Theo các nghiên cứu về giấc ngủ, gần 20% người trưởng thành trên thế giới duy trì thói quen ngủ nằm sấp do cảm giác thoải mái và dễ chìm vào giấc ngủ. Tư thế này cũng có thể hỗ trợ giảm ngáy và hạn chế tắc nghẽn đường thở ở một số người. Tuy nhiên nếu kéo dài, ngủ sấp sẽ hưởng đến cột sống và chức năng tuần hoàn. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.

Ngủ nằm sấp có tốt không?
Ngủ nằm sấp nhìn chung không phải tư thế ngủ tốt cho phần lớn người trưởng thành, đặc biệt là người gặp vấn đề về đốt sống cổ. Khi nằm sấp, đầu phải xoay sang một bên để thở, trong khi bụng và hông có thể lún xuống nệm khiến cột sống khó duy trì tư thế tự nhiên. Điều này làm tăng áp lực lên cổ, vai và vùng thắt lưng, dễ gây đau hoặc cứng cơ sau khi thức dậy, lâu dần cũng có thể dẫn đến cong vẹo cột sống cổ.
Ngủ sấp cũng gây chèn ép lên nội tạng, chức năng tuần hoàn tạm thời không bị ảnh hưởng nhưng theo thời gian có thể dẫn đến các vấn đề về tim mạch. Ngoài ra tư thế này cũng có thể hình thành nên nếp nhăn khóe miệng hoặc làm cho nếp nhăn này rõ hơn nếu lặp lại lâu dài. (1)
Tuy nhiên nếu chỉ thi thoảng nằm sấp thì không vấn đề gì. Một số người thậm chí còn nhận được các lợi ích tạm thời, ví dụ như người gặp vấn đề về đường thở; tư thế này có thể hạn chế lưỡi và mô mềm vùng họng tụt về phía sau giúp đường thở thông thoáng hơn và giảm ngáy. Ngoài ra tư thế này cũng có thể giúp một số người cảm thấy dễ chịu hơn khi bị đang bị đau bao tử, đau đốt sống thắt lưng. (2)
Ngủ nằm sấp có tác hại gì?
Như đã nói, tư thế ngủ nằm sấp nếu trở thành thói quen có thể gây một số bất lợi cho sức khỏe, phổ biến nhất là:
1. Ảnh hưởng đến xương khớp
Ngủ nằm sấp làm gia tăng áp lực cơ học lên toàn bộ cấu trúc cột sống và khớp vai. Trọng lượng thân người khiến bụng và hông dễ lún xuống nệm, làm lưng cong quá mức và khiến cột sống lệch khỏi vị trí trung tính. Tình trạng này kéo dài có thể gây căng cơ, đau lưng hoặc cứng người sau khi thức dậy.
Đồng thời, ngủ sấp phải xoay đầu sang một bên để thở khiến cổ bị vặn khỏi trục tự nhiên trong nhiều giờ. Thói quen đưa tay lên cao hoặc luồn dưới gối còn duy trì lực căng lên khớp vai, có thể gây đau vai, đau cánh tay hoặc cảm giác tê, châm chích ở một số người. Ngoài ra nằm sấp thường xuyên còn có thể làm tăng nguy cơ gặp vấn đề ở chóp xoay vai.
2. Ảnh hưởng đến hô hấp
Tư thế nằm sấp có thể làm thay đổi cơ học hô hấp do lồng ngực và bụng tiếp xúc trực tiếp với mặt nệm. Điều này khiến lồng ngực phải hoạt động nhiều hơn để giãn nở khi hít vào, vì vậy một số người có thể cảm thấy hô hấp kém thoải mái.
Tuy nhiên các nghiên cứu về ảnh hưởng của tư thế này đối với hô hấp cho kết quả chưa đồng nhất. Ở một số người ngáy hoặc ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, nằm sấp thậm chí có thể giúp đường thở thông thoáng hơn. Vì vậy người thường xuyên khó thở hoặc có rối loạn hô hấp khi ngủ nên được bác sĩ đánh giá thay vì tự thay đổi tư thế như một biện pháp điều trị.
3. Ảnh hưởng đến da mặt
Áp mặt trực tiếp vào gối suốt đêm tạo ra lực nén, kéo và ma sát lặp lại trên bề mặt da. Tác động cơ học kéo dài có thể góp phần hình thành các nếp nhăn do tư thế ngủ, đặc biệt ở vùng trán, quanh mắt và má. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào tuổi, độ đàn hồi của da, tiếp xúc với tia UV và thói quen chăm sóc da.
4. Ảnh hưởng đến tim mạch
Hiện chưa có đủ bằng chứng cho thấy ngủ nằm sấp trực tiếp gây tổn thương tim hoặc làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở người khỏe mạnh. Tư thế cơ thể có thể làm thay đổi một số thông số huyết động như cung lượng tim và sức cản mạch máu, nhưng những thay đổi sinh lý này không đồng nghĩa với bệnh lý tim mạch. (3)
Làm thế nào để bỏ thói quen ngủ nằm sấp?
