Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên, một số trẻ lại mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, khiến chu kỳ giấc ngủ bị gián đoạn, gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tổng thể. Cùng ECO Pharma tìm hiểu rõ hơn về tình trạng ngưng thở khi ngủ ở trẻ em trong bài viết sau.
Ngưng thở khi ngủ ở trẻ em là tình trạng trẻ bị ngừng thở trong thời gian ngắn trong lúc ngủ. Điều này xảy ra do đường thở bị tắc nghẽn (ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn) hoặc do não bộ không thể kiểm soát hơi thở như bình thường (ngưng thở khi ngủ do trung ương). Trong đó, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là một tình trạng phổ biến hơn.
Bất cứ ai ở bất kỳ độ tuổi nào cũng có thể mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, phổ biến nhất ở người trung niên và người cao tuổi, chỉ khoảng 1 trong 50 trẻ em mắc phải tình trạng này. Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn cũng phổ biến hơn ở nam giới so với nữ giới. Có đến 9/10 người gặp phải tình trạng này nhưng không hề biết mình mắc bệnh. Nếu không được điều trị, chứng ngưng thở khi ngủ có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Vòm VA và amidan phì đại, béo phì,… là những nguyên nhân có thể dẫn đến chứng ngưng thở khi ngủ ở trẻ.
Vòm VA (tổ chức lympho nằm ở vòm mũi họng, vị trí cửa mũi sau) và amidan (tổ chức lympho nằm ở vị trí sau hầu họng) là những thành phần đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch ở trẻ em. Tuy nhiên, hai bộ phận này có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe khi bị phì đại, trong đó có ngưng thở khi ngủ. Phẫu thuật cắt bỏ amidan và VA là phương pháp điều trị chính cho chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn ở trẻ em. (1)
Những người thừa cân có xu hướng mắc chứng ngưng thở khi ngủ do sự tích tụ quá nhiều chất béo ở đường hô hấp trên làm thu hẹp đường thở. Tuy nhiên, béo phì chỉ đóng vai trò gây ra chứng ngưng thở khi ngủ trong 60% trường hợp. Trẻ không nhất thiết phải thừa cân mới bị ngưng thở khi ngủ nhưng béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ mắc phải tình trạng này.
Trẻ em mắc các bệnh lý sọ mặt khác nhau, bao gồm hở hàm ếch, chứng hàm nhỏ, chứng dính khớp sọ và thiểu sản vùng mặt giữa (midface hypoplasia), có nguy cơ bị ngưng thở khi ngủ cao hơn. Trong đó, hở hàm ếch là một trong những bệnh bẩm sinh phổ biến nhất. Ngoài ra, cổ hoặc lưỡi to có thể làm hẹp đường thở trên gây ra hiện tượng ngưng thở khi ngủ ở trẻ. (2)
Những người mắc các bệnh đường hô hấp như bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) hoặc hen suyễn có nguy cơ cao hơn bị chứng ngưng thở khi ngủ. Bên cạnh đó, tắc nghẽn mũi do lệch vách ngăn mũi hoặc polyp mũi gây ra hiện tượng thở bằng miệng. Theo một số nghiên cứu, những người thở bằng miệng có nguy cơ mắc chứng ngưng thở khi ngủ cao hơn.
Các yếu tố nguy cơ đối với chứng ngưng thở khi ngủ ở trẻ em bao gồm: (3)
Nếu trẻ mắc phải chứng ngưng thở khi ngủ, phụ huynh có thể nhận thấy các triệu chứng sau đây:
Khi đang ngủ:
Trong suốt thời gian thức:
Cần lưu ý, trẻ nhỏ (dưới 2 tuổi) ít khả năng sẽ ngáy, và điều này gây khó khăn hơn trong việc xác định chính xác ngưng thở khi ngủ ở nhóm tuổi này.
Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể tác động đáng kể đến trẻ. Chất lượng giấc ngủ kém vào ban đêm gây ra mệt mỏi, tập trung kém và không hoạt động bình thường trong suốt cả ngày. Điều này có thể gây ảnh hưởng đến thành tích học tập của trẻ.
Ngoài ra, do giảm lượng oxy nhận được trong suốt đêm, trẻ có khả năng gặp phải các vấn đề về tăng trưởng hoặc chậm phát triển trong trường hợp nghiêm trọng. Bệnh ngưng thở khi ngủ ở trẻ em cũng liên quan đến các vấn đề về tim mạch, huyết áp cao và béo phì ở trẻ. Hơn nữa, ngưng thở khi ngủ cũng có thể tác động lên chức năng não và trí thông minh của trẻ.
