Mất sắc tố da không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về ngoại hình, đó còn có thể là biểu hiện của nhiều căn bệnh tiềm ẩn như bạch biến, bạch tạng. Cùng ECO Pharma tìm hiểu một số vấn đề liên quan đến tình trạng này trong bài viết sau.

Mất sắc tố da là hiện tượng gì?
Mất sắc tố da được định nghĩa là tình trạng mất màu ở da hoặc tóc, có thể xảy ra sau chấn thương hoặc viêm. Tình trạng này có thể là tạm thời hoặc vĩnh viễn. Màu sắc tự nhiên của da được quyết định bởi sự hiện diện của sắc tố gọi là melanin. Chúng ta nhận thấy sự sản sinh melanin nhiều hơn ở da đen, da ngăm và da hỗn hợp. Sự gia tăng sản sinh melanin đôi khi biểu hiện cục bộ, tạo ra các đốm trên một vùng da. Nhìn chung các đốm này thường xuất hiện trên một phần khuôn mặt, đường viền cổ hoặc thậm chí là bàn tay. Khi nói đến tình trạng mất sắc tố da, quá trình ngược lại xảy ra. Sự sản sinh melanin giảm, chủ yếu do sự suy yếu của các tế bào chịu trách nhiệm tổng hợp sắc tố này. (1)
Biểu hiện nhận biết da bị mất sắc tố
Sự thiếu hụt melanin biểu hiện bằng sự đổi màu da ở một số vùng nhất định, tạo ra sự tương phản rõ rệt với phần còn lại của da (một số vùng da trông nhạt màu hơn những vùng khác). Những mảng này có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Chúng có thể nhỏ hoặc lan rộng trên một vùng da rộng như trong các bệnh lý bạch biến và bạch tạng.
Khi hoàn toàn không có sắc tố, những vùng da này có thể chuyển sang màu trắng. Hiện tượng này được gọi là bệnh bạch biến, một tình trạng đặc trưng bởi sự mất sắc tố do rối loạn chức năng của các tế bào sản xuất melanin. Ở những bệnh nhân bị bạch biến toàn thân có vùng da mất sắc tố trên 80% diện tích cơ thể. (2)

Vì sao da bị mất sắc tố?
Nguyên nhân của hiện tượng da mất sắc tố có thể đa dạng, đôi khi liên quan đến yếu tố di truyền nhưng thường là do mắc phải, chẳng hạn như:
- Các bệnh về da liễu (một số bệnh nhiễm nấm như lang ben làm gián đoạn quá trình sản xuất melanin, tạo ra các vùng da sáng màu) hoặc bệnh tự miễn (bệnh lupus có thể gây ra tình trạng mất sắc tố lan rộng do hệ thống miễn dịch tấn công các tế bào khỏe mạnh). Các bệnh khác như vảy phấn trắng, lichen xơ cứng, viêm da dị ứng, viêm da tiếp xúc, vẩy nến,... cũng có thể gây ra tình trạng này. Bạch biến là bệnh lý da mất sắc tố được biết đến nhiều nhất. Bệnh này gây mất melanin trong da. Nguyên nhân có thể do di truyền, căng thẳng, rối loạn hệ miễn dịch hoặc cháy nắng nghiêm trọng.
- Một số phương pháp điều trị y tế, ví dụ corticosteroid dùng ngoài da hoặc tiêm. Tình trạng giảm sắc tố còn là hậu quả của việc thực hiện không đúng cách các phương pháp thẩm mỹ xâm lấn như lột da, laser,... Nguyên nhân là do sử dụng quá nhiều năng lượng trong quá trình điều trị. Đặc biệt nếu để da chảy máu sau khi tiêm, nguy cơ mất sắc tố rất cao.
- Tổn thương da do chấn thương (bỏng, vết cắt hoặc ma sát nhiều lần có thể gây phá hủy tế bào hắc tố dẫn đến mất sắc tố ở những vùng bị ảnh hưởng).
- Căng thẳng dữ dội, một cú sốc cảm xúc cũng có thể dẫn đến mất sắc tố da.
Ngoài ra các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng sự tích tụ quá mức của hydrogen peroxide chính là nguyên nhân gây mất sắc tố. Hydrogen peroxide sẽ ngăn chặn quá trình sản xuất melanin bình thường, sắc tố tự nhiên quyết định màu tóc cũng như màu da và mắt.
Một nguyên nhân khác mất sắc tố da do hóa chất, xảy ra sau khi tiếp xúc (bôi hoặc hít) với tác nhân mất sắc tố, là một bệnh có các biểu hiện lâm sàng tương tự như bệnh bạch biến. Gần đây tình trạng có thể do tiếp xúc với 4-(4-hydroxyphenyl)-2-butanol (HPB) đã được báo cáo ở người. Tuy nhiên vai trò của HPB là nguyên nhân gây ra tình trạng da mất sắc tố vẫn chưa rõ ràng. (3)
Da bị thiếu sắc tố có nguy hiểm không?
Vấn đề da liễu này, mặc dù không lây nhiễm và không gây đau đớn về mặt thể chất, không nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nhưng làm mất chức năng bảo vệ của các vùng da bị mất sắc tố. Sự mất sắc tố da làm tăng nguy cơ bị cháy nắng và ung thư da khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Ngoài ra làn da bị đổi màu có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ dẫn đến tâm lý tự ti, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Tình trạng giảm sắc tố do các bệnh lý viêm da hoặc nhiễm trùng da thường tự khỏi sau vài tuần hoặc vài tháng.
Làm sao để khắc phục bệnh giảm sắc tố da?
Tùy thuộc vào bản chất nguyên nhân được xác định, đôi khi có thể giảm tình trạng mất sắc tố da bằng các phương pháp điều trị chuyên sâu hoặc sử dụng các sản phẩm mỹ phẩm da liễu phù hợp. Trong những trường hợp phức tạp hơn, cần được chăm sóc chuyên sâu, việc điều trị y tế được khuyến nghị. (4)
1. Dùng thuốc bôi
Kem corticosteroid thường được kê đơn để giảm viêm và kích thích hoạt động của tế bào hắc tố. Sử dụng thường xuyên có thể phục hồi một phần sắc tố da theo thời gian. Phương pháp này hiệu quả nhất khi bệnh bạch biến mới ở giai đoạn đầu. Các tác dụng phụ có thể xảy ra bao gồm da mỏng đi hoặc xuất hiện các vệt hoặc đường lằn trên da. Bên cạnh đó kem có chứa thành phần như hydroquinone có thể được sử dụng để làm đều màu da bằng cách làm sáng các vùng da không bị ảnh hưởng, tạo nên vẻ ngoài đồng đều.
Thuốc mỡ ức chế calcineurin, chẳng hạn như tacrolimus (Protopic) hoặc pimecrolimus (Elidel) có thể hiệu quả đối với những người bị mất sắc tố da ở vùng nhỏ, đặc biệt là trên mặt và cổ.

