Trầm cảm là bệnh mãn tính ảnh hưởng đến khoảng 15% – 20% dân số toàn cầu, được Tổ chức Y tế Thế giới xác định là nguyên nhân hàng đầu gây khuyết tật và tạo ra gánh nặng bệnh tật đáng kể (1). Từ lâu, Đông y đã được ứng dụng rộng rãi để điều trị các vấn đề về tâm thần như trầm cảm và lo âu. Bài viết này của ECO Pharma cho cái nhìn chi tiết hơn về cách chữa trầm cảm bằng Đông y, mời bạn cùng theo dõi.
Đông y (Y học cổ truyền Trung Quốc) giải thích rằng bệnh trầm cảm và các rối loạn tâm thần khác phát sinh do cơ thể mất cân bằng. Theo quan điểm này, các cảm xúc như lo lắng, căng thẳng, giận dữ, sợ hãi hoặc nỗi buồn sẽ gây rối loạn dòng khí, nguồn năng lượng quan trọng trong cơ thể. Các liệu pháp Đông y nhằm phục hồi trạng thái cân bằng này, kích thích quá trình tự chữa lành của cơ thể.
Trong điều trị bệnh trầm cảm và các tình trạng liên quan, việc nhận diện chính xác các triệu chứng là rất quan trọng. Từ đó, Đông y sẽ cung cấp các liệu pháp khác nhau phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Ngoài ra, việc thay đổi lối sống và tự chăm sóc bản thân cũng là những yếu tố quan trọng trong quá trình điều trị. (2)
Mặc dù các nghiên cứu về hiệu quả của Đông y trong điều trị trầm cảm và lo âu còn hạn chế, nhưng một số thử nghiệm đã chỉ ra hiệu quả tích cực có thể sánh ngang với thuốc Tây mà ít gặp phải tác dụng phụ. Đông y bao gồm nhiều phương pháp khác nhau như châm cứu, bấm huyệt, sử dụng thuốc thảo dược, khí công, thiền định. Các phương pháp này có thể phục hồi trạng thái cân bằng và cải thiện sức khỏe.
Đông y như châm cứu, bấm huyệt, thuốc thảo dược đều an toàn khi được thực hiện bởi các chuyên gia có kỹ năng và kinh nghiệm. Tuy nhiên, người bệnh cũng cần lưu ý đến các cảnh báo như việc áp dụng các tiêu chuẩn vệ sinh và khử trùng trong châm cứu để tránh nguy cơ lây truyền bệnh; lựa chọn nguồn dược liệu điều trị chất lượng, có xuất xứ rõ ràng.
Trong việc chữa trầm cảm bằng Đông y, sẽ có các ưu điểm và nhược điểm như sau:
Ưu điểm:
Nhược điểm:
Chữa trầm cảm bằng Đông y có các bài thuốc điều trị chứng trầm cảm, giúp người bệnh giảm căng thẳng và cảm giác u uất, hỗ trợ người bệnh cởi mở hơn trong việc bày tỏ cảm xúc, từ đó góp phần ổn định tâm lý hơn như:
Bài thuốc số 1 này được dùng cho người mắc chứng trầm cảm nhẹ, suy nhược thần kinh hoặc những người mới xuất hiện triệu chứng của bệnh.
Nguyên liệu: 20g địa liền, 20g viễn chí, 20g cam thảo, 20g phục linh, 20g bạch truật, 20g nhân sâm, 20g đương quy, 20g bạch chỉ, 20g câu kỷ tử và 20g hạt táo.
Cách thực hiện: Rửa sạch các loại thảo mộc trên và phơi khô. Sau đó, cho vào nồi và đun sôi với lửa nhỏ, đun khoảng 3 lần nước và dùng chúng trong ngày, mỗi lần uống cách nhau 60 phút.
Bài thuốc số 2 chữa trầm cảm bằng Đông y, có công dụng hỗ trợ tuần hoàn máu, tạo cảm giác an thần, thanh lọc cơ thể, giải độc gan và giúp ổn định tinh thần cho người bị trầm cảm.
Nguyên liệu: Cát cánh, mẫu lệ, ngũ vị tử, táo nhân, viễn chí, cây sa nhân, đan sâm, bạch đàn hương và đương quy.
