Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Quán tính giấc ngủ là gì? Cần phải làm gì để hạn chế?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Sau giấc ngủ, không ít người vừa nghe chuông báo thức đã lập tức bật dậy nhưng vẫn cảm thấy buồn ngủ, lơ mơ, uể oải... Đây có thể là biểu hiện của quán tính giấc ngủ - trạng thái cơ thể chưa kịp chuyển hoàn toàn từ ngủ sang tỉnh táo. Vậy quán tính giấc ngủ là gì, kéo dài bao lâu và có ảnh hưởng đến sức khỏe không? Cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay.

quán tính giấc ngủ

Quán tính giấc ngủ là gì?

Quán tính giấc ngủ là trạng thái mơ màng, uể oải, chưa đủ tỉnh táo và khó tập trung ngay sau khi thức dậy. Đây là hiện tượng bình thường và khá phổ biến, đặc biệt khi một người bị đánh thức đột ngột.

Quán tính giấc ngủ kéo dài bao lâu?

Tình trạng mất phương hướng tạm thời và suy giảm sự tập trung sau khi thức dậy do quán tính giấc ngủ có thể khiến người bệnh phản ứng chậm hơn, trí nhớ ngắn hạn kém hơn; tốc độ suy nghĩ, lập luận, ghi nhớ và học tập chậm hơn.

Nghiên cứu chỉ ra rằng hiện tượng này thường kéo dài từ 15 đến 60 phút hoặc lâu hơn nếu người đó bị thiếu ngủ. (1)

Quán tính giấc ngủ có phải là bệnh không?

Quán tính giấc ngủ không phải là một bệnh lý, mà là trạng thái sinh lý tạm thời xảy ra khi cơ thể chuyển từ ngủ sang thức. Người gặp tình trạng này có thể cảm thấy chậm chạp, lơ mơ… trong một khoảng thời gian sau khi thức dậy.

Quán tính giấc ngủ có thể xuất hiện ở bất kỳ người nào, đặc biệt khi thiếu ngủ, ngủ không đủ, thức dậy đột ngột khi đang trong giai đoạn ngủ sâu… Thông thường, các biểu hiện sẽ giảm dần khi cơ thể tỉnh táo hoàn toàn.

không phải là bệnh lý
Quán tính giấc ngủ dù không phải là bệnh lý nhưng có ảnh hưởng đáng kể đến cách mà cơ thể bắt đầu ngày mới.

Nguyên nhân gây ra

Quán tính giấc ngủ có thể do nhiều nguyên nhân. Mặc dù việc xác định chính xác nguyên nhân gây ra hiện tượng này có thể khó khăn, nhưng vấn đề thường liên quan đến một hoặc nhiều yếu tố sau:

  • Thức giấc từ giấc ngủ sâu: Giấc ngủ cần trải qua bốn giai đoạn. Giai đoạn 3 của giấc ngủ không REM là giai đoạn ngủ sâu nhất. Nếu bạn thức giấc khi đang ở giai đoạn này có thể gặp hiện tượng trì trệ giấc ngủ.
  • Ngủ không đủ giấc: Nếu bạn không ngủ đủ giấc theo nhu cầu của cơ thể (hầu hết mọi người cần từ 7-9 giờ), có thể gặp phải tình trạng quán tính giấc ngủ.
  • Làm việc theo ca: Những người làm việc ca đêm, ca ngày không nhất quán có nhiều khả năng buồn ngủ, thiếu tỉnh táo.
  • Một số loại thuốc: Những người sử dụng thuốc kháng histamin, thuốc giảm đau opioid, thuốc chẹn beta, benzodiazepine hoặc rượu…
  • Một số tình trạng sức khỏe: Trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và một số tình trạng sức khỏe khác làm tăng khả năng bị quán tính giấc ngủ.

Dấu hiệu nhận biết

Hầu hết mọi người đều quen thuộc với các triệu chứng của quán tính giấc ngủ, ngay cả khi họ không biết tình trạng này có tên gọi là gì. Cảm giác có thể khác nhau về mức độ, nhưng phổ biến thường là: (2)

  • Mất phương hướng
  • Buồn ngủ
  • Tính khí cáu kỉnh và thay đổi thất thường
  • Khó khăn trong giao tiếp
  • Giảm chú ý
  • Khó khăn trong việc học tập và ghi nhớ
  • Thời gian phản ứng kém
  • Suy giảm khả năng vận động, bao gồm mất thăng bằng và phối hợp
  • Khả năng lập luận và ra quyết định kém.

Quán tính giấc ngủ có ảnh hưởng gì không?

Nếu bạn cảm thấy hơi uể oải vào buổi sáng nhưng nhanh chóng tỉnh táo trở lại là điều bình thường. Nhưng nếu tình trạng uể oải dữ dội, kéo dài có thể nguy hiểm, làm tăng nguy cơ tai nạn ảnh hưởng đến bản thân và người khác.

Vì vậy, nếu cường độ hoặc thời gian xuất hiện của các triệu chứng quán tính giấc ngủ khiến bạn lo ngại, hãy thăm khám để biết rõ nguyên nhân và có cách khắc phục phù hợp.

Làm sao hạn chế quán tính giấc ngủ kéo dài?

Hiện tượng quán tính giấc ngủ thỉnh thoảng xảy ra thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên gặp phải tình trạng này, việc biết cách ngăn chặn hiện tượng uể oải, khó tỉnh táo… có thể hữu ích. Dưới đây là một số hành động bạn nên thực hiện:

1. Phương pháp RISE-UP

Phương pháp RISE-UP gồm 6 nguyên tắc có thể giúp giảm thiểu cảm giác buồn ngủ, tỉnh táo hơn sau khi thức dậy, đặc biệt là được nghiên cứu để chống lại tình trạng quán tính giấc ngủ. Ý nghĩa của từng nguyên tắc bao gồm:

  • R - Refrain from snoozing: Không nhấn nút báo lại
  • I - Increase activity: Tăng cường vận động trong khoảng 1 giờ đầu sau khi thức dậy
  • S - Shower: Tắm buổi sáng giúp tạo tín hiệu chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động
  • E - Expose yourself to sunlight: Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên
  • U - Upbeat music: Nghe nhạc để tăng mức độ tỉnh táo
  • P - Phone a friend: Tương tác với bạn bè, người thân nhằm thúc đẩy sự tỉnh táo.
không nên tắt báo thức
Không nên tắt báo thức để trì hoãn việc thức dậy, vì điều này có thể khiến bạn càng thêm trì trệ, uể oải

2. Vệ sinh giấc ngủ

Vệ sinh giấc ngủ là tập hợp các thói quen và điều kiện môi trường giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, hỗ trợ cơ thể duy trì nhịp thức – ngủ ổn định. Vệ sinh giấc ngủ chủ yếu cải thiện chất lượng và tính ổn định của giấc ngủ, từ đó hỗ trợ tỉnh táo sau khi thức dậy. (3)

Một số nguyên tắc vệ sinh giấc ngủ thường được khuyến nghị gồm:

  • Duy trì giờ ngủ và giờ thức cố định, kể cả cuối tuần.
  • Đảm bảo thời gian ngủ tối thiểu 7-9 tiếng mỗi đêm.
  • Giữ phòng ngủ ít ánh sáng, yên tĩnh, có nhiệt độ dễ chịu.
  • Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử gần giờ ngủ ít nhất 1 tiếng để giảm thiểu tác động của ánh sáng xanh nguy hại.
  • Tránh caffeine, nicotine và rượu gần thời điểm đi ngủ.
  • Không ăn quá no hoặc uống nhiều nước ngay trước khi ngủ.
  • Hạn chế ngủ trưa quá 30 phút, vì sẽ khiến bạn khó ngủ vào ban đêm.

3. Điều chỉnh lịch trình ngủ

Việc duy trì giờ thức giấc - đi ngủ đều đặn là yếu tố quan trọng nhất trong việc giảm tình trạng uể oải sau khi thức dậy về lâu dài. Đây cũng là lời khuyên khoa học giúp ổn định đồng hồ sinh học. Nguyên tắc giúp bạn dễ thành công với mẹo này chính là hãy ấn định giờ thức dậy trước, rồi điều chỉnh giờ ngủ dần dần theo sau.

Bên cạnh việc duy trì lịch ngủ đều đặn và vệ sinh giấc ngủ khoa học, có thể bổ sung các dưỡng chất hỗ trợ sức khỏe não bộ như Blueberry và Ginkgo biloba. Blueberry chứa hoạt chất Anthocyanin và Pterostilbene có khả năng vượt qua hàng rào máu não để hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh. Trong khi Ginkgo biloba chứa các hoạt chất được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ tuần hoàn và chức năng nhận thức.

"Hiệp đồng” tác động của hai dưỡng chất này có thể góp phần duy trì sự tỉnh táo và tăng kết nối thần kinh, tăng cường hoạt động nhận thức, đồng thời giúp ngủ sâu, sáng dậy tỉnh táo hơn.

blueberry
Blueberry chứa hoạt chất có khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh và tăng cường tỉnh táo

4. Uống nước trước khi uống cà phê

Sau một đêm dài cơ thể không được bổ sung chất lỏng, tình trạng mất nước nhẹ có thể dẫn đến mệt mỏi và giảm khả năng tập trung. Vì vậy, sau khi tỉnh dậy bạn cần uống đủ nước.

Sử dụng caffeine từ cà phê vào buổi sáng có thể giúp rút ngắn thời gian bị trì trệ giấc ngủ. Tuy nhiên, quá nhiều caffeine trong ngày có thể ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ vào ban đêm, vì vậy hãy giảm lượng tiêu thụ để khắc phục tình trạng này.

5. Tạo các thói quen buổi sáng

Duy trì một số thói quen tốt vào buổi sáng có thể giúp cơ thể nhanh chóng bắt nhịp ngày mới, đồng thời hạn chế cảm giác lơ mơ sau khi thức dậy.

  • Nên tiếp xúc với ánh sáng sớm sau khi thức dậy, vì tín hiệu ánh sáng vào thời điểm này hỗ trợ điều chỉnh nhịp sinh học. Ánh sáng tự nhiên cũng giúp ức chế melatonin, nên mở rèm cửa là biện pháp giúp cơ thể tỉnh táo đơn giản nhất.
  • Vận động nhẹ vào buổi sáng có thể giúp tăng sự tỉnh táo, và hoạt động thể chất thường xuyên có liên quan đến giấc ngủ ngon hơn vào ban đêm.
  • Ăn bữa sáng cân bằng dinh dưỡng giúp duy trì mức năng lượng ổn định hơn.

Quán tính giấc ngủ thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn nhưng có thể khiến bạn mệt mỏi, đầu óc chậm chạp và khó tập trung sau khi thức dậy. Việc xây dựng thói quen ngủ - thức cố định, duy trì vệ sinh giấc ngủ và chủ động tạo tín hiệu tỉnh táo vào buổi sáng có thể giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với quá trình chuyển từ ngủ sang thức.

otiv banner seo bên dưới
Nguồn tham khảo