Bạn có thể đặt ra câu hỏi làm sao ngủ được với đôi mắt mở? Thực tế là có những người vẫn ngủ mở mắt trong suốt cuộc đời và thậm chí không hề nhận ra điều đó cho đến khi được người khác cho biết. Tại sao ngủ mở mắt, hiện tượng này có ảnh hưởng đến sức khỏe không, có cần phải điều chỉnh? Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay trong bài viết sau đây.
Ngủ mở mắt là ngủ trong trạng thái mắt không khép lại được hoàn toàn. Phần lớn mọi người không tự nhận ra sự khác thường này cho đến khi được người khác cho biết. Y học gọi hiện tượng này là nocturnal lagophthalmos, thuộc nhóm rối loạn chức năng đóng mở mí mắt. Hở mí ở mức độ hé nhẹ ¾ mắt, hé nửa mắt hoặc không khép kín hoàn toàn.
Ngủ mở mắt có thể dẫn đến các vấn đề nhãn khoa đáng kể, từ các triệu chứng khô, đỏ khó chịu cho đến nhiễm trùng hoặc hình thành bệnh lý mãn tính. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và hình ảnh cá nhân vì vậy nên được đánh giá sớm để biết có cần phải can thiệp hay không.
Mắt không nhắm kín lúc ngủ thì nhãn cầu sẽ vẫn tiếp xúc với không khí và các tác nhân môi trường suốt đêm. Điều này sẽ gây khô mắt, kích ứng, đỏ hoặc cộm rát khi thức dậy. Mặc dù không thể tự biết mình ngủ mở mắt nhưng nếu thức dậy với các triệu chứng này hàng ngày bạn nên nghi ngờ về điều đó.
Ngoài ra nếu thường xuyên ngủ dậy với các triệu chứng sau đây cũng nên hỏi mọi người trong gia đình xem bạn có ngủ mở mắt hay không. (1)
Chứng bệnh này có thể liên quan đến tổn thương thần kinh, thay đổi cấu trúc mí mắt, di truyền nhưng nhiều trường hợp là vô căn. (2)
Dây thần kinh mặt số VII giữ vai trò chi phối cơ vòng mi – nhóm cơ chịu trách nhiệm nhắm – mở và các cử động khác. Tổn thương dây thần kinh này gây liệt, yếu cơ vòng mi hoặc làm cho chúng hoạt động thiếu đồng bộ dẫn đến mắt không thể khép chặt.
Tổn thương dây thần kinh số VII có thể do liệt mặt ngoại biên (Bell’s palsy), di chứng sau đột quỵ, chấn thương vùng đầu – mặt. Một số bệnh thần kinh hiếm gặp như Guillain-Barré syndrome hoặc hội chứng Moebius cũng ảnh hưởng đến dây thần kinh này.
Các bất thường về cấu trúc nhãn cầu hoặc vùng quanh mắt do bệnh lý tuyến giáp có thể là nguyên nhân. Ví dụ bệnh tuyến giáp Basedow gây lồi nhãn cầu khiến mí không còn đủ dài để che phủ dẫn đến ngủ mở mắt. Ngoài ra mí mắt bị co rút lại do phẫu thuật, chấn thương cũng gây ra tình trạng này.
Di truyền cũng có thể là yếu tố hình thành nên đặc điểm cá nhân này. Một nghiên cứu đã ghi nhận một tỷ lệ người ngủ mở mắt bẩm sinh cũng có người thân trong gia đình gặp tình trạng tương tự.
Một số loại thuốc có thể gây tác dụng phụ làm giảm trương lực cơ vòng mi mắt ví dụ như thuốc an thần và thuốc ngủ. Ngoài ra uống nhiều rượu buổi tối cũng làm giảm khả năng nhắm mắt dẫn đến mở mắt trong lúc ngủ.
Hiện tượng ngủ mở mắt kéo dài làm giảm khả năng bảo vệ và giữ ẩm tự nhiên của nhãn cầu có thể dẫn đến nhiều vấn đề nhãn khoa và giấc ngủ. Các vấn đề có thể gặp như:
Việc chẩn đoán ngủ mở mắt chỉ cần dựa trên khai thác tiền sử bệnh cá nhân, gia đình; triệu chứng gặp phải và thăm khám lâm sàng, không cần xét nghiệm phức tạp.
