Trầm cảm theo mùa ảnh hưởng đến khoảng 5% người trưởng thành ở Mỹ, thường bắt đầu vào độ tuổi từ 18 – 30. Đáng chú ý, khoảng 10 – 20% người Mỹ trải qua triệu chứng trầm cảm mùa đông mức độ nhẹ. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết về trầm cảm mùa đông là gì qua bài viết sau. (1)
Trầm cảm mùa đông là dạng rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD), xuất hiện ở thời điểm cụ thể trong năm, thường vào các tháng cuối năm, khi thời tiết lạnh giá. Nguyên nhân chủ yếu do ánh sáng mặt trời yếu đi trong mùa thu – đông, ngày ngắn hơn đêm, làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể, khiến tâm trạng mệt mỏi, uể oải. (2)
Thông thường, các triệu chứng của bệnh trầm cảm mùa đông bắt đầu từ mùa thu, kéo dài suốt đông, làm tuột năng lượng, buồn bã. Đến mùa xuân – hè, các triệu chứng này sẽ giảm đi, thậm chí tự biến mất. (3)
Hội chứng trầm cảm mùa đông tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe của người bệnh:
Trầm cảm mùa đông gây ra hàng loạt vấn đề như tăng – giảm cân đột ngột do thay đổi cảm giác thèm ăn, mệt mỏi kéo dài ảnh hưởng đến năng suất lao động, rối loạn giấc ngủ. Hệ miễn dịch của người bệnh cũng yếu dần, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.
Họ cũng thường xuyên buồn bã, chán nản, lo âu, cáu gắt, mất hứng thú với các hoạt động yêu thích trước đây. Trong các trường hợp nghiêm trọng, những suy nghĩ tiêu cực, vô vọng, bi quan về tương lai tăng dần, tiềm ẩn nguy cơ muốn tự tử, tự làm hại bản thân.
Mắc chứng trầm cảm làm người bệnh có xu hướng thu mình, rút lui khỏi xã hội, tránh giao tiếp, khó biểu đạt cảm xúc. Điều này dễ gây mâu thuẫn trong các mối quan hệ, làm giảm hiệu suất công việc – học tập, khiến họ khó hoàn thành nhiệm vụ, đạt được mục tiêu.
Những yếu tố này làm mất đi niềm vui, khiến người bệnh không cảm nhận được các khía cạnh tích cực của cuộc sống. Thậm chí, họ còn phải đối mặt với áp lực tài chính từ chi phí điều trị, kéo theo gánh nặng vật chất, tinh thần.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nguyên nhân gây trầm cảm mùa đông do nhiều yếu tố như ánh sáng tự nhiên, môi trường, di truyền và nhịp sinh học của cơ thể.
Thiếu ánh sáng mặt trời trong những ngày cuối năm là một yếu tố then chốt, tác động đến cơ thể theo nhiều cách:
Một số người có nguy cơ cao mắc bệnh trầm cảm vào mùa đông do ảnh hưởng từ di truyền:
Khi mùa đông đến, ánh sáng và thời tiết thay đổi có thể làm gián đoạn nhịp sống tự nhiên:
Trầm cảm mùa đông xuất hiện với nhiều biểu hiện khác nhau như:
Người bệnh cảm thấy buồn bã, chán nản kéo dài, nhất là trong điều kiện thiếu ánh nắng tự nhiên. Ngoài ra, họ cũng mất hứng thú với các hoạt động trước đây từng yêu thích hoặc dễ trở nên cáu kỉnh hơn.
Tăng cân là dấu hiệu thường gặp, do cảm giác thèm ăn tăng cao, đặc biệt là các loại thực phẩm giàu tinh bột, đường, đồ ăn nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, ở một số trường hợp hiếm gặp, người bệnh có thể giảm cân do chán ăn, không cảm thấy ngon miệng.
Người bệnh thường khó tập trung, gặp trở ngại trong việc hoàn thành công việc hàng ngày. Họ cũng có thể bị suy giảm trí nhớ, suy nghĩ chậm chạp, thụ động. Thậm chí, khả năng ra quyết định cũng bị ảnh hưởng, ngay cả với những việc đơn giản.
Ham muốn tình dục giảm rõ rệt. Cảm giác mệt mỏi, buồn chán kéo dài khiến người bệnh khó tận hưởng những khoảnh khắc tình cảm dẫn đến căng thẳng trong mối quan hệ đôi lứa.
Trong trường hợp nghiêm trọng, người bệnh cảm thấy vô vọng, mất ý nghĩa sống, suy nghĩ tiêu cực xuất hiện nhiều hơn. Chúng dần tiến triển thành hành vi tự làm hại bản thân hoặc ý định tự tử. Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất, người bệnh cần được can thiệp y tế ngay lập tức và giám sát thường xuyên.
Trầm cảm theo mùa thường xuất hiện ở người trong độ tuổi từ 18 – 30, phụ nữ dễ bị bệnh hơn nam giới. Ngoài ra, nguy cơ tăng cao ở các nhóm sau:
Bệnh này có thể được kiểm soát bởi các phương pháp kết hợp, thường gồm trị liệu tâm lý, liệu pháp ánh sáng, uống thuốc, thay đổi lối sống:
Trị liệu nhận thức hành vi (CBT) là phương pháp hiệu quả để điều trị trầm cảm mùa đông. CBT giúp người bệnh nhận diện, thay đổi các suy nghĩ tiêu cực cũng như hành vi không lành mạnh liên quan đến trầm cảm, thời tiết.
Ngoài ra, tham gia các buổi trị liệu cá nhân hoặc nhóm hỗ trợ sẽ giúp người bệnh chia sẻ cảm xúc, nhận được lời khuyên, học cách đối phó với các triệu chứng trầm cảm. Kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga, hít thở sâu cũng được áp dụng để hỗ trợ giảm căng thẳng, cải thiện tâm trạng.
Dùng hộp đèn mô phỏng ánh sáng mặt trời để cải thiện tâm trạng, giảm triệu chứng trầm cảm. Người bệnh có thể dùng hộp đèn vào buổi sáng, trong khoảng 20 – 30 phút mỗi ngày. Ánh sáng cần có cường độ khoảng 10.000 lux, an toàn cho da và mắt. Hiệu quả thường thấy sau vài ngày đến vài tuần dùng đèn.
Ngoài liệu pháp ánh sáng, tăng cường tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên bằng cách dành thời gian ra ngoài vào ban ngày, ngay cả khi trời nhiều mây, cũng giúp cải thiện hội chứng trầm cảm mùa đông.
Một số loại thuốc như thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) dùng để tăng cường serotonin trong não, giúp cải thiện tâm trạng. Ngoài ra, còn có các loại thuốc phổ biến khác như sertraline, fluoxetine hoặc escitalopram.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê thêm melatonin, thuốc hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, khi uống thuốc cần tuân theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn, tránh tác dụng phụ.
Lối sống khoa học đóng vai trò quan trọng hỗ trợ cải thiện các triệu chứng của trầm cảm theo mùa:
Phòng ngừa trầm cảm mùa đông cần duy trì thói quen sống lành mạnh, tăng cường kết nối với môi trường xung quanh:
Sống lành mạnh giúp ngăn ngừa trầm cảm hiệu quả:
Cởi mở, tâm sự với những người thân cũng giúp giảm bớt áp lực, duy trì tinh thần lạc quan:
Ánh sáng tự nhiên cần thiết để điều chỉnh nhịp sinh học, giảm các triệu chứng trầm cảm mùa đông:
Thực hiện đồng bộ các biện pháp trên sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe tinh thần, giảm nguy cơ mắc trầm cảm theo mùa, duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn.
Nếu bạn hoặc người thân đang gặp phải các dấu hiệu trầm cảm, có thể tham khảo các địa chỉ dưới đây:
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh nổi tiếng với chất lượng dịch vụ cao cấp, đội ngũ chuyên gia hàng đầu. Khoa Nội Thần kinh cung cấp giải pháp điều trị toàn diện cho người mắc trầm cảm theo mùa, gồm liệu trình điều trị liên tục – giãn cách, kết hợp liệu pháp dược, tâm lý. Bệnh viện ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến như kích thích từ xuyên sọ (TMS), kích thích dây thần kinh phế vị (VNS) và liệu pháp sốc điện (ECT). Phương pháp điều trị không xâm lấn, không gây đau, giúp điều chỉnh chức năng não bộ hiệu quả.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Đây là một trong những cơ sở hàng đầu chuyên khám, điều trị các rối loạn tâm thần, có cả trầm cảm mùa đông. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng các phương pháp điều trị tiên tiến, bệnh viện cung cấp dịch vụ chẩn đoán, đánh giá mức độ trầm cảm, liệu pháp tâm lý và dùng thuốc phù hợp.
Bệnh viện này cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần toàn diện với cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ chuyên gia hàng đầu. Tại đây, người bệnh được tư vấn tâm lý chuyên sâu, điều trị bằng liệu pháp ánh sáng, thuốc và hỗ trợ theo dõi lâu dài.
Cũng như các loại trầm cảm nói chung, trầm cảm mùa đông ảnh hưởng đến tâm trạng, tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu, áp dụng đúng phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả. Nếu bạn có các triệu chứng nghi ngờ trầm cảm trong mùa đông, hãy chủ động đến bệnh viện thăm khám để được hỗ trợ kịp thời.