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như ngủ ngáy, dễ thức giấc, mệt mỏi vào ban ngày,… Thăm khám sớm giúp điều trị hiệu quả và giảm thiểu nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm. Ở các nước phát triển, hội chứng ngưng thở khi ngủ được điều trị bởi chuyên gia về giấc ngủ. Tại Việt Nam, bệnh này thường được thăm khám và điều trị bởi bác sĩ Tai Mũi Họng.
Chuyên khoa Hô hấp, Nội Tổng hợp tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là nơi quy tụ đội ngũ bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm trong việc thăm khám và điều trị ngưng thở khi ngủ ở trẻ cùng nhiều bệnh lý hô hấp khác. Đây cũng là nơi được trang bị máy móc, thiết bị hiện đại để phục vụ tối ưu cho quá trình thăm khám, chẩn đoán, điều trị. Một số trang thiết bị hiện đại điển hình đó là máy đo chức năng hô hấp KoKo 1000, máy đo đa ký hô hấp NOX A1, T3S, máy MRI 3 Tesla, đo đa ký giấc ngủ,… Bạn có thể đưa trẻ đến Tâm Anh để thăm khám sớm, tư vấn và điều trị kịp thời. Từ đó, đảm bảo trẻ ngủ ngon mỗi đêm, phát triển sức khỏe thể chất và tinh thần một cách tốt nhất.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – Quận 8:
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7:
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy:
Việc chẩn đoán bệnh này ở trẻ em khó khăn hơn so với người lớn. Nguyên nhân là do triệu chứng thường khó nhận biết ở trẻ và trẻ chưa thể diễn tả chính xác cảm giác của mình. Bác sĩ cần xem xét các triệu chứng và tiền sử bệnh của trẻ. Khám sức khỏe tổng quát và kiểm tra đầu, cổ, mũi, miệng và lưỡi của bé.
Ngoài ra, trẻ có thể cần thực hiện thêm các xét nghiệm khác. Phương pháp chính để kiểm tra chứng ngưng thở khi ngủ ở trẻ em là đo đa ký giấc ngủ (polysomnogram). Các cảm biến được đặt trên cơ thể trẻ trong suốt đêm. Các cảm biến này ghi lại sóng não, kiểu thở, tiếng ngáy, nồng độ oxy, nhịp tim và hoạt động cơ bắp trong khi trẻ ngủ. Đây là những thông tin quan trọng trong việc chẩn đoán ngưng thở khi ngủ ở trẻ.
Một số trẻ bị ngưng thở khi ngủ từ nhẹ đến trung bình có thể tự khỏi khi lớn lên. Trong những trường hợp khác, bệnh có thể được điều trị bằng các phương pháp dưới đây.
Phẫu thuật cắt bỏ amidan và VA có thể cải thiện chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn bằng cách mở rộng đường thở. Đây thường là phương pháp điều trị cho trẻ em mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn từ mức độ trung bình đến nặng. Các phương pháp phẫu thuật khác cũng có thể được cân nhắc tùy vào tình trạng của từng trẻ.
Đây là phương pháp dùng những chiếc máy nhỏ, nhẹ nhàng thổi không khí qua một ống dẫn. Ống dẫn này được gắn vào một mặt nạ đeo quanh mũi hoặc mũi và miệng của trẻ trong khi ngủ. Máy sẽ bơm áp lực không khí vào phía sau cổ họng của trẻ để giữ cho đường thở luôn thông thoáng. Thông thường, liệu pháp áp lực dương đường thở là một lựa chọn điều trị nếu thuốc hoặc phẫu thuật cắt bỏ amidan và VA không hiệu quả.
Nếu trẻ bị béo phì, bác sĩ có thể hướng dẫn cách thay đổi chế độ ăn uống và hoạt động thể chất. Việc giảm cân đúng cách có thể giúp cải thiện chứng ngưng thở khi ngủ ở trẻ. Ngoài ra, phẫu thuật giảm cân là một lựa chọn điều trị cho một số trường hợp bị ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và béo phì nghiêm trọng.
Thuốc steroid dạng xịt mũi có thể làm giảm các triệu chứng ngưng thở khi ngủ. Các loại thuốc này bao gồm fluticasone (Flovent HFA, Xhance,…) và budesonide (Rhinocort, Pulmicort Flexhaler,…). Đối với trẻ em bị dị ứng, montelukast (Singulair) có thể giúp giảm các triệu chứng khi sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp với thuốc steroid dạng xịt mũi. Bên cạnh đó, cần cho trẻ tránh xa các chất gây kích ứng đường thở và chất gây dị ứng. Hãy giữ trẻ không tiếp xúc với khói thuốc lá và các hóa chất độc hại khác.
Tóm lại, ngưng thở khi ngủ ở trẻ là một vấn đề sức khỏe không nên xem nhẹ, bởi những tác động âm thầm nhưng lâu dài đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi thăm khám kịp thời sẽ giúp hạn chế tối đa những biến chứng nguy hiểm.
