Giấc ngủ có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển thể chất và trí não của trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, nhiều cha mẹ vẫn không khỏi lo lắng khi thấy con ngủ quá nhiều trong ngày. Vậy, trẻ sơ sinh ngủ nhiều có sao không, đâu là biểu hiện bình thường và khi nào cần lưu ý? Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết dưới đây để chăm sóc bé đúng cách và an toàn hơn.
Trong giai đoạn sơ sinh, việc trẻ ngủ nhiều là hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình thường. Trung bình, trẻ có thể ngủ từ 14 – 18 giờ mỗi ngày, với các giấc ngủ ngắn kéo dài khoảng 30 – 60 phút và không theo một lịch trình cố định. Khi lớn hơn, đặc biệt sau khoảng 8 – 12 tuần tuổi, tổng thời gian ngủ thường giảm dần xuống khoảng 12 – 16 giờ mỗi ngày và bắt đầu hình thành nhịp sinh hoạt rõ ràng hơn.
Vì vậy, khi băn khoăn trẻ sơ sinh ngủ nhiều có sao không, cha mẹ có thể yên tâm nếu trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều và có những khoảng thời gian thức tỉnh linh hoạt. Ngược lại, nếu trẻ ngủ li bì, khó đánh thức để bú, mỗi giấc kéo dài quá 4 – 5 giờ hoặc đi kèm các biểu hiện như bú kém, mệt mỏi, da tái… cha mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám sớm.
Xem thêm: Đặc điểm về giấc ngủ của trẻ sơ sinh
Trẻ sơ sinh ngủ nhiều là nhu cầu sinh lý tự nhiên, xuất phát từ quá trình phát triển mạnh mẽ của cơ thể và não bộ trong những tháng đầu đời. Dưới đây là các nguyên nhân chính: (1)
Ở giai đoạn sơ sinh, não bộ phát triển với tốc độ rất nhanh nên nhu cầu ngủ cũng cao hơn. Trẻ có thể dành tới 75% thời gian trong ngày để ngủ, và đây là khoảng thời gian quan trọng để não xử lý thông tin, đồng thời hình thành và củng cố các kết nối thần kinh.
Trong lúc ngủ, não bộ vẫn tiếp tục hoạt động để “ghi nhