Rất ít người biết Ngày Não bộ Thế giới diễn ra vào 22/07 hằng năm nhằm nâng cao nhận thức về sức khỏe não bộ trên toàn thế giới. Cũng ít người biết rằng nhiều bệnh thần kinh có thể tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ qua và ảnh hưởng lâu dài đến trí nhớ, vận động, khả năng làm việc. Mời bạn đọc cùng ECO Pharma tìm hiểu ý nghĩa của ngày này và cách chủ động phòng bệnh, chăm sóc não đúng cách trong bài viết sau.
Ngày Não bộ Thế giới có tên tiếng Anh là World Brain Day, do Liên đoàn Thần kinh học Thế giới (World Federation of Neurology – WFN) khởi xướng và tổ chức vào ngày 22/07 hằng năm. Liên đoàn Thần kinh học Thế giới (WFN) chọn ngày 22/07 để tổ chức Ngày Não bộ Thế giới vì tổ chức này cũng được thành lập đúng vào ngày 22/07/1957 tại Brussels, Bỉ.
World Brain Day được tổ chức lần đầu vào ngày 22/07/2014 với chủ đề “Our Brain – Our Future” – “Bộ não của chúng ta – Tương lai của chúng ta”. Sự kiện ra đời trong bối cảnh sức khỏe não bộ và các bệnh lý liên quan chưa được quan tâm đúng mức.
Theo thông cáo của Liên đoàn Thần kinh học Thế giới (WFN) năm 2014, các rối loạn não bộ, bao gồm bệnh tâm thần, bệnh thần kinh và rối loạn do sử dụng chất gây nghiện, chiếm khoảng 13% gánh nặng bệnh tật toàn cầu, cao hơn bệnh tim mạch và ung thư. Trong khi nhiều bệnh có thể phòng ngừa hoặc điều trị, nguồn lực chẩn đoán và chăm sóc lại phân bổ không đồng đều trên thế giới.
Trong năm 2026, Ngày Não bộ Thế giới có chủ đề “Brain Health: Access for All” – “Sức khỏe não bộ: Tiếp cận cho tất cả mọi người”. Thông điệp nhấn mạnh mọi người cần được tiếp cận kịp thời với các dịch vụ phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị và phục hồi chức năng, bất kể nơi sinh sống hay điều kiện kinh tế. (1)
Ngày Não bộ Thế giới mang nhiều ý nghĩa trong việc nâng cao nhận thức, thúc đẩy phòng bệnh, phát hiện sớm và xây dựng lối sống có lợi cho sức khỏe não bộ. Cụ thể là:
Các bệnh lý não bộ có thể ảnh hưởng đến vận động, trí nhớ, cảm xúc, khả năng làm việc và chất lượng sống của người bệnh. Tuy nhiên, gánh nặng này từng bị đánh giá thấp. Trong thông cáo phát động World Brain Day năm 2014, Liên đoàn Thần kinh học Thế giới dẫn dữ liệu cho thấy bệnh thần kinh chiếm khoảng 4,5% – 11% tổng gánh nặng bệnh tật và liên quan khoảng 12% số ca tử vong trên thế giới, tùy theo mức phát triển kinh tế của từng quốc gia.
Đột quỵ và chấn thương sọ não là những nguyên nhân quan trọng gây tử vong, tàn tật lâu dài. Vì thế, Ngày Não bộ Thế giới ra đời được hiểu là một phương tiện truyền thông giúp cộng đồng hiểu rõ bảo vệ não không chỉ dành cho người cao tuổi hoặc người đã mắc bệnh mà cần được chú trọng trong suốt cuộc đời.
Ngày Não bộ Thế giới khuyến khích người dân chuyển kiến thức thành hành động phòng bệnh thực tế. Mặc dù không phải mọi bệnh thần kinh đều có thể phòng tránh hoàn toàn do còn liên quan đến tuổi tác, di truyền, miễn dịch hoặc chấn thương nhưng một phần gánh nặng bệnh tật vẫn có thể được giảm bớt.
Tiêm vắc xin phòng ngừa có thể giúp hạn chế một số bệnh nhiễm trùng thần kinh. Ví dụ như vắc xin viêm não Nhật Bản giúp phòng viêm não Nhật Bản; vắc xin Hib, phế cầu và não mô cầu giúp giảm nguy cơ viêm màng não do vi khuẩn. Các vắc xin sởi – quai bị – rubella, thủy đậu, bại liệt và dại cũng góp phần ngăn ngừa một số nhiễm trùng gây biến chứng thần kinh, tùy độ tuổi và nguy cơ. Ngoài ra, chủ động kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, không hút thuốc, ăn uống cân bằng và vận động thường xuyên góp phần giảm nguy cơ đột quy.
Ngày Não bộ Thế giới nhấn mạnh việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và đưa người bệnh đi khám kịp thời. Theo thông cáo của Liên đoàn Thần kinh học Thế giới năm 2014, nhiều người ở các quốc gia thu nhập thấp vẫn khó tiếp cận bác sĩ chuyên khoa, thuốc điều trị, giường bệnh và dịch vụ phục hồi chức năng.
Bệnh động kinh là một ví dụ. Khoảng 70% người bệnh có thể kiểm soát cơn co giật nếu được dùng thuốc phù hợp, nhưng tại nhiều quốc gia thu nhập thấp, hơn 80% người mắc bệnh vẫn chưa được điều trị. Phát hiện và điều trị sớm giúp giảm biến chứng, hạn chế tàn tật, đồng thời cải thiện khả năng học tập, làm việc và sinh hoạt.
Ngày Não bộ Thế giới khuyến khích mỗi người đều cần chủ động chăm sóc sức khỏe não bằng cách ăn uống đủ chất, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, hạn chế thuốc lá và duy trì giao tiếp với gia đình, bạn bè. Người thân cũng nên chú ý khi một người có biểu hiện hay quên bất thường, nói khó, đi lại kém vững hoặc thay đổi hành vi để đưa đi khám sớm.
Bên cạnh nỗ lực của mỗi cá nhân, cộng đồng và hệ thống y tế ở mỗi quốc gia cũng cần tạo điều kiện để người dân dễ tiếp cận thông tin, bác sĩ chuyên khoa, thuốc điều trị và phục hồi chức năng tốt giúp bảo vệ sức khỏe não từ sớm, thay vì chỉ can thiệp khi bệnh đã tiến triển nặng.
Để hưởng ứng Ngày Não bộ Thế giới 22/07, mỗi người nên bắt đầu bằng việc bảo vệ sức khỏe của chính mình. Hãy kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ; ăn uống cân bằng; vận động thường xuyên; ngủ đủ giấc; không hút thuốc và hạn chế rượu bia. Khi có biểu hiện đau đầu bất thường, suy giảm trí nhớ, co giật, yếu tay chân hoặc nói khó, cần đi khám sớm.
Đối với gia đình, bạn nên quan tâm đến những thay đổi về trí nhớ, ngôn ngữ, vận động và hành vi của người thân, đặc biệt là người cao tuổi. Khi xuất hiện méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, mất thăng bằng hay rối loạn ý thức, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay. Ngoài ra, mỗi người cũng có thể chia sẻ kiến thức chính xác về sức khỏe não bộ, dấu hiệu cảnh báo đột quỵ và cách phòng bệnh với gia đình, bạn bè hoặc trên mạng xã hội góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Không có một thực phẩm hay phương pháp nào có thể giúp bảo vệ sức khỏe não bộ tuyệt đối. Tuy nhiên, chủ động nâng cao sức khỏe, phòng ngừa bệnh bằng cách điều chỉnh thói quen chăm sóc sức khỏe mỗi ngày có thể hữu ích. Cụ thể là mỗi người nên:
Tóm lại, Ngày Não bộ Thế giới 22/07 nhắc mỗi người chủ động bảo vệ não bằng lối sống lành mạnh, kiểm soát bệnh nền và khám sức khỏe định kỳ. Nếu xuất hiện méo miệng, yếu tay chân, nói khó, co giật hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay để được điều trị kịp thời.
