Da mặt sạm đen ở nam giới trước đây được coi là bình thường nhưng ngày nay khi các tiêu chuẩn thẩm mỹ ít nhiều thay đổi nó có thể trở thành rào cản ngoại hình gây bất lợi cho một số người. Về khía cạnh sức khoẻ đôi khi nó có thể liên quan đến bệnh tật vì vậy nên được quan tâm đúng mực. Biết được da mặt sạm đen là bình thường hay bệnh tật, căn nguyên do đâu sẽ giúp ích cho việc chăm sóc da hoặc điều trị chuyên sâu, mời bạn cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.

Da mặt sạm đen ở nam giới là tình trạng gì?
Da mặt sạm đen ở nam giới là hiện tượng tế bào melanocytes sản sinh quá mức melanin gây tăng sắc tố da. Chúng tạo thành các đốm hoặc mảng da có màu nâu, đen, xám, đỏ hoặc hồng dạng nám, tàn nhang hoặc đốm đồi mồi (ở đàn ông lớn tuổi). Các vết sạm thường xuất hiện ở trán, gò má, sống mũi và cằm, ranh giới không đều. Đặc biệt ở những người có tông da tối sạm da thường biểu hiện dưới dạng các mảng nâu đậm hoặc xám nâu đối xứng hai bên mặt.
Da mặt nam giới bị sạm đen phần lớn là tình trạng da liễu thông thường không cần điều trị; chỉ những người quan tâm đến tính thẩm mỹ mới cần phải chăm sóc làm da trắng sáng trở lại. Nhưng đôi khi da sạm đen có thể liên quan đến các bệnh lý mãn tính vì vậy nên được thăm khám nếu nó xuất hiện cùng với những triệu chứng sức khỏe đáng ngờ.
Vì sao da mặt ở đàn ông dễ bị sạm đen hơn phụ nữ?
Da mặt ở đàn ông dễ bị sạm đen hơn phụ nữ vì khác biệt đặc điểm cấu trúc da và thói quen tiếp xúc môi trường. Nhờ mật độ collagen dồi dào da nam giới thường dày hơn da phụ nữ khoảng 25% nên duy trì độ săn chắc tốt hơn và chậm xuất hiện các dấu hiệu lão hóa hơn; tuy nhiên da của nam giới có nhiều sắc tố hơn nên da thường có tông màu đậm hơn và dễ tăng sắc tố hơn so với da nữ giới. (1)
Hơn nữa tuyến bã nhờn của nam hoạt động mạnh hơn tuyến bã nhờn của nữ do nồng độ testosterone cao đã dẫn đến lỗ chân lông to hơn gây tích tụ bụi bẩn nhiều hơn. Qua thời gian các cặn bã này bị oxy hóa sẽ tạo môi trường lý tưởng cho các gốc tự do tấn công, gây viêm và kích thích tế bào melanocytes sản sinh sắc tố đen. Một yếu tố nữa khiến da mặt nam giới dễ sạm đen hơn nữ giới là do da nam có độ pH cao hơn và chứa nhiều axit lactic trong mồ hôi. Các môi trường này rất dễ mất cân bằng do hoá mỹ phẩm dẫn đến viêm và tăng sắc tố sau đó.
Ngoài ra còn có các tác nhân thuộc về thói quen sinh hoạt đặc thù ở nam khiến cho da của họ dễ bị sạm đen hơn so với da phụ nữ. Phổ biến nhất là cạo râu hàng tuần gây ma sát làm cho da dày lên và đậm màu hoặc gây ra các tổn thương; và không che chắn da khi ra ngoài trời, không dùng kem chống nắng, không có thói quen chăm sóc da.
Nguyên do phổ biến làm da bị sạm đen ở nam giới
Tình trạng da mặt sạm đen ở nam giới có thể do nhiều yếu tố gây ra như tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, thói quen sinh hoạt thiếu khoa học, tiêu thụ chất kích thích, ít chăm sóc da hoặc mắc các bệnh lý mãn tính.