Thay đổi một tư thế ngủ đã duy trì trong nhiều năm cần có thời gian và sự kiên nhẫn. Bạn không nhất thiết phải ép bản thân giữ nguyên tư thế mới suốt cả đêm ngay từ đầu; thay vào đó nên chuyển đổi từng bước bằng cách tạo cảm giác thoải mái và sử dụng các vật dụng hỗ trợ để cơ thể dần thích nghi.
Để chuyển từ tư thế nằm sấp sang nằm nghiêng hoặc nằm ngửa, hãy thử áp dụng một số cách sau: (4)
- Bắt đầu giấc ngủ ở tư thế nằm nghiêng: Chủ động nằm nghiêng khi vừa lên giường giúp làm quen với tư thế mới và giảm áp lực lên vùng cổ, thắt lưng so với việc nằm sấp kéo dài.
- Sử dụng gối ôm phía trước: Ôm một chiếc gối dài giúp nâng đỡ tay, vai và phần thân trước, tạo cảm giác thoải mái tương tự khi nằm sấp.
- Đặt gối phía sau lưng: Một chiếc gối hoặc chăn gấp đặt dọc phía sau lưng có thể tạo điểm chặn, hạn chế việc vô thức xoay trở lại tư thế nằm úp trong lúc ngủ.
- Kê gối giữa hai đầu gối: Khi nằm nghiêng, đặt gối giữa hai đầu gối giúp hỗ trợ sự thẳng hàng của hông, xương chậu và cột sống, từ đó tăng cảm giác dễ chịu.
- Duy trì đều đặn để cơ thể thích nghi: Thay đổi tư thế ngủ cần thời gian. Việc vô thức quay lại tư thế nằm sấp trong giai đoạn đầu là bình thường và có thể cải thiện khi duy trì thói quen mới.
Nếu chưa thể từ bỏ hoàn toàn thói quen nằm sấp, hãy thử giảm bớt tác động lên cột sống bằng cách dùng gối đầu mỏng hoặc không dùng gối nếu phù hợp, đồng thời đặt thêm một chiếc gối mỏng dưới vùng xương chậu để hạn chế bụng và hông lún sâu xuống nệm. Một vài động tác kéo giãn nhẹ vào buổi sáng cũng có thể giúp giảm căng cứng sau khi ngủ.
Thắc mắc liên quan
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về tư thế nằm úp khi ngủ được nhiều người quan tâm mà bạn có thể tham khảo:
1. Bà bầu có được ngủ nằm sấp không?
Phụ nữ mang thai có thể ngủ nằm sấp trong giai đoạn đầu nếu cảm thấy thoải mái và không có khuyến cáo đặc biệt từ bác sĩ. Tuy nhiên khi thai nhi phát triển, tử cung lớn dần khiến tư thế này trở nên khó chịu và không còn phù hợp. Từ giai đoạn giữa và cuối thai kỳ, thai phụ thường được khuyến khích ưu tiên nằm nghiêng, kết hợp sử dụng gối hỗ trợ để giảm áp lực lên bụng, lưng và giúp cơ thể thoải mái hơn.
2. Trẻ sơ sinh có được ngủ nằm sấp không?
Trẻ sơ sinh không nên được chủ động đặt nằm sấp khi ngủ. Theo khuyến cáo từ Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ nằm sấp là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh. Tư thế nằm sấp chỉ nên được thực hiện khi trẻ thức và có người lớn giám sát giúp hỗ trợ phát triển cơ cổ, vai và khả năng vận động.
3. Ngủ nằm sấp có giảm mỡ bụng không?
Ngủ nằm sấp hoàn toàn không có tác dụng giảm mỡ bụng hay thu gọn vòng eo. Việc ép vùng bụng vào nệm chỉ tạo cảm giác bụng phẳng hơn tạm thời do thay đổi tư thế, nhưng không làm tiêu hao năng lượng hay đốt cháy mô mỡ. Quá trình giảm mỡ bụng phụ thuộc chủ yếu vào chế độ dinh dưỡng, mức độ vận động, giấc ngủ và sự cân bằng năng lượng của cơ thể vì vậy không nên xem nằm sấp khi ngủ là phương pháp giảm cân hoặc giảm mỡ hiệu quả.
Tom lại ngủ nằm sấp có thể mang lại cảm giác thoải mái và hỗ trợ giảm ngáy ở một số người nhưng đây không phải là tư thế ngủ tốt về lâu dài cho phần lớn người trưởng thành. Nếu bạn đang có thói quen ngủ trong tư thế này tốt nhất nên cố gắng thay đổi để bảo vệ cột sống và chức năng tuần hoàn.