Bác sĩ thường thực hiện như sau: (3)
Các cách trị ngủ mở mắt tập trung chính vào việc lấy lại chức năng cơ vòng mi và cấu trúc mắt hoặc kiểm soát tốt chúng; đồng thời chữa khỏi hoặc kiểm soát tốt nguyên nhân.
Việc điều trị nguyên nhân là bước quan trọng trong cách trị ngủ mở mắt. Nếu tình trạng này liên quan đến tổn thương dây thần kinh điều khiển cơ mí mắt, vật lý trị liệu, dùng thuốc hoặc phẫu thuật thường giúp giảm đáng kể mức độ hở mí khi ngủ; Nếu nguyên nhân là bệnh Basedow, cần điều trị bằng iốt phóng xạ hoặc phẫu thuật để kiểm soát tình trạng lồi mắt, ngăn chứng ngủ mở mắt nghiêm trọng hơn; Nếu mắt không khép kín khi ngủ do thuốc (thuốc an thần, thuốc ngủ) cần thay đổi thuốc; Nếu nghiện rượu bia là nguyên nhân, cần cai rượu bia.
Đối với chứng ngủ mở mắt mức độ nặng và kéo dài nếu sau khi nguyên nhân đã được kiểm soát tốt nhưng không cải thiện, phẫu thuật chỉnh sửa mí mắt cần thiết để lấy lại chức năng cơ vòng mi và cấu trúc mắt.
Song song với điều trị, cấp ẩm cho mắt và hạn chế các yếu tố làm tăng khô giác mạc về đêm cần thiết để bảo vệ giác mạc, ngăn khô, nhiễm trùng.
Người bệnh nên dùng gel hoặc thuốc mỡ bôi trơn mắt có độ đặc cao để tạo ra lớp màng bảo vệ giác mạc trong khi mí không thể khép lại hoàn toàn. Lớp màng này sẽ giữ ẩm, ngăn vi khuẩn xâm nhập và hạn chế không khí tiếp xúc với giác mạc. Hãy lưu ý rằng các sản phẩm kê đơn cần dùng theo đơn thuốc của bác sĩ chuyên khoa.
Ngoài dùng các sản phẩm cấp ẩm và bảo vệ giác mạc buổi đêm kể trên ban ngày người bệnh cũng nên dùng nước mắt nhân tạo để cải thiện các triệu chứng khô, đỏ. Dung dịch này dùng 3 – 4 lần trong ngày.
Một số biện pháp giúp cải thiện khô, cộm giác mạc do chứng bệnh ngủ mở mắt hữu ích như sử dụng máy tạo ẩm trong phòng ngủ để duy trì độ ẩm không khí; tránh để quạt hoặc điều hòa phả thẳng vào mặt. Ngoài ra điều hoà không nên để ở mức nhiệt thấp vì gây khô mắt nặng hơn.
Tập chớp mắt không chữa khỏi được chứng ngủ mở mắt nhưng có thể làm giảm mức độ tiến triển và giảm nhẹ các triệu chứng khô, cộm ban ngày. Người bệnh hãy thử áp dụng bài tập chớp mắt kết hợp nhắm chặt mắt 15 lần, chia làm 3 lần/ngày trong 2 tuần. Nghiên cứu ghi nhận bài tập này giúp cải thiện đáng kể mức độ nghiêm trọng của triệu chứng khô mắt, số lần chớp mắt không hoàn toàn (mí trên không khép kín) và nhuộm kết mạc.
Ngoài các biện pháp hỗ trợ trên một số mẹo đóng kín mí mắt hoặc mẹo làm giảm tiếp xúc với môi trường trong lúc ngủ cũng có thể hữu ích.
Ngủ mở mắt là một chứng bệnh vô căn, di truyền nhưng cũng có thể mắc phải do các vấn đề về thần kinh, tuyến giáp, chấn thương, di chứng phẫu thuật thẩm mỹ. Vì vậy ngay khi đã biết bản thân bị ngủ mở mắt người bệnh nên đi khám sớm tìm nguyên nhân cụ thể cũng như xem mắt có gặp phải bất kỳ vấn đề nhãn khoa nào cần điều trị hay không.