Sau đây là những yếu tố phổ biến:
1. Yếu tố di truyền, bẩm sinh
Trong nhiều trường hợp da mặt sạm đen có thể bắt nguồn từ đột biến di truyền hoặc các hội chứng bẩm sinh biểu hiện lên bề mặt da. Bao gồm:
- Bớt Becker (Becker’s Nevus) biểu hiện dưới dạng các mảng da màu nâu sẫm, thường đi kèm với tình trạng lông mọc dày và cứng bất thường.
- Hội chứng mảng cà phê sữa (CALM) đặc trưng bởi các mảng sắc tố màu nâu nhạt xuất hiện đơn lẻ hoặc rải rác trên da từ khi còn nhỏ.
- Hội chứng Peutz - Jeghers biểu hiện dưới dạng nhiều đốm sắc tố nhỏ sẫm màu tập trung quanh môi, niêm mạc miệng và các vùng da hở.
- Bớt Ota và bớt Ito xuất hiện quanh mắt, gò má, có màu xanh xám hoặc nâu đen.
- Rối loạn chuyển hóa di truyền biểu hiện bằng mảng thâm sạm trên diện rộng và khó kiểm soát.
- Bệnh sắc tố võng Kitamura gây ra các vết tăng sắc tố dạng lưới (như hình lưới đánh cá) thường khởi phát ở mu bàn tay, bàn chân và có thể lan rộng lên các vùng da khác.
2. Tiếp xúc ánh nắng thường xuyên
Tia cực tím (UV) là tác nhân hàng đầu kích thích tế bào melanocytes sản sinh melanin như một cơ chế tự vệ để bảo vệ cấu trúc DNA. Nam giới thường ít sử dụng kem chống nắng và đồ bảo hộ khi ra ngoài, điều này có nghĩa da của họ sẽ tiếp xúc trực tiếp với tia UV dẫn đến thâm sạm. Những người càng tiếp xúc nhiều với nắng mặt trời lâu ngày thì da càng sạm đen nhiều hơn, thô ráp hơn và nhanh lão hóa hơn.
3. Ô nhiễm không khí, môi trường
Môi trường ô nhiễm gây stress oxy hóa da mạnh. Các hạt bụi siêu nhỏ dễ dàng len lỏi vào lỗ chân lông gây bít tắc và kích hoạt phản ứng viêm. Tình trạng viêm kéo dài không chỉ phá hủy sợi collagen mà còn thúc đẩy tế bào melanocytes tăng cường sản sinh sắc tố dẫn đến sạm da và mất đi độ bóng tự nhiên.
4. Ánh sáng xanh từ các thiết bị điện tử
Ánh sáng năng lượng cao (HEV) phát ra từ màn hình các thiết bị điện tử có khả năng thâm nhập sâu vào lớp trung bì, kích thích phản ứng oxy hóa và thúc đẩy tế bào melanocytes tăng cường tổng hợp melanin. Đối với nam giới thường xuyên làm việc với máy vi tính và điện thoại trong khi da không được bảo vệ sẽ rất dễ bị thâm sạm, khô và nếp nhăn.
5. Không chăm sóc da
Rửa mặt thông thường không thể loại bỏ hết bụi bẩn, dầu thừa và tế bào chết tích tụ sâu trong lỗ chân lông. Khi lớp sừng già không được làm sạch định kỳ chúng sẽ tạo thành lớp màng thô ráp tối màu bao phủ bề mặt. Ngoài ra việc không dưỡng ẩm, chống nắng cũng làm giảm khả năng bảo vệ của da trước các tác nhân gây hại ngoài môi trường dẫn đến khô sạm.
6. Cạo râu
Cạo râu thường xuyên gây ma sát lặp đi lặp lại khiến lớp sừng dày lên như một cơ chế bảo vệ tự nhiên của da dẫn đến vùng da quanh râu trở nên sẫm màu hơn. Ngoài ra cạo râu có thể gây tổn thương, kích ứng hoặc viêm da dẫn đến tăng sắc tố sau viêm hình thành nên mảng da sẫm màu.
