Thực phẩm chúng ta tiêu thụ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của gan. Trong bài viết này, ECO Pharma cung cấp thông tin về những thực phẩm không tốt cho gan. Từ đó, giúp bạn có chế độ ăn uống lành mạnh cho gan, góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể.

Danh sách các nhóm thực phẩm không tốt cho gan
Gan là một cơ quan quan trọng có chức năng lọc độc tố và giữ cho cơ thể khỏe mạnh. Việc tiêu thụ một số loại thực phẩm có thể gây hại cho gan, thậm chí dẫn đến các bệnh mãn tính. Để tránh gặp phải tình trạng này, bạn nên hạn chế tiêu thụ những thức ăn không tốt cho gan dưới đây.
1. Thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ
Chiên rán không chỉ làm thay đổi kết cấu và hương vị mà còn ảnh hưởng đến hàm lượng dinh dưỡng của thực phẩm. Khoai tây chiên, gà rán và các loại thức ăn nhiều dầu mỡ khác chứa nhiều chất béo chuyển hóa không lành mạnh và carbohydrate tinh chế, góp phần tích tụ mỡ trong gan và gây viêm.
2. Thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều phụ gia, phẩm màu và chất bảo quản
Thực phẩm chế biến sẵn là những thực phẩm đã được biến đổi hoặc tinh chế vượt xa hình thức tự nhiên ban đầu. Gan sẽ bị quá tải vì phải xử lý các chất phụ gia, chất bảo quản này cùng với đường, muối và chất béo có sẵn trong thực phẩm. Ăn quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn có liên quan đến sự tích tụ mỡ trong gan và nhiều vấn đề sức khỏe khác. (1)
3. Nội tạng động vật chứa nhiều cholesterol
Các bộ phận nội tạng động vật như gan, ruột, tim, thận,... được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Việc ăn nội tạng không đúng cách có thể dẫn đến nhiều tác hại cho sức khỏe như tăng cholesterol. Khi gan làm việc quá sức để loại bỏ cholesterol dư thừa, tế bào gan có thể bị tổn thương, dẫn đến men gan cao. Bên cạnh đó, nội tạng chứa nhiều purin - chất khi chuyển hóa tạo thành axit uric, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút, sỏi thận, đồng thời ảnh hưởng đến chức năng gan, thận nếu sử dụng lâu dài.

4. Thực phẩm chứa nhiều muối
Tiêu thụ thực phẩm chứa quá nhiều muối sẽ dẫn đến giữ nước và huyết áp cao, cả hai đều gây áp lực lên gan và thận. Súp đóng hộp, đồ ăn vặt chế biến sẵn,... là những thức ăn thường chứa nhiều muối và chất bảo quản, không tốt cho sức khỏe của gan. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều muối và bệnh gan. Những người thường xuyên thêm muối vào thức ăn có nhiều khả năng bị tích tụ mỡ trong gan. Thức ăn mặn cũng có liên quan đến các bệnh như xơ gan và ung thư gan. (2)
5. Thịt đỏ, xúc xích và thịt nguội
Mặc dù protein rất cần thiết, nhưng việc tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ, xúc xích và các loại thịt nguội có thể gây hại cho gan. Những thực phẩm này chứa nhiều chất béo bão hòa, có thể thúc đẩy tình trạng viêm và tích tụ mỡ trong gan. Việc ăn nhiều những thực phẩm này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và có liên quan đến một số dạng ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng.
6. Thức ăn nhanh
Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy những người ăn thức ăn nhanh chiếm 20% hoặc hơn số bữa ăn của họ sẽ bị tích tụ quá nhiều chất béo trong gan. Tác hại còn nghiêm trọng hơn đối với những người mắc bệnh tiểu đường hoặc thừa cân. Thức ăn nhanh thường chứa nhiều đường, muối và chất béo hơn mức mà gan có thể xử lý. (3)

7. Bánh kẹo và thực phẩm nhiều đường tinh luyện
Lượng đường dư thừa từ bánh kẹo và các món tráng miệng có thể gây quá tải cho gan. Gan xử lý fructose (một loại đường) và chuyển hóa nó thành chất béo. Quá nhiều fructose có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), trong đó chất béo tích tụ trong các tế bào gan, làm tăng nguy cơ tổn thương gan. Ngoài ra, các loại nước ngọt, nước tăng lực chứa nhiều đường cũng không tốt cho gan. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng bạn càng uống nhiều đồ uống có đường, nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ càng cao.
8. Thực phẩm nướng cháy và hun khói
Việc thường xuyên ăn thịt nướng có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đặc biệt là chức năng gan. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, thịt được nướng ở nhiệt độ cao (đặc biệt là nướng trực tiếp trên than), sẽ tạo ra các hợp chất không tốt cho sức khỏe, đặc biệt là khả năng gây hại cho tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể. Thường xuyên ăn thịt nướng bị cháy hoặc quá mặn sẽ khiến gan làm việc vất vả hơn để loại bỏ độc tố, từ đó dẫn đến quá tải gan. Ngoài ra, các loại thực phẩm như thịt hun khói, cá xông khói thường chứa nhiều chất bảo quản, chất tạo màu, tạo ngọt, không tốt cho sức khỏe của gan.
9. Hải sản sống hoặc tái
Nhiễm ký sinh trùng là một trong những vấn đề chính ở những người thích ăn hải sản sống hoặc chưa được nấu chín kỹ. Trong số nhiều loại ký sinh trùng, có những loại có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe về lâu dài. Ví dụ, sán lá gan, một loại ký sinh trùng giun dẹp, lây nhiễm cho nhiều người sống ở các nước nhiệt đới. Loại ký sinh trùng này thường sống trong gan, hút máu và gây ra hiện tượng gan to, nhiễm trùng đường mật, sỏi mật và ung thư gan. Ngoài ra, hải sản sống cũng có thể chứa nhiều loại vi khuẩn gây hại như Listeria, Vibrio, Clostridium và Salmonella. (4)
10. Thực phẩm mốc chứa aflatoxin
Aflatoxin là độc tố nấm, có thể xuất hiện trong các loại ngũ cốc và đậu phộng được bảo quản kém trong điều kiện ẩm ướt. Chúng là chất gây ung thư mạnh, nhắm vào gan và làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan khi tiếp xúc với lượng đáng kể. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) phân loại aflatoxin là tác nhân gây ung thư Nhóm I. Việc lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo quản đúng cách sẽ làm giảm đáng kể nguy cơ nhiễm aflatoxin. (5)

