Trên toàn thế giới, số ca nhiễm viêm gan D đã giảm kể từ những năm 1980, chủ yếu nhờ chương trình tiêm chủng viêm gan B toàn cầu thành công. Ngoài chủng ngừa, còn một số biện pháp khác cũng giúp bảo vệ khỏi loại viêm gan này. Cùng ECO Pharma tìm hiểu những cách phòng ngừa viêm gan D trong bài viết sau.
Trong nhiều biện pháp phòng ngừa viêm gan D, tiêm chủng vắc xin ngừa viêm gan B đã được ghi nhận là hiệu quả và chủ động nhất vì virus viêm gan D cần virus viêm gan B để nhân lên. Phòng ngừa viêm gan D cần thiết vì bệnh này có tỷ lệ tử vong, biến chứng cao và chi phí điều trị lớn.
Viêm gan D là tình trạng viêm gan do virus viêm gan D (HDV) gây ra, virus này cần virus viêm gan B (HBV) để nhân lên. Nhiễm trùng viêm gan D không thể xảy ra nếu không có virus viêm gan B. Nhiễm trùng đồng thời HDV-HBV được coi là dạng viêm gan virus mãn tính nghiêm trọng nhất do tiến triển nhanh hơn thành ung thư biểu mô tế bào gan và tử vong liên quan đến gan. HDV làm tăng nguy cơ viêm gan nặng và tử vong khi so sánh với HBV đơn thuần. Tỷ lệ tử vong do nhiễm viêm gan D ở bệnh nhân HBV mạn tính cao, dao động từ 2% – 20%. (1)
Chi phí điều trị viêm gan D khác nhau tùy từng trường hợp dựa trên một số yếu tố như giai đoạn bệnh, các phương pháp điều trị, cơ sở y tế, các chi phí phát sinh như khám bệnh, xét nghiệm, sinh thiết gan. Viêm gan D là một bệnh mãn tính, đòi hỏi quá trình điều trị dài lâu. Do đó, người bệnh cần chuẩn bị tốt về tài chính để đảm bảo quá trình điều trị được liên tục.
Bạn có thể ngăn ngừa viêm gan D bằng cách tiêm vắc xin ngừa viêm gan B, tránh quan hệ tình dục không an toàn, không dùng chung dụng cụ tiêm,…
Chỉ những người bị viêm gan B mới có thể mắc viêm gan D. Vì thế, tiêm vắc xin phòng HBV có tác dụng bảo vệ chống lại viêm gan B và phòng ngừa viêm gan D. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm vắc xin viêm gan B cho tất cả trẻ sơ sinh, trẻ em dưới 18 tuổi, tất cả người lớn có nguy cơ nhiễm trùng cao. Vắc xin viêm gan B còn được gọi là vắc xin “chống ung thư” đầu tiên vì nó giúp ngăn ngừa viêm gan B, nguyên nhân hàng đầu gây ra ung thư gan trên toàn thế giới.
Hơn 1 tỷ liều vắc xin viêm gan B đã được sử dụng trên toàn thế giới và được xem là một trong những loại vắc xin hiệu quả và an toàn nhất từng được sản xuất. Chưa có bằng chứng nào cho thấy vắc xin viêm gan B gây ra tình trạng tử vong đột ngột ở trẻ sơ sinh (SID), chứng tự kỷ, bệnh đa xơ cứng hoặc các rối loạn thần kinh khác. Tác dụng phụ thường gặp của vắc xin này là đau, sưng và đỏ tại vị trí tiêm. Vắc xin có thể không được khuyến cáo cho những người bị dị ứng nấm men đã được ghi nhận hoặc có tiền sử phản ứng bất lợi với vắc xin.
Bạn có thể bị nhiễm HDV nếu tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể khác của người bị nhiễm. Tuy nhiên, virus chỉ có thể gây bệnh nếu bạn bị viêm gan B. HDV cần chủng viêm gan B để tồn tại. Một số cách bạn có thể áp dụng để phòng tránh lây nhiễm qua máu và dịch cơ thể:
Quan hệ tình dục không an toàn là một trong những con đường phổ biến gây lây nhiễm virus viêm gan B. Để phòng ngừa bệnh viêm gan B con đường dẫn đến viêm gan D, bạn nên thực hành tình dục an toàn bằng cách:
Người bệnh viêm gan B có lượng virus rất cao trong máu. Khi sử dụng chung kim tiêm, virus này sẽ dễ dàng xâm nhập vào cơ thể người lành qua vết thương do kim tiêm gây ra. Virus viêm gan B có khả năng lây nhiễm rất cao. Chỉ cần một lượng virus rất nhỏ xâm nhập vào cơ thể cũng đủ để gây bệnh. Ngoài ra, sử dụng chung kim tiêm cũng là nguyên nhân lây truyền nhiều bệnh khác qua đường máu như HIV, viêm gan C, giang mai.
Trên toàn thế giới, con đường lây truyền viêm gan B và D phổ biến nhất là từ mẹ sang con trong khi sinh cũng như qua lây truyền do tiếp xúc trong thời thơ ấu. Do đó, phòng ngừa virus lan truyền từ mẹ sang con hoặc lây truyền trong thời thơ ấu là chiến lược quan trọng để kiểm soát đường lây truyền virus viêm gan D từ mẹ sang con.
Cải thiện chế độ ăn uống không giúp ngăn ngừa viêm gan B, D, nhưng điều này giúp nâng cao chức năng của gan và sức khỏe tổng thể. Bạn nên ăn nhiều cải xoăn, cải bó xôi, xà lách,… giàu chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào gan. Các loại trái cây như táo, bưởi, việt quất, nho chứa nhiều vitamin và chất chống oxy hóa, giúp gan thải độc tố. Hạnh nhân, óc chó, hạt chia,… cung cấp chất béo lành mạnh và vitamin E tốt cho gan. Các loại cá béo như cá hồi, cá ngừ, cá thu chứa omega-3, giúp giảm viêm và bảo vệ gan.
Bạn cũng cần thay đổi lối sống để bảo vệ gan được khỏe mạnh, thực hiện tốt các chức năng quan trọng. Tránh xa rượu bia, những loại đồ uống này là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan. Tập thể dục đều đặn giúp giảm cân, tăng cường trao đổi chất, tốt cho gan. Chọn các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, chạy bộ, yoga, bơi lội dựa trên sở thích của bạn. Ngủ đủ 7 – 8 tiếng mỗi ngày giúp cơ thể phục hồi và tái tạo tế bào gan. Kiểm soát căng thẳng bằng cách sắp xếp công việc hợp lý, hít thở sâu và thường xuyên trò chuyện.
Tránh hoặc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sau giúp giảm nguy cơ mắc bệnh viêm gan B, D: (2)
Nhiều trường hợp viêm gan diễn biến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, chỉ khi bệnh tiến triển nặng mới xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, mệt mỏi, chán ăn. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, khi khả năng điều trị hiệu quả còn cao. Nếu đã từng mắc viêm gan B hoặc có yếu tố nguy cơ cao, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp theo dõi sự tiến triển của bệnh, kịp thời điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần thiết. Vì thế, bạn nên chú ý khám sức khỏe định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.
Viêm gan D là một bệnh nguy hiểm, nhưng việc phòng ngừa viêm gan D có thể thực hiện hiệu quả. Để nâng cao nhận thức và khuyến khích mọi người chủ động bảo vệ sức khỏe, cần có những chiến dịch truyền thông, giáo dục hiệu quả:
Như đã trình bày ở trên, không có vắc xin phòng ngừa trực tiếp viêm gan D, nhưng bạn có thể ngừa bệnh này thông qua vắc xin viêm gan B. Bạn chỉ có thể mắc viêm gan D nếu đã từng bị nhiễm virus viêm gan B hoặc mắc cả hai loại virus này cùng một lúc.
Bạn có thể tiêm ngừa viêm gan B tại Trung tâm Tiêm chủng cho Trẻ em và Người lớn VNVC. Đây là nơi thực hiện quy trình tiêm chủng an toàn và nghiêm ngặt với đầy đủ các khâu như khám sức khỏe sàng lọc, giới thiệu thông tin vắc xin, hạn sử dụng cho người đi tiêm; tiến hành tiêm ngừa và theo dõi 30 phút sau tiêm. Tại VNVC, vắc xin viêm gan B và tất cả các loại vắc xin khác được bảo quản bằng hệ thống trang thiết bị hiện đại, đảm bảo an toàn, chất lượng cho khách hàng.
Như vậy, có nhiều cách phòng ngừa viêm gan D như tiêm phòng vắc xin viêm gan B, quan hệ tình dục an toàn, không dùng chung đồ dùng cá nhân và duy trì lối sống lành mạnh. Nếu đã mắc viêm gan B bạn cần theo dõi sức khỏe định kỳ, điều trị khi cần thiết để giảm tải lượng virus và bảo vệ chức năng gan. Nên chú ý trong ăn uống, sinh hoạt, không làm lây nhiễm virus HBV cho người khác và nguy cơ đồng mắc viêm gan D.
