Mắt chính thị là gì? Có cần lưu ý điều gì không?

Trong Nhãn khoa, mắt chính thị được xem là trạng thái thị giác lý tưởng. Tình trạng này cho phép trải nghiệm thế giới sắc nét, rõ ràng mà không cần kính hỗ trợ. Bài viết sau đây của ECO Pharma sẽ giúp bạn hiểu đúng về dạng thị lực này, từ đó có cơ sở để phân biệt với các dạng lệch thị khác.

Mắt chính thị là gì?

Mắt chính thị (Emmetropia) hay mắt chuẩn, là mắt khi ở trạng thái thư giãn nhưng vẫn nhìn rõ mà không cần đeo kính. Về mặt sinh lý, các tia sáng song song đi vào mắt sẽ hội tụ đúng trên võng mạc – lớp màng thần kinh ở đáy mắt có chức năng thu nhận ánh sáng hình ảnh, chuyển thành tín hiệu thần kinh lên não. Nhờ đó hình ảnh sẽ sắc nét, không bị mờ như trong cận thị (hội tụ trước võng mạc) hay viễn thị (hội tụ sau võng mạc). (1)

Đặc điểm nổi bật của nó là:

• Mức thị lực hoàn chỉnh 10/10.
• Cấu trúc nhãn cầu cân bằng, trục nhãn cầu và công suất khúc xạ của giác mạc, thủy tinh thể hài hòa tuyệt đối.
• Khả năng điều tiết linh hoạt, thủy tinh thể dễ dàng thay đổi độ cong để mắt nhìn rõ vật ở gần, đảm bảo hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc.

Đây không phải bệnh lý hay tật khúc xạ mà là trạng thái sinh lý bình thường của đôi mắt sáng khỏe.

Phân biệt với các tật khúc xạ

Để hiểu rõ mắt chính thị là mắt như thế nào và phân biệt với các tật khúc xạ khác, hãy cùng theo dõi bảng sau:

Khi nào mắt chính thị có thể thay đổi?

Mắt chính thị là mắt chuẩn nhưng không phải lúc nào cũng duy trì vĩnh viễn. Theo thời gian hoặc dưới tác động từ môi trường, mắt có thể mắc các tật khúc xạ hoặc gặp một số vấn đề thị giác khác. Nguyên nhân chính do thói quen sinh hoạt, yếu tố môi trường và quá trình lão hóa tự nhiên.

1. Ảnh hưởng từ môi trường và thói quen

• Ở trẻ em và thanh thiếu niên, mắt chính thị có thể biến thành cận thị nếu học tập, đọc sách, sử dụng thiết bị điện tử liên tục ở khoảng cách gần, nhất là khi kéo dài trên 45 phút. Khi mắt phải điều tiết quá lâu, trục nhãn cầu dễ bị kéo giãn dẫn đến cận thị.
• Người ít vận động ngoài trời khả năng tiếp xúc ánh sáng tự nhiên thấp khiến mắt ít điều tiết, làm tăng nguy cơ cận thị.
• Học tập trong điều kiện ánh sáng yếu khiến mắt bị căng thẳng, góp phần thúc đẩy rối loạn khúc xạ.
• Loạn thị đôi khi xuất hiện do thói quen xấu (dụi mắt, nheo mắt kéo dài) hoặc chấn thương gây biến dạng giác mạc.

2. Thay đổi do quá trình lão hóa

• Lão thị thường xuất hiện sau tuổi 40, khi thủy tinh thể mất dần độ đàn hồi, khó điều tiết ở khoảng cách gần, khiến người bệnh phải đưa sách báo ra xa mới có thể đọc rõ.
• Đục thủy tinh thể thường gặp ở người trên 60 tuổi, do thủy tinh thể bị mờ đục làm ánh sáng không hội tụ chính xác trên võng mạc dẫn đến suy giảm thị lực đôi khi kèm theo cận thị, loạn thị thứ phát.

Ngoài ra ở người cao tuổi, trục nhãn cầu và giác mạc cũng có sự thay đổi, làm thị lực biến đổi theo, nhưng mức độ thường không đáng kể so với lão thị.

>>> Xem thêm: Viễn thị ở trẻ em: Cha mẹ cần điều trị những gì?

