được gọi là suy tuyến sinh dục và thường do các vấn đề với tuyến yên hoặc vùng dưới đồi.

2.1 Suy tuyến yên

Đây là tình trạng hiếm gặp, trong đó có sự thiếu hụt một, nhiều hoặc tất cả các hormone do tuyến yên sản xuất. Do đó, suy tuyến yên có thể dẫn đến thiếu hụt FSH. Ba yếu tố phổ biến có thể gây suy tuyến yên bao gồm khối u hoặc có áp lực lên tuyến yên hoặc vùng dưới đồi; tuyến yên hoặc vùng dưới đồi bị tổn thương; một số rối loạn di truyền hoặc bệnh lý khác có thể gây suy tuyến yên.

Nguyên nhân phổ biến nhất của suy tuyến yên nguyên phát là u tuyến yên. Nếu khối u có kích thước nhất định hoặc đang phát triển, nó có thể gây áp lực lên tuyến yên hoặc chặn lưu lượng máu đến tuyến yên.

2.2 Các vấn đề về vùng dưới đồi

Hội chứng Kallmann là một tình trạng di truyền trong đó vùng dưới đồi không sản xuất đủ hormone giải phóng gonadotropin (GnRH). Không đủ GnRH, nồng độ FSH và hormone sinh dục sẽ thấp. Nếu không được điều trị, người mắc hội chứng Kallmann sẽ không dậy thì và không thể có con tự nhiên.

Đi xét nghiệm chỉ số FSH ở đâu tốt?

Trung tâm Xét nghiệm của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ uy tín hàng đầu trong lĩnh vực xét nghiệm và chẩn đoán cận lâm sàng được nhiều người lựa chọn. Trung tâm Xét nghiệm của Hệ thống bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp xuyên suốt quy trình, từ khâu tư vấn, chỉ định xét nghiệm, tiếp nhận, phân tích bệnh phẩm đến khâu trả, sử dụng kết quả xét nghiệm.

Trung tâm đảm bảo tất cả các trang thiết bị, vật tư liên quan đến quá trình xét nghiệm luôn được kiểm tra chất lượng, bảo trì và vận hành trong điều kiện tốt nhất. Bệnh viện đầu tư hệ thống trang thiết bị máy móc hiện đại, đồng bộ như hệ thống máy phân tích huyết học Sysmex XN 1000, hệ thống máy hóa sinh – miễn dịch Roche Cobas 6000, hệ thống máy phân tích nước tiểu Roche Cobas U701, U601, U411, hệ thống máy xét nghiệm sinh học phân tử Real-Time PCR, hệ thống xét nghiệm Cobas Pro,…

Tất cả nhân viên tham gia vào quá trình xét nghiệm đều nắm bắt, tuân thủ và vận hành tốt hệ thống quản lý chất lượng đáp ứng yêu cầu ISO 15189:2012. Các kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, giỏi chuyên môn, kết hợp với hệ thống máy móc hiện đại đảm bảo kết quả chính xác.

Bệnh viện thực hiện các xét nghiệm thuộc chuyên khoa Huyết học – Truyền máu, Hóa sinh – Miễn dịch, Vi sinh – Ký sinh trùng và Sinh học phân tử. Ngoài ra, Trung tâm Xét nghiệm thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh còn cung cấp dịch vụ tư vấn và điều trị các rối loạn hormone cũng như các vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh lý cho cả nam và nữ.

Thông tin liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Địa chỉ:

• 2B Phổ Quang, Phường 2, Quận Tân Bình, TP.HCM.
• 25 Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, Quận 7, TP.HCM.
• 316C Phạm Hùng, Phường 5, Quận 8, TP.HCM.

Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789.

Website: tamanhhospital.vn.

Chỉ số FSH đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá chức năng sinh sản, sức khỏe nội tiết của cả nam và nữ. Ở nữ, nồng độ FSH cao có thể chỉ ra tình trạng mãn kinh, PCOS hoặc các tình trạng sức khỏe khác. Nồng đồ FSH cao ở nam giới có liên quan đến khối u và quai bị. Nếu nồng độ FSH quá cao ở trẻ em, nó có thể chỉ ra sự chậm trễ trong tuổi dậy thì. Người lớn nếu có nồng độ FSH thấp có thể báo hiệu vấn đề ở tuyến yên hoặc vùng dưới đồi, ảnh hưởng đến việc sản xuất hormone.