Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Người gầy có bị gan nhiễm mỡ không? Giải thích lý do cụ thể

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Người gầy có bị gan nhiễm mỡ không? Gan nhiễm mỡ tưởng chừng chỉ xảy ra ở người thừa cân, béo phì nhưng thực tế ngay cả những người có thể trạng gầy vẫn mắc phải. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau đây.

người gầy có bị gan nhiễm mỡ không

Người gầy có bị gan nhiễm mỡ không?

Người có thể trạng gầy hoặc bình thường vẫn có thể mắc bệnh gan nhiễm mỡ, chủ yếu do các rối loạn chuyển hóa (kháng insulin, rối loạn mỡ máu) hoặc ảnh hưởng từ yếu tố di truyền (bất thường gen PNPLA3, TM6SF2) và lối sống không khoa học. Tình trạng gan nhiễm mỡ này được gọi là Lean NAFLD (gan nhiễm mỡ không do rượu ở người gầy).(1)

Theo Tổng quan hệ thống và phân tích tổng hợp dịch tễ học toàn cầu của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu ở người gầy từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) năm 2020, tỷ lệ mắc Lean NAFLD trên toàn cầu là 9,7% trong đó châu Á chiếm tỷ lệ cao nhất (4,8%) và xảy ra phổ biến nhất trong độ tuổi 45 - 59 tuổi. (2)

Mức độ nguy hiểm của NAFLD ở người gầy thậm chí nặng hơn so với ở người thừa cân, béo phì. Một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ tim mạch ở các bệnh nhân gầy tương đương ở các bệnh nhân thừa cân béo phì nhưng kết quả về gan xấu hơn.

Tại sao người gầy vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ?

Người gầy vẫn mắc phải bệnh gan nhiễm mỡ chủ yếu liên quan đến các yếu tố sau:

1. Rối loạn chuyển hóa không liên quan cân nặng

Sự hình thành gan nhiễm mỡ không chỉ phụ thuộc vào khối lượng cơ thể mà còn liên quan đến rối loạn chuyển hóa nội tại của gan và mô mỡ. Do vậy người gầy vẫn có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ nếu bị rối loạn chuyển hóa (kháng insulin, rối loạn đường huyết, rối loạn mỡ máu) vì những yếu tố này thúc đẩy quá trình tăng tổng hợp và tích lũy lipid trong tế bào gan.

2. Chế độ ăn nhiều các chất thúc đẩy tổng hợp mỡ gan

Chế độ ăn giàu đường tinh luyện, fructose, tinh bột và chất béo bão hòa có thể gây ra gan nhiễm mỡ ở người gầy. Nguyên nhân là do các thành phần này thúc đẩy quá trình tổng hợp mỡ gan dẫn đến tích tụ mỡ mà không phải hoàn toàn do tăng cân.

Đặc biệt là tiêu thụ fructose (loại đường được chuyển hóa chủ yếu tại gan) đã được chứng minh có liên quan đến tình trạng kháng insulin, tích tụ lipid trong gan và tăng triglyceride máu gây ra bệnh tiểu đường, gan nhiễm mỡ và mỡ máu. (3)

chế độ ăn nhiều đường tinh bột

Chế độ ăn nhiều đường, tinh bột và chất béo bão hòa có thể gây ra bệnh gan nhiễm mỡ ở người gầy.

3. Lối sống ít vận động

Lối sống ít vận động là yếu tố nguy cơ độc lập góp phần thúc đẩy sự hình thành gan nhiễm mỡ mà không phụ thuộc vào cân nặng. Vì ít hoạt động sẽ làm giảm tiêu hao năng lượng cũng như khả năng phân giải axit béo của cơ thể dẫn đến tích tụ mỡ gan và mỡ nội tạng nói chung.

Nghiên cứu cho thấy mức độ hoạt động thể chất thấp hơn liên quan đến nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ cao hơn mà không phụ thuộc vào béo phì và tình trạng kháng insulin.

4. Yếu tố di truyền và gene

Di truyền là một yếu tố nguy cơ khác của bệnh gan nhiễm mỡ ở những người không bị thừa cân, trong đó gene PNPLA3 có liên quan nhiều nhất. Một biến thể của gen này có thể khiến gan xử lý chất béo kém hiệu quả dẫn đến tích tụ mỡ gan ngay cả khi không bị thừa cân.

Dữ liệu dịch tễ và phân tích di truyền tìm thấy gen PNPLA3 ở nhóm người gầy mắc NAFLD cao hơn rõ rệt so với nhóm không mắc bệnh.