Cách duy trì đôi mắt chính thị luôn khỏe mạnh

Để hạn chế nguy cơ mắc các tật khúc xạ, bạn cần hình thành thói quen chăm sóc mắt khoa học:

• Cân bằng thời gian nhìn gần – xa: Khi học tập, dùng thiết bị điện tử, hãy áp dụng quy tắc 20 – 20 – 20, sau mỗi 20 phút, nhìn ra xa 20 feet (# 6 mét) trong 20 giây để mắt được nghỉ ngơi. Đồng thời giữ khoảng cách hợp lý 30 – 40 cm khi đọc sách và 50 – 60 cm khi ngồi trước máy vi tính.
• Tăng cường hoạt động ngoài trời: Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên và nhìn xa giúp kiểm soát sự phát triển của trục nhãn cầu, từ đó giảm nguy cơ cận thị. Bạn nên dành 90 – 120 phút mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời như đi dạo, chơi thể thao.
• Đảm bảo môi trường ánh sáng phù hợp: Không nên học tập, làm việc trong không gian quá tối, quá chói. Hãy tận dụng ánh sáng tự nhiên kết hợp đèn có công suất ổn định. Nguồn sáng nên đặt bên cạnh hoặc phía sau, tránh chiếu trực tiếp vào mắt.
• Bổ sung dinh dưỡng cho mắt: Chế độ ăn đa dạng và giàu dưỡng chất giúp nuôi dưỡng, bảo vệ cấu trúc mắt. Đặc biệt là nguồn vitamin A để giúp duy trì thị lực ban đêm, hỗ trợ giác mạc (có nhiều trong cà rốt, bí đỏ, gan); vitamin C, E để chống oxy hóa, bảo vệ tế bào mắt (rất dồi dào trong cam, quýt, rau xanh, các loại hạt); omega-3 để hỗ trợ giảm khô mắt, duy trì võng mạc khỏe mạnh (có nhiều trong cá hồi, cá thu, hạt óc chó); lutein, zeaxanthin để bảo vệ điểm vàng, chống tác hại ánh sáng xanh (có nhiều trong cải xoăn, bắp cải). Ngoài ra, bổ sung tinh chất hỗ trợ mắt chuyên biệt – Broccophane chiết xuất từ bông cải xanh (Broccoli). Tinh chất này đã được chứng minh giúp tăng cường Thioredoxin để bảo vệ võng mạc, thủy tinh thể trước tác động của ánh sáng xanh từ màn hình, hỗ trợ thị lực, giảm khô mỏi và phòng ngừa nguy cơ đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm.
• Khám mắt định kỳ: Ngay cả khi thị lực bình thường, bạn vẫn nên khám mắt 6 – 12 tháng/lần để phát hiện sớm các bất thường. Trẻ em đang trong giai đoạn phát triển và người trên 40 tuổi càng cần chú ý, bởi đây là nhóm dễ xuất hiện cận thị học đường hoặc lão thị. Các trung tâm nhãn khoa uy tín như Trung tâm Mắt công nghệ cao Tâm Anh – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hiện cung cấp dịch vụ khám, điều trị toàn diện từ bệnh khúc xạ, võng mạc đến đục thủy tinh thể. Trung tâm sở hữu hệ thống thiết bị hiện đại từ Alcon (Mỹ), Carl Zeiss, Schwind (Đức)… đảm bảo quy trình chẩn đoán, phẫu thuật an toàn, chính xác, giúp người bệnh duy trì đôi mắt sáng khỏe lâu dài.
• Bảo vệ mắt trước tác động bên ngoài: Đeo kính râm chống tia UV khi đi nắng để giảm nguy cơ tổn thương võng mạc, thủy tinh thể. Đồng thời sử dụng kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường bụi bẩn, hóa chất hoặc chơi thể thao dễ va chạm để phòng tránh chấn thương mắt.

Mắt chính thị là trạng thái thị giác chuẩn, khỏe mạnh. Để bảo vệ đôi mắt này khỏi sự bào mòn của tuổi tác và lối sống hiện đại, hãy chủ động duy trì lối sống khoa học, cân bằng dinh dưỡng, khám mắt định kỳ. Việc này sẽ giữ cho đôi mắt luôn sáng khỏe, sắc nét để tận hưởng thế giới một cách trọn vẹn.