Mất sắc tố da không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về ngoại hình, đó còn có thể là biểu hiện của nhiều căn bệnh tiềm ẩn như bạch biến, bạch tạng. Cùng ECO Pharma tìm hiểu một số vấn đề liên quan đến tình trạng này trong bài viết sau.
Mất sắc tố da được định nghĩa là tình trạng mất màu ở da hoặc tóc, có thể xảy ra sau chấn thương hoặc viêm. Tình trạng này có thể là tạm thời hoặc vĩnh viễn. Màu sắc tự nhiên của da được quyết định bởi sự hiện diện của sắc tố gọi là melanin. Chúng ta nhận thấy sự sản sinh melanin nhiều hơn ở da đen, da ngăm và da hỗn hợp. Sự gia tăng sản sinh melanin đôi khi biểu hiện cục bộ, tạo ra các đốm trên một vùng da. Nhìn chung các đốm này thường xuất hiện trên một phần khuôn mặt, đường viền cổ hoặc thậm chí là bàn tay. Khi nói đến tình trạng mất sắc tố da, quá trình ngược lại xảy ra. Sự sản sinh melanin giảm, chủ yếu do sự suy yếu của các tế bào chịu trách nhiệm tổng hợp sắc tố này. (1)
Sự thiếu hụt melanin biểu hiện bằng sự đổi màu da ở một số vùng nhất định, tạo ra sự tương phản rõ rệt với phần còn lại của da (một số vùng da trông nhạt màu hơn những vùng khác). Những mảng này có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Chúng có thể nhỏ hoặc lan rộng trên một vùng da rộng như trong các bệnh lý bạch biến và bạch tạng.
Khi hoàn toàn không có sắc tố, những vùng da này có thể chuyển sang màu trắng. Hiện tượng này được gọi là bệnh bạch biến, một tình trạng đặc trưng bởi sự mất sắc tố do rối loạn chức năng của các tế bào sản xuất melanin. Ở những bệnh nhân bị bạch biến toàn thân có vùng da mất sắc tố trên 80% diện tích cơ thể. (2)
Nguyên nhân của hiện tượng da mất sắc tố có thể đa dạng, đôi khi liên quan đến yếu tố di truyền nhưng thường là do mắc phải, chẳng hạn như:
Ngoài ra các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng sự tích tụ quá mức của hydrogen peroxide chính là nguyên nhân gây mất sắc tố. Hydrogen peroxide sẽ ngăn chặn quá trình sản xuất melanin bình thường, sắc tố tự nhiên quyết định màu tóc cũng như màu da và mắt.
Một nguyên nhân khác mất sắc tố da do hóa chất, xảy ra sau khi tiếp xúc (bôi hoặc hít) với tác nhân mất sắc tố, là một bệnh có các biểu hiện lâm sàng tương tự như bệnh bạch biến. Gần đây tình trạng có thể do tiếp xúc với 4-(4-hydroxyphenyl)-2-butanol (HPB) đã được báo cáo ở người. Tuy nhiên vai trò của HPB là nguyên nhân gây ra tình trạng da mất sắc tố vẫn chưa rõ ràng. (3)
Vấn đề da liễu này, mặc dù không lây nhiễm và không gây đau đớn về mặt thể chất, không nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nhưng làm mất chức năng bảo vệ của các vùng da bị mất sắc tố. Sự mất sắc tố da làm tăng nguy cơ bị cháy nắng và ung thư da khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Ngoài ra làn da bị đổi màu có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ dẫn đến tâm lý tự ti, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Tình trạng giảm sắc tố do các bệnh lý viêm da hoặc nhiễm trùng da thường tự khỏi sau vài tuần hoặc vài tháng.
Tùy thuộc vào bản chất nguyên nhân được xác định, đôi khi có thể giảm tình trạng mất sắc tố da bằng các phương pháp điều trị chuyên sâu hoặc sử dụng các sản phẩm mỹ phẩm da liễu phù hợp. Trong những trường hợp phức tạp hơn, cần được chăm sóc chuyên sâu, việc điều trị y tế được khuyến nghị. (4)
Kem corticosteroid thường được kê đơn để giảm viêm và kích thích hoạt động của tế bào hắc tố. Sử dụng thường xuyên có thể phục hồi một phần sắc tố da theo thời gian. Phương pháp này hiệu quả nhất khi bệnh bạch biến mới ở giai đoạn đầu. Các tác dụng phụ có thể xảy ra bao gồm da mỏng đi hoặc xuất hiện các vệt hoặc đường lằn trên da. Bên cạnh đó kem có chứa thành phần như hydroquinone có thể được sử dụng để làm đều màu da bằng cách làm sáng các vùng da không bị ảnh hưởng, tạo nên vẻ ngoài đồng đều.
Thuốc mỡ ức chế calcineurin, chẳng hạn như tacrolimus (Protopic) hoặc pimecrolimus (Elidel) có thể hiệu quả đối với những người bị mất sắc tố da ở vùng nhỏ, đặc biệt là trên mặt và cổ.
Bên cạnh dùng thuốc bôi, liệu pháp ánh sáng cũng có thể được chỉ định trong điều trị tình trạng mất sắc tố da. Cụ thể liệu pháp UVB dải hẹp (NB-UVB) chiếu tia cực tím vào da, kích thích sản sinh melanin. Liệu pháp này đặc biệt hiệu quả đối với các bệnh lý như bạch biến. Đặc biệt hiệu quả cao hơn khi sử dụng kết hợp với corticosteroid hoặc thuốc ức chế calcineurin. Người bệnh sẽ cần điều trị 2 – 3 lần một tuần, có thể mất từ 1 đến 3 tháng để nhận thấy sự thay đổi.
Đối với những trường hợp nghiêm trọng, ghép da hoặc cấy ghép tế bào hắc tố có thể được khuyến nghị. Trong đó cấy ghép tế bào gốc là quy trình bác sĩ sẽ lấy một ít mô trên da, ngâm tế bào vào dung dịch và sau đó cấy ghép chúng vào vùng da khác. Đối với bệnh bạch biến, ghép da có thể được cân nhắc cho người lớn, nếu mất sắc tố xuất hiện ở những vùng da ảnh hưởng đến ngoại hình và đáp ứng một số điều kiện như:
Những phương pháp điều trị này tốn thời gian, có nguy cơ để lại sẹo và không phù hợp với trẻ em.
Mặc dù không phải tất cả nguyên nhân gây mất sắc tố đều có thể phòng ngừa được nhưng việc chủ động thực hiện một số điều sau đây có thể giảm thiểu rủi ro:
Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là nơi quy tụ đầy đủ những điều kiện nổi bật về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giỏi, giàu kinh nghiệm trong việc chẩn đoán và điều trị các vấn đề da liễu, trong đó có mất sắc tố da. Bạn có thể đến Tâm Anh để được trực tiếp thăm khám, tư vấn cá thể hóa và đưa ra phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả, giúp kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa biến chứng lâu dài.
Tóm lại mất sắc tố da không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn tác động đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc hiểu rõ nguyên nhân, biểu hiện và phương pháp điều trị sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong việc chăm sóc làn da và bảo vệ sức khỏe. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp tình trạng này, đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời.