2. Liệu pháp ánh sáng
Bên cạnh dùng thuốc bôi, liệu pháp ánh sáng cũng có thể được chỉ định trong điều trị tình trạng mất sắc tố da. Cụ thể liệu pháp UVB dải hẹp (NB-UVB) chiếu tia cực tím vào da, kích thích sản sinh melanin. Liệu pháp này đặc biệt hiệu quả đối với các bệnh lý như bạch biến. Đặc biệt hiệu quả cao hơn khi sử dụng kết hợp với corticosteroid hoặc thuốc ức chế calcineurin. Người bệnh sẽ cần điều trị 2 - 3 lần một tuần, có thể mất từ 1 đến 3 tháng để nhận thấy sự thay đổi.
3. Ghép da hoặc cấy ghép tế bào gốc
Đối với những trường hợp nghiêm trọng, ghép da hoặc cấy ghép tế bào hắc tố có thể được khuyến nghị. Trong đó cấy ghép tế bào gốc là quy trình bác sĩ sẽ lấy một ít mô trên da, ngâm tế bào vào dung dịch và sau đó cấy ghép chúng vào vùng da khác. Đối với bệnh bạch biến, ghép da có thể được cân nhắc cho người lớn, nếu mất sắc tố xuất hiện ở những vùng da ảnh hưởng đến ngoại hình và đáp ứng một số điều kiện như:
- Không có mảng trắng mới nào xuất hiện trong 12 tháng qua.
- Các mảng trắng không trở nên tệ hơn trong 12 tháng qua.
- Bệnh bạch biến không phải do tổn thương da gây ra, chẳng hạn như cháy nắng nghiêm trọng (phản ứng Koebner).
Những phương pháp điều trị này tốn thời gian, có nguy cơ để lại sẹo và không phù hợp với trẻ em.
Có cách nào dự phòng bệnh thiếu sắc tố da không?
Mặc dù không phải tất cả nguyên nhân gây mất sắc tố đều có thể phòng ngừa được nhưng việc chủ động thực hiện một số điều sau đây có thể giảm thiểu rủi ro:
- Bảo vệ da trước ánh nắng: Tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời sẽ gây hại cho tế bào hắc tố. Khi ra ngoài hãy nhớ thoa kem chống nắng thường xuyên, đặc biệt là vùng da mặt và các vùng cơ thể tiếp xúc với tia UV. Hãy sử dụng kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF 50 để bảo vệ làn da của bạn.
- Dưỡng da và làm đẹp một cách khoa học: Sử dụng sữa rửa mặt và kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, không mùi để tránh kích ứng da. Không nên tự ý áp dụng các phương pháp làm đẹp có nguy cơ gây mất sắc tố da như lột da tại nhà. Thay vào đó hãy lựa chọn các cơ sở thẩm mỹ da uy tín, chất lượng để đảm bảo an toàn. Bạn cũng nên cảnh giác và cẩn thận với các loại mỹ phẩm làm trắng da không rõ nguồn gốc, vì chúng có thể chứa các thành phần gây hại, gây rối loạn sắc tố da.
- Chủ động điều trị nhiễm trùng kịp thời: Nhiễm trùng do nấm hoặc vi khuẩn cần được xử lý sớm để ngăn ngừa những ảnh hưởng lâu dài đến sắc tố da.
- Dinh dưỡng hợp lý: Chế độ ăn giàu vitamin A, C và E thúc đẩy quá trình phục hồi da và sản sinh melanin. Nên ăn uống lành mạnh với nhiều rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Chế độ ăn uống này có thể giảm viêm và cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cho quá trình sản xuất melanin. Ngoài ra việc giữ đủ nước còn giúp duy trì độ đàn hồi và sức khỏe của da. (5)

Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là nơi quy tụ đầy đủ những điều kiện nổi bật về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giỏi, giàu kinh nghiệm trong việc chẩn đoán và điều trị các vấn đề da liễu, trong đó có mất sắc tố da. Bạn có thể đến Tâm Anh để được trực tiếp thăm khám, tư vấn cá thể hóa và đưa ra phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả, giúp kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa biến chứng lâu dài.
Tóm lại mất sắc tố da không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn tác động đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc hiểu rõ nguyên nhân, biểu hiện và phương pháp điều trị sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong việc chăm sóc làn da và bảo vệ sức khỏe. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp tình trạng này, đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời.