Cách thực hiện: Rửa sạch các vị thuốc trên và phơi khô, nấu chúng với lượng nước vừa đủ trên lửa nhỏ cho đến khi sôi. Khi thuốc đã sôi, hãy rót nước thuốc ra cốc, thêm nước và đun sôi lại, sau đó trộn hai lần nước thuốc lại với nhau, uống hết trong ngày. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng liều lượng có thể cần điều chỉnh tùy theo tình trạng sức khỏe cụ thể của từng người bệnh và không nên tự ý thay đổi liều lượng.
Bài thuốc số 3 hữu ích cho việc điều trị trầm cảm bằng thuốc Đông y, giúp giảm lo âu, phiền muộn, mệt mỏi đồng thời hỗ trợ điều trị suy nhược thần kinh một cách hiệu quả.
Nguyên liệu: 5g phục linh, 5g bạch truật, 5g bạch thược, 20 táo nhân, 25g hoàng quy, 25g đương quy và 50g tục tùy tử.
Cách thực hiện: Rửa sạch và để ráo tất cả các nguyên liệu, cho chúng vào một ấm nước và đun trên lửa nhỏ cho đến khi sôi. Sau khi nước thuốc sôi lần đầu, hãy rót ra ly, đổ thêm nước vào ấm và sắc lại một lần nữa. Cuối cùng, trộn hai phần nước thuốc lại với nhau và chia thành nhiều lần uống trong ngày.
Bài thuốc số 4 được dùng chữa trầm cảm bằng Đông y, có tác dụng chính là ổn định tinh thần, giảm căng thẳng, giải độc gan, cải thiện tuần hoàn máu và thanh lọc cơ thể.
Nguyên liệu: Trúc nhự, xuyên khung, thiên hoa phấn, tri mẫu, mạch môn, chi tử, đại giả thạch, ngưu bàng tử, cúc hoa, hoàng bá, hoàng cầm, hải phù thạch, mang tiêu (ngâm), kim mông thạch và đại hoàng.
Cách thực hiện: Trước tiên cần rửa sạch và làm khô các nguyên liệu, sau đó đun hai lần nước và uống trong ngày. Ngoài ra, có thể chế biến thành dạng cao hoặc viên hoàn để tiện lợi hơn trong việc sử dụng hàng ngày.
Bài thuốc số 5 để trị trầm cảm bằng Đông y, giúp cải thiện các triệu chứng như chóng mặt, mất ngủ, đau đầu và suy nhược thần kinh.
Nguyên liệu: 25g ngũ vị tử, 25g huyền sâm, 25g hạt sen, 50g câu kỷ tử, 50g thục địa, 50g mạch môn, 50g đương quy, 100g táo nhân, 20g địa liền, 20g nhân sâm và 20g viễn chí.
Cách thực hiện: Rửa sạch, phơi khô các vị thuốc này, sau đó xay chúng thành bột mịn. Bột thuốc được cho vào bát lớn và trộn đều với một lượng mật ong vừa phải. Nhào bột thật kỹ và nặn thành những viên tròn vừa ăn, mỗi ngày, uống một viên với nước ấm.
Bài thuốc số 6 sử dụng liên tục trong một khoảng thời gian nhất định để chữa trầm cảm bằng Đông y, có thể giúp ổn định nhịp tim, cải thiện tình trạng khó thở và hiệu quả trong điều trị suy tim.
Nguyên liệu: 90g cam thảo, 90g viễn chí, 90g cát cánh, 90g đan sâm, 90g phục linh, 90g huyễn sâm, 90g nhân sâm, 90g xương bồ, 90g hoàng liên, 60g mạch môn, 60g thiên môn đông, 60g ngũ vị tử, 60g thục địa và 60g đương quy.
Các thực hiện: Rửa sạch các vị thuốc và sao chúng cho đến khi chuyển sang màu vàng. Sau đó, nghiền tất cả thành bột mịn, trộn đều với mật ong trong một bát lớn, sau đó nhào kỹ và nặn thành viên thuốc có kích thước vừa nuốt, uống 1 viên 2 lần mỗi ngày.
Bài thuốc số 7 để trị trầm cảm bằng Đông y, giúp cải thiện trí nhớ và làm giảm các triệu chứng như hoa mắt, mệt mỏi và cảm giác bồn chồn.
Nguyên liệu: 10g nhân sâm, 10g xuyên khung, 15g bạch truật, 15g mạch môn, 20g hoa cúc trắng, 20g câu kỷ tử, 20g thục địa, 20g phục linh trắng, 20g đương quy và 20g táo nhân.