5. Suy dinh dưỡng, giảm cân quá mức

Khi bị suy dinh dưỡng hoặc giảm cân quá nhanh cơ thể buộc phải sử dụng mỡ dự trữ để tạo năng lượng làm giải phóng nhiều axit béo tự do vào máu. Tình trạng này làm triglyceride tích tụ trong tế bào gan gây rối loạn chuyển hóa lipid dẫn đến gan nhiễm mỡ.

Ngoài ra bằng chứng hiện tại cũng cho thấy suy dinh dưỡng và giảm cân nhanh có thể gây ra loại gan nhiễm mỡ này. Trong đó thiếu hụt các chất dinh dưỡng có đặc tính hỗ trợ bảo vệ chuyển hóa lipid gan (bao gồm protein, calo và một số vitamin) đóng vai trò chính trong quá trình sinh bệnh. (4)

người bệnh suy dinh dưỡng quá mức

Suy dinh dưỡng quá mức cũng là nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ ở người gầy

6. Tác dụng phụ của thuốc hoặc bệnh lý khác

Một số thuốc điều trị và bệnh lý nền có thể góp phần gây ra gan nhiễm mỡ ngay cả ở người có cân nặng bình thường hoặc gầy. Các yếu tố này tác động trực tiếp đến chuyển hóa lipid và chức năng gan mà không phụ thuộc đơn thuần vào cân nặng.

Ví dụ dùng thuốc corticosteroid hoặc methotrexate kéo dài làm tăng axit béo tự do; hoặc mắc viêm gan virus mạn tính (HBV, HCV) làm rối loạn chức năng gan; hoặc mắc các rối loạn nội tiết như suy giáp, hội chứng Cushing hoặc PCOS làm tăng insulin và rối loạn mỡ máu. Các tình trạng này đều có thể dẫn đến tích tụ mỡ gan.

Dấu hiệu người gầy mắc bệnh gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ ở người gầy thường tiến triển âm thầm và ít biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn sớm. Những người có triệu chứng thường là mệt mỏi kéo dài, giảm tập trung không rõ nguyên nhân. Một số người xuất hiện cảm giác nặng hoặc tức nhẹ vùng hạ sườn phải do gan tích mỡ và to nhẹ. Tuy nhiên các triệu chứng này không đặc hiệu và dễ bị bỏ qua.

Phần lớn trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc làm xét nghiệm chức năng gan. Trên xét nghiệm chỉ số men gan (ALT, AST) có thể tăng nhẹ; trên siêu âm CT hoặc MRI phát hiện gan nhiều mỡ hơn bình thường.

Cách xử lý và quản lý gan nhiễm mỡ ở người gầy

Gan nhiễm mỡ ở người gầy cần được can thiệp sớm để hạn chế nguy cơ viêm gan, xơ hóa gan và các biến chứng lâu dài. Việc quản lý tập trung vào điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và theo dõi định kỳ.

1. Thay đổi lối sống và vận động

Vận động hàng ngày giúp cải thiện độ nhạy insulin, điều hòa chuyển hóa lipid và giảm tích tụ mỡ gan. Người bệnh nên duy trì thói quen tập thể dục hàng ngày với các loại hình vừa sức ví dụ aerobic và các bài tập tăng sức bền, yoga.

Bên cạnh đó rượu bia, thuốc lá nên bỏ hoàn toàn; thuốc chỉ dùng khi thật sự cần thiết; tránh thức khuya và cố gắng hạn chế căng thẳng quá mức.

nữ giới duy trì yoga

Vận động thể lực thường xuyên giúp cải thiện độ nhạy insulin, điều hòa chuyển hóa lipid và giảm tích tụ mỡ ở gan.

2. Cải thiện dinh dưỡng

Về dinh dưỡng cần đảm bảo đầy đủ các chất thiết yếu cho gan bao gồm vitamin, khoáng chất, chất chống viêm, chất chống oxy hoá, protein nạc và chất béo tốt như omega-3. Rau củ quả, cá béo, ức gà bỏ da, thịt nạc heo, thịt nạc bò, các loại hạt là những nguồn tốt để thêm vào chế độ ăn hàng ngày.

Trong khi đó đường, chất béo xấu, tinh bột tinh chế cần hạn chế càng nhiều càng tốt. Các thực phẩm chứa nhiều hai loại chất này nên tránh chẳng hạn như thực phẩm chế biến sẵn (đồ ăn nhanh, các loại bánh ngọt, trái cây sấy); nước ngọt đóng chai (nước giải khát, nước tăng lực, nước trái cây ép); trà có đường và trà sữa.