11. Thực phẩm nhiễm thuốc trừ sâu
Trái cây, rau củ nhiễm thuốc trừ sâu là thực phẩm không tốt cho gan. Thuốc trừ sâu được chuyển hóa trong gan và góp phần gây ung thư gan thông qua các cơ chế như stress oxy hóa, thúc đẩy khối u, tác động đến nội tiết tố,... Các nghiên cứu thực nghiệm đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với dichlorodiphenyltrichloroethane (DDT), một loại thuốc trừ sâu hữu cơ clo được sử dụng rộng rãi vào giữa thế kỷ XX, có thể dẫn đến sự phát triển của ung thư biểu mô tế bào gan. Vì thế, để bảo vệ gan, bạn cần chọn thực phẩm sạch, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong khâu chế biến.
12. Ngũ cốc tinh chế
Ngũ cốc tinh chế là thực phẩm đã được chế biến để thay đổi kết cấu, hình thức hoặc hương vị. Tuy nhiên, chất xơ, các vitamin và khoáng chất quan trọng đã bị loại bỏ trong quá trình tinh chế. Khi bạn ăn ngũ cốc tinh chế thay vì ngũ cốc nguyên hạt, lượng đường trong máu sẽ tăng nhanh hơn. Bạn cũng có thể ăn nhiều hơn vì không cảm thấy no. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ và viêm gan. Các loại thực phẩm phổ biến được làm từ ngũ cốc tinh chế bao gồm bánh mì trắng, bánh ngọt, bột mì, bột bắp,...

13. Rượu bia
Ngoài thực phẩm không lành mạnh, rượu bia cũng là một trong những tác nhân gây hại cho gan. Gan có chức năng chuyển hóa rượu, nhưng uống quá nhiều sẽ gây viêm, tích tụ mỡ và sẹo, có thể dẫn đến các bệnh nghiêm trọng như viêm gan do rượu và xơ gan. Uống quá nhiều rượu cùng với việc ăn những thực phẩm đã đề cập ở trên có thể đẩy nhanh quá trình gây hại cho gan.
Xem thêm: Các thực phẩm tốt cho gan được khuyến nghị bổ sung vào bữa ăn
Những thói quen ăn uống âm thầm làm hại gan
Ăn khuya, ăn quá no, uống thuốc và rượu cùng lúc,... đều là những thói quen gây hại cho gan và sức khỏe tổng thể.
- Ăn khuya thường xuyên: Thực phẩm nhiều đường hoặc chất béo không lành mạnh rất khó để gan phân giải, đặc biệt là vào ban đêm. Những thực phẩm này góp phần làm tăng lượng đường trong máu và cholesterol, cả hai đều gây áp lực lên chức năng gan. Nếu cần phải ăn tối muộn, hãy ăn trái cây tươi, một cốc sữa chua nhỏ hoặc ngũ cốc nguyên hạt sẽ dễ tiêu hóa hơn. Chúng không làm tăng đột biến lượng đường trong máu hoặc gây quá tải cho gan. Việc thường xuyên lựa chọn những thực phẩm lành mạnh và tránh ăn quá no sau 9 giờ tối có thể làm giảm đáng kể các nguy cơ liên quan đến gan.
- Ăn quá nhiều trong bữa sáng: Bữa ăn sáng rất quan trọng. Tuy nhiên, việc ăn quá nhiều vào bữa sáng, đặc biệt là những loại thực phẩm giàu đường và chất béo bão hòa, có thể gây hại cho gan và thận - hai cơ quan đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất và giải độc. Ăn nhiều thực phẩm giàu fructose (đường trái cây) vào buổi sáng khiến gan phải xử lý quá tải lượng đường trong máu. Quá trình này thúc đẩy sự tích tụ chất béo trong gan, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
- Vừa uống rượu bia vừa dùng thuốc: Rượu có thể tương tác với nhiều loại thuốc khác nhau, bao gồm cả thuốc không cần kê đơn và thuốc thảo dược. Uống rượu trong khi dùng thuốc có thể làm trầm trọng thêm các tác dụng phụ, làm giảm hiệu quả của thuốc hoặc gây ra các triệu chứng nguy hiểm khác cho gan và sức khỏe tổng thể.
Tóm lại, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và duy trì sức khỏe của gan. Việc hạn chế những thực phẩm không tốt cho gan không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn hỗ trợ cơ thể hoạt động hiệu quả hơn. Bổ sung bộ đôi tinh chất thiên nhiên Wasabia và S.Marianum giúp tăng khả năng thải độc, kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer trong gan, giúp bảo vệ gan và phục hồi chức năng gan một cách an toàn và hiệu quả.





