Sau khi chào đón một thành viên mới trong gia đình, nhiều người mẹ không chỉ trải qua niềm hạnh phúc mà còn đối mặt với những thay đổi phức tạp. Một trong những vấn đề thầm kín, khó chia sẻ nhưng lại ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống vợ chồng là lãnh cảm sau sinh. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về lãnh cảm sau khi sinh trong bài viết sau.
Lãnh cảm sau sinh hay còn gọi là giảm ham muốn tình dục sau sinh, là tình trạng phụ nữ mất đi hứng thú, không còn cảm thấy ham muốn trong quan hệ tình dục sau khi sinh con. Tình trạng này có thể kéo dài và ảnh hưởng đến chất lượng sống cũng như mối quan hệ vợ chồng.
Việc sinh con thực sự thay đổi mọi thứ và dường như chức năng tình dục cũng không ngoại lệ. Trên thực tế, một đánh giá hệ thống đã ước tính rằng có đến 80% phụ nữ có thể gặp phải một số mức độ rối loạn chức năng tình dục sau sinh. Ngoài ra, có một nghiên cứu báo cáo rằng có tới 46,3% và 39,8% phụ nữ mất hứng thú với tình dục sau 6 tháng và 12 tháng sau sinh. (1)
Lãnh cảm sau khi sinh có thể đến từ nhiều nguyên nhân như thay đổi nội tiết tố, đau đớn sau sinh, thiếu ngủ, trầm cảm,… cụ thể sau đây.
Nhìn chung, estrogen, progesterone và cortisol bắt đầu giảm ngay sau khi sinh, trong khi nồng độ hCG và hormone tuyến giáp giảm đều đặn hơn. Ngược lại, oxytocin và prolactin thường tăng sau khi sinh và có thể duy trì ở mức cao trong nhiều tuần đến nhiều tháng nếu bạn chọn cho con bú.
Trong đó, sự sụt giảm đột ngột của các hormone như estrogen và progesterone có thể khiến bạn thay đổi cảm xúc mạnh mẽ. Sự gia tăng đồng thời của nồng độ oxytocin và prolactin có liên quan chặt chẽ đến các rối loạn sức khỏe tâm thần sau sinh như trầm cảm sau sinh, góp phần gây ra tình trạng lãnh cảm.
Quá trình mang thai và sinh nở (sinh thường hoặc sinh mổ) đòi hỏi rất nhiều năng lượng. Cơ thể người mẹ phải chịu đựng những cơn đau, sự mất máu và căng thẳng, dẫn đến tình trạng kiệt sức sau sinh. Đối với những người sinh thường, vết rạch hoặc rách tầng sinh môn cần thời gian để lành lại, gây đau và khó khăn khi đi lại, ngồi.
Phụ nữ sinh mổ sẽ phải chịu đau vết mổ, cần được chăm sóc đặc biệt để tránh nhiễm trùng và phục hồi. Ngoài ra, mất máu trong quá trình sinh nở có thể dẫn đến thiếu máu, gây ra các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao và mệt mỏi. Tất cả những điều này đều góp phần gây ra giảm ham muốn tình dục sau sinh.
Bên cạnh đó, thiếu ngủ cũng là một nguyên nhân phổ biến khác khiến phụ nữ mệt mỏi và từ chối tình dục. Nguyên nhân thiếu ngủ thường do trẻ sơ sinh chưa có nhịp sinh học ngày đêm ổn định, thường xuyên thức giấc để bú, thay tã hoặc quấy khóc, khiến giấc ngủ của mẹ bị gián đoạn liên tục. Một nghiên cứu trên 444 phụ nữ cho thấy mất ngủ xuất hiện ở 23,2% bà mẹ đã sinh con trong vòng 12 tháng. (2)
Ngoài những yếu tố sức khỏe thể chất đã vừa đề cập, những vấn đề tinh thần như trầm cảm, lo lắng, áp lực chăm sóc con cũng góp phần gây ra bệnh lãnh cảm sau khi sinh. Trong đó, trầm cảm sau sinh là một bệnh lý nguy hiểm, ảnh hưởng đến khoảng 50% đến 75% phụ nữ sau sinh. Tình trạng này thường bắt đầu trong tuần đầu tiên (từ 1 đến 4 ngày) sau khi sinh và có thể kéo dài với các biểu hiện như mất hứng thú tình dục, khóc nhiều, chán ăn, cáu gắt, bồn chồn, lo lắng, có ý định tự tử,… (3)
Tình trạng lo lắng, áp lực sau khi sinh con cũng góp phần gây ra bị lãnh cảm sau khi sinh. Các bà mẹ thường lo lắng không biết con có tăng cân đủ không, có phát triển bình thường không hay có bị ốm không. Chi phí cho bỉm sữa, khám bệnh, đồ chơi và các khoản chi tiêu khác của con là một gánh nặng không nhỏ cho gia đình khi chào đón một thành viên mới.
Ở mỗi người, nhu cầu tình dục có sự khác biệt. Vì thế, chứng lãnh cảm sau khi sinh cũng sẽ có những biểu hiện khác nhau ở mỗi trường hợp. Trong đó, các dấu hiệu thường gặp bao gồm:
Lãnh cảm sau khi sinh nếu không được can thiệp đúng cách có thể ảnh hưởng đáng kể đến cả sức khỏe thể chất, tinh thần của người mẹ và hạnh phúc gia đình.
Để cải thiện lãnh cảm sau sinh, bạn cần thăm khám điều trị cùng bác sĩ, đồng thời chăm sóc sức khỏe bản thân một cách khoa học, cụ thể như sau.
Tùy vào nguyên nhân gây ra lãnh cảm, bạn bác sĩ sẽ hướng dẫn thăm khám ở chuyên khoa nội tiết hoặc tâm lý sao cho phù hợp. Việc thăm khám sớm và điều trị đúng sẽ giúp nhanh chóng cải thiện sức khỏe và nhanh chóng vượt qua lãnh cảm, nâng cao hạnh phúc gia đình.
Thay đổi nội tiết tố sau sinh là một quá trình tự nhiên, thông thường bác sĩ sẽ tư vấn về chế độ dinh dưỡng, vận động, nghỉ ngơi,… để cơ thể dần cân bằng nội tiết tố. Việc sử dụng liệu pháp nội tiết tố sau khi sinh, đặc biệt khi còn cho con bú là một vấn đề phức tạp, cần được cân nhắc kỹ lưỡng vì có thể ảnh hưởng đến cả sức khỏe của mẹ và bé.
Một số loại thuốc nội tiết tố, đặc biệt thuốc có chứa estrogen hoặc progestin có thể ức chế sự sản sinh prolactin, một loại hormone quan trọng trong việc kích thích sản xuất sữa mẹ. Điều này có thể dẫn đến giảm lượng sữa mẹ hoặc mất sữa hoàn toàn. Ngoài ra, một số loại thuốc nội tiết có thể đi vào sữa mẹ qua đường sữa khiến sữa bị đắng và ảnh hưởng đến việc trẻ bú. Thuốc nội tiết có thể tác động trực tiếp đến các cơ quan và hệ thống trong cơ thể trẻ nhỏ, dẫn đến những vấn đề như rối loạn phát triển, rối loạn nội tiết tố, tăng nguy cơ mắc các bệnh lý ở trẻ.
Thay vào đó, sau khi ngừng cho con bú, nữ giới có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ để bổ sung tinh chất Lepidium Meyenii có khả năng thúc đẩy hệ trục Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng hoạt động và sản xuất bộ 3 nội tiết tố quan trọng (Estrogen, Progesterone và Testosterone) một cách ổn định. Từ đó, giúp tăng cường, cải thiện toàn bộ sức khỏe, hỗ trợ vượt qua lãnh cảm một cách hiệu quả và an toàn.
Tâm lý trị liệu là một trong những phương pháp hiệu quả để giải quyết tình trạng lãnh cảm sau khi sinh, giúp phụ nữ tìm lại sự cân bằng và ham muốn trong đời sống tình dục. Người mẹ sẽ được trò chuyện với chuyên gia tâm lý để chia sẻ những cảm xúc, lo lắng và khó khăn đang gặp phải. Chuyên gia sẽ giúp hiểu rõ hơn về tình trạng của mình, tìm ra nguyên nhân gốc rễ và đưa ra những lời khuyên, kỹ năng để giải quyết.
Bên cạnh đó, chuyên gia sẽ giúp cả hai vợ chồng cùng nhau đối thoại cởi mở, thẳng thắn về những vấn đề đang tồn tại. Liệu pháp này giúp tăng cường sự thấu hiểu, đồng cảm, và tìm ra giải pháp chung để cải thiện đời sống tình dục, từ đó gắn kết lại mối quan hệ.
Ngoài việc điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, phụ nữ sau sinh cũng cần cố gắng tự chăm sóc sức khỏe của bản thân để nhanh chóng phục hồi và vượt qua tình trạng lãnh cảm:
Thông thường, nếu người phụ nữ hồi phục tốt, các cặp đôi có thể quan hệ trở lại sau 6 tuần. Nếu tình trạng lãnh cảm sau sinh kéo dài và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống và mối quan hệ vợ chồng. Lúc này, vợ chồng nên sắp xếp để thăm khám sớm. Việc giấu những vấn đề sức khỏe hay tự điều trị tại nhà là điều không nên. Bác sĩ sẽ giúp bạn xác định nguyên nhân chính xác (tâm lý, nội tiết, thể chất, hoặc bệnh lý khác) và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Từ đó, cải thiện chất lượng đời sống vợ chồng hiệu quả.
Sau đây là một số thắc mắc thường gặp ở người gặp phải tình trạng lãnh cảm sau khi sinh.
Việc quan hệ tình dục khi đang bị lãnh cảm là một vấn đề phức tạp và cần được xem xét cẩn thận. Khi lãnh cảm, cơ thể có thể không cảm nhận được kích thích đầy đủ, dẫn đến việc quan hệ tình dục có thể gây ra cảm giác đau hoặc khó chịu. Điều này làm cho trải nghiệm trở nên tiêu cực và có thể làm tình trạng lãnh cảm trở nên tồi tệ hơn. Nhìn chung, bạn nên điều trị sớm để có thể quay trở lại quan hệ bình thường.
Đối với phụ nữ, hứng thú tình dục có thể quay lại 1 – 3 tháng sau khi sinh con, nhưng để trở lại bình thường thì mất nhiều thời gian hơn. Điều này phù thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như tình trạng sức khỏe, cảm xúc cá nhân, quá trình chăm sóc con cái,…
Tóm lại, lãnh cảm sau sinh không phải là điều gì đáng xấu hổ hay hiếm gặp. Điều quan trọng là người mẹ cần được thấu hiểu, chia sẻ và hỗ trợ từ người thân, đặc biệt là người bạn đời. Hãy lắng nghe cơ thể và cảm xúc của mình, tìm đến sự giúp đỡ y tế khi cần thiết, để hành trình làm mẹ không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm hạnh phúc trọn vẹn.