7. Do bệnh nền
Hai bệnh lý điển hình thường gây biến đổi sắc tố da là bệnh ứ sắt (Hemochromatosis) và bệnh gai đen (Acanthosis Nigricans). Trong bệnh ứ sắttình trạng hấp thụ và tích trữ sắt quá mức ở biểu bì đã kích hoạt tế bào hắc tố hoạt động mạnh khiến làn da chuyển sang tông màu xám hoặc nâu đồng bất thường.
Trong khi đó bệnh gai đen gây sạm và sần da ở các vùng nếp gấp cổ, nách hoặc bẹn là do nồng độ insulin cao. Bệnh gai đen thường liên quan đến tình trạng kháng insulin hoặc béo phì, đồng thời là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh tiểu đường type 2 hoặc các rối loạn nội tiết tố khác.
8. Lối sống không khoa học
Thói quen sinh hoạt thiếu khoa học là tác nhân gây hại từ bên trong khiến da mặt sạm đen. Phổ biến nhất là hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên làm co mạch máu, giảm lưu thông oxy; ít ăn rau xanh và trái cây dẫn đến thiếu vitamin C, E và các chất chống oxy hoá khác làm giảm khả năng bảo vệ của da trước tác động môi trường. Ngoài ra tình trạng thiếu ngủ và stress kéo dài gây rối loạn hormone, cản trở quá trình tái tạo tế bào tự nhiên cũng dẫn đến tình trạng da thâm sạm.
Sạm da mặt ở phái mạnh khi nào là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý?
Như đã đề cập da mặt sạm đen ở nam giới có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý, đặc biệt khi nó xuất hiện bất thường về tốc độ, phạm vi hoặc kèm triệu chứng toàn thân. Ví dụ như:
- Sạm kèm sắc da màu đồng/xám: Da sạm tối màu một cách bất thường trên diện rộng, kèm theo các triệu chứng đau khớp, mệt mỏi hoặc sụt cân có thể là dấu hiệu của bệnh ứ sắt. Thông thường khi bệnh nặng gây tổn thương gan và nội tạng sẽ phát ra các triệu chứng này trên da.
- Các mảng da dày, đen ở nếp gấp: Dấu hiệu điển hình của tình trạng kháng insulin này có thể cảnh báo bệnh gai đen và tiểu đường tuýp 2.
- Sạm da kèm vàng mắt/lòng bàn tay: Có thể cảnh báo bệnh lý về gan vì khi chức năng gan suy giảm (viêm gan, xơ gan), cơ thể tích tụ độc tố sẽ khiến da xỉn màu, chuyển tông vàng sạm kèm theo ngứa ngáy dữ dội.
- Sạm đen ở vùng niêm mạc: Tình trạng tăng sắc tố xuất hiện cả ở những vùng không tiếp xúc nắng như niêm mạc miệng, nướu, lòng bàn tay hoặc các vết sẹo cũ. Đây là dấu hiệu của suy tuyến thượng thận chẳng hạn như bệnh Addison.
- Nốt sạm biến đổi hình dạng: Các vết sạm hoặc nốt ruồi có hiện tượng thay đổi kích thước nhanh chóng, bờ không đều, chảy máu hoặc ngứa có thể cảnh báo ung thư da.
Giải pháp nào để điều trị da mặt sạm đen ở nam giới?
Để điều trị tình trạng da mặt bị sạm đen cho nam giới một số loại kem làm trắng da chuyên dụng, hoạt chất trắng da thường mang lại hiệu quả tốt. Các hoạt chất phổ biến gồm niacinamide (vitamin B3), vitamin C (axit ascorbic), alpha arbutin, axit kojic, AHA/BHA, axit tranexamic, hydroquinone
Nếu sạm da nặng như nám, tàn nhang cần phải điều trị bằng các liệu pháp ánh sáng sinh học và peel da hóa học tại các bệnh viện, viện thẩm mỹ chuyên nghiệp. Các phương pháp này làm trắng da bằng cách phá hủy cấu trúc sắc tố ở tầng sâu và tái tạo bề mặt da.