Cách thực hiện: Rửa sạch và phơi khô tất cả các loại thảo mộc này, sau đó cho chúng vào ấm và đun với lửa nhỏ, nên đun với 2 lần nước và uống hết trong ngày.
Ngoài việc áp dụng các bài thuốc chữa trầm cảm trên, người bị trầm cảm cần rèn luyện cả thể chất và tinh thần để hồi phục sức khỏe. Đặc biệt, việc xây dựng đời sống tinh thần ổn định thông qua các phương pháp như châm cứu, bấm huyệt, thư giãn tinh thần sẽ giúp tăng khả năng đối phó với stress cho người bệnh. (3)
Châm cứu là phương pháp chữa trầm cảm bằng Đông y hiệu quả trong việc giảm đau, thư giãn cơ bắp, chống viêm và giảm các triệu chứng như lo âu nhẹ và trầm cảm. Phương pháp này kích thích hệ thần kinh thông qua việc ghim kim vào các điểm huyệt đạo trên cơ thể, từ đó tạo ra những ảnh hưởng tích cực như tăng sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh và hormone như endorphin và serotonin, giúp giảm đau và cải thiện tâm trạng.
Ngoài ra, châm cứu còn giúp cải thiện lưu lượng máu và giảm viêm, từ đó thúc đẩy quá trình phục hồi mô và giảm đau. Phương pháp này cũng tăng tính linh hoạt của cơ và khớp, giúp cải thiện các vấn đề về hệ thống vận động. Đối với nội tiết tố, châm cứu có khả năng điều chỉnh nồng độ hormone và tác động đến hệ miễn dịch, từ đó tăng cường khả năng chống lại bệnh tật.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng châm cứu tác động đến mức độ dẫn truyền thần kinh, giúp tăng cường hoạt động ở một số vùng quan trọng của não và thúc đẩy giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh. Điều này làm tăng hiệu quả của châm cứu trong việc giảm các triệu chứng trầm cảm. Ngoài ra, châm cứu cũng có ảnh hưởng tích cực đến hệ thần kinh trung ương, giúp giảm các hành vi trầm cảm và điều chỉnh hoạt động của các thụ thể serotonin.
Xoa bóp bấm huyệt là một phương pháp không gây tổn thương, liên quan đến việc kích thích các đường huyệt trên cơ thể bằng ngón tay, bàn tay hoặc dụng cụ, tạo ra cảm giác đau, tê. Theo Đông Y, phương pháp này giúp cân bằng dòng chảy “khí” – năng lượng sinh học ảnh hưởng đến việc truyền tín hiệu thần kinh của serotonin và noradrenalin. Lực ấn khi bấm huyệt giúp ổn định hệ thần kinh, tạo cảm giác ổn định và thư giãn.
Bấm huyệt hiệu quả trong việc chữa trầm cảm bằng Đông y giúp giảm đau và khó chịu từ bệnh tật, chấn thương hoặc phẫu thuật ở mọi độ tuổi, từ trẻ em đến người già. Các nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra lợi ích của liệu pháp này đối với sức khỏe tâm lý, đặc biệt là trong điều trị trầm cảm. Mặc dù chưa có đánh giá tổng hợp cụ thể, nhưng các kết quả từ thử nghiệm lâm sàng cho thấy triển vọng của xoa bóp bấm huyệt trong việc điều trị trầm cảm ở người trưởng thành. Các đường huyệt thường được sử dụng để điều trị trầm cảm bao gồm: Hợp Cốc, Nội Quan, Túc Tam Lý, và Tâm Du.
Trong việc chữa trầm cảm bằng Đông y có một số phương pháp trị liệu tinh thần hiệu quả:
Mặc dù việc sử dụng Đông y để điều trị trầm cảm mang lại một số lợi ích, nhưng cũng có những hạn chế nhất định, chủ yếu phụ thuộc vào cơ địa và thời gian trị liệu. Nếu không có sự cải thiện sau khi thử phương pháp này, người bệnh nên thay đổi giải pháp.
Dưới đây là những điều cần lưu ý trước khi chữa trầm cảm bằng Đông y:
Tóm lại, mỗi phương pháp chữa trầm cảm bằng Đông y đều có những đặc điểm riêng biệt và cần được áp dụng phù hợp với từng tình trạng cụ thể. Người bệnh cần lưu ý rằng, khi thực hiện các liệu pháp này cần tìm bác sĩ chuyên môn sẽ giúp cải thiện tình trạng sức khỏe tinh thần, mang lại cảm giác thư giãn và cân bằng cho cơ thể.