3. Theo dõi định kỳ với bác sĩ chuyên khoa gan mật

Theo dõi gan định kỳ giúp đánh giá điều trị và chủ động ứng phó với bất kỳ sự tiến triển nào, chẳng hạn như nguy cơ viêm và xơ hóa gan. Thông thường người bệnh cần khám gan ít nhất mỗi 6 tháng một lần nhưng nếu có viêm tốt nhất nên khám mỗi 3 tháng một lần.

Người gầy bị gan nhiễm mỡ có cần dùng thuốc không?

Việc điều trị gan nhiễm mỡ ở người gầy không phải lúc nào cũng cần dùng thuốc. Trong đa số trường hợp bệnh có thể được kiểm soát tốt bằng thay đổi lối sống, chế độ ăn uống cân đối và tăng cường vận động thể lực, đặc biệt khi gan mới chỉ tích mỡ đơn thuần chưa có viêm hoặc xơ hóa.

Việc dùng thuốc thường chỉ được cân nhắc khi gan nhiễm mỡ đã tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, đặc biệt khi có dấu hiệu xơ hóa gan ở mức độ trung bình đến nặng. Trong những trường hợp này bác sĩ có thể chỉ định một số thuốc nhằm giảm mỡ gan và hạn chế tổn thương gan, dựa trên mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe cụ thể của người bệnh.

Ngoài ra thuốc cũng có thể được xem xét khi men gan tăng kéo dài cho thấy tình trạng viêm gan mạn tính hoặc khi người bệnh có kèm các rối loạn chuyển hóa đáng kể cần can thiệp dược lý. Ở một số bệnh nhân không đái tháo đường nhưng có viêm gan rõ, vitamin E hoặc pioglitazone có thể được cân nhắc sử dụng.

Đối với người gầy chưa có biến chứng gan, ưu tiên hàng đầu vẫn là theo dõi định kỳ và can thiệp không dùng thuốc để kiểm soát bệnh hiệu quả trong giai đoạn sớm.

Cách phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ ở người gầy cần tập trung vào lối sống lành mạnh, ngay cả khi đã đưa được cân nặng về giới hạn bình thường.

Dưới đây là các biện pháp cụ thể:

  • Ăn uống cân đối và lành mạnh: Người gầy nên duy trì chế độ ăn đầy đủ năng lượng nhưng hợp lý, ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và chất béo tốt như dầu ô liu, cá béo. Cần hạn chế đường tinh luyện, đồ uống ngọt và chất béo xấu vì những yếu tố này có thể thúc đẩy gan tăng tổng hợp và tích tụ mỡ dù cân nặng không tăng.
  • Vận động hàng ngày: Vận động thường xuyên giúp ổn định đường huyết, tăng đốt mỡ để ngăn ngừa tích tụ mỡ gan. Người gầy nên tập thể dục thể thao hàng ngày với các loại hình phù hợp với thể trạng.
  • Ngủ đủ giấc và kiểm soát stress: Các tình trạng này có thể làm rối loạn chuyển hóa lipid, kháng insulin, rối loạn hormone gây ra gan nhiễm mỡ. Vì vậy ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng rất quan trọng cho việc phòng ngừa bệnh.
  • Theo dõi sức khỏe gan định kỳ: Xét nghiệm men gan, mỡ máu và siêu âm gan định kỳ giúp phát hiện sớm gan nhiễm mỡ hoặc các rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn. Điều này đặc biệt quan trọng ở người gầy, vì bệnh dễ bị bỏ sót nếu chỉ đánh giá dựa trên cân nặng hay hình thể bên ngoài.
  • Bổ sung tinh chất hỗ trợ gan chuyên biệt: Wasabia và S. Marianum (chiết xuất từ các thảo dược quý) đã được chứng minh có khả năng hỗ trợ hoạt động chuyển hoá tại gan, tăng cường chức năng gan vì vậy sẽ giúp giảm nguy cơ và cải thiện gan nhiễm mỡ.
hoa chứa tinh chất smarianum
Bổ sung các tinh chất thiên nhiên hỗ trợ gan như Wasabia và S. Marianum góp phần giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ ở người gầy.

Người gầy có bị gan nhiễm mỡ được không thì câu trả lời là có thể, đặc biệt khi bạn có các rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn, yếu tố di truyền, lối sống ít vận động hoặc chế độ ăn không phù hợp. Những người gầy có các yếu tố nguy cơ nên chủ động phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ bằng cách ăn uống, vận động khoa học, phù hợp với thể trạng; thăm khám sức khỏe định kỳ và tránh căng thẳng, thức khuya, mất ngủ.

Hewel Footer
Nguồn tham khảo