Tất cả các phương pháp điều trị cần kết hợp với chống nắng kỹ, chăm sóc da đúng cách từ bên trong và bên ngoài. Nam giới nên dùng kem chống nắng có chỉ số SPF 50+ và PA+++ trở lên trước khi ra ngoài 10 phút, lặp lại sau mỗi 2 - 3 giờ; đồng thời kết hợp đội nón, đeo khẩu trang, mang kính râm; rửa mặt bằng sữa rửa mặt hàng ngày và tẩy da chết hàng tuần; dưỡng ẩm bằng mặt nạ và kem dưỡng da thiên về dòng trắng sáng chuyên biệt cho nam; ăn nhiều rau xanh, trái cây và hạn chế rượu bia, thuốc lá, caffein, thức khuya, căng thẳng.
Ngoài ra nếu da sạm đen do cạo râu hãy thử chuyển sang dùng các sản phẩm tẩy lông hoặc triệt lông mặt bằng công nghệ hiện đại. Những người sạm da do bệnh lý mãn tính cần kiểm soát tốt bệnh nền và kết hợp chăm sóc da hàng ngày.
Lời khuyên giúp phòng ngừa da nam giới bị sạm đen
Một số biện pháp chăm sóc và bảo vệ da dưới đây có thể giúp phòng ngừa mắc phải hoặc tái phát tăng sắc tố da mặt.
- Dùng các sản phẩm chăm sóc da chuyên biệt cho nam giới vì các sản phẩm của nữ không phù hợp vì vậy không mang đến hiệu quả tốt.
- Sử dụng kem chống nắng hàng ngày, che chắn kỹ khi ra ngoài trời
- Thay vì cạo râu hãy thử dùng các sản phẩm tẩy lông hoặc triệt râu vĩnh viễn bằng công nghệ triệt lông. Nếu cạo râu hãy luôn dùng dao cạo râu và kem cạo râu chuyên dụng, sau đó thoa kem dưỡng ẩm để làm dịu da.
- Không nên cạo lông mặt, kể cả việc sử dụng các sản phẩm lột.
- Dưỡng ẩm bằng kem dưỡng thoa hàng ngày và đắp mặt nạ hàng tuần.
- Tẩy tế bào chết định kỳ 1 - 2 lần mỗi tuần và nên xông hơi hàng tháng để đào thải cặn bã nằm sâu trong lỗ chân lông.
- Tránh thức khuya, nên ngủ đủ giấc, uống đủ nước, hạn chế tiêu thụ rượu bia và thuốc lá.
- Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin C, vitamin E và chất chống oxy hoá. Chúng có nhiều trong rau xanh, trái cây như cam, chanh, bưởi, ổi, dâu tây, kiwi, cà chua, bông cải xanh, rau cải bó xôi, hạnh nhân và hạt hướng dương.
- Nam giới có các bệnh lý nền như đái tháo đường, rối loạn nội tiết, bệnh gan hoặc rối loạn chuyển hóa nên tuân thủ điều trị sạm da và theo dõi sức khỏe định kỳ. Việc kiểm soát tốt các bệnh này có thể giúp hạn chế rối loạn sắc tố da và giảm nguy cơ da sạm đen kéo dài.
Da mặt sạm đen ở nam giới là hệ quả của tăng sắc tố do tia UV, môi trường ô nhiễm, bệnh lý nền, di truyền và thói quen chăm sóc da chưa phù hợp. Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện nhưng nhiều tình trạng dai dẳng khác cần phải điều trị kết hợp thói quen chăm sóc da khoa học từ bên trong lẫn bên ngoài. Những người bị sạm da do bệnh mãn tính cần kiểm soát tốt bệnh nền và thăm khám da thường xuyên hơn.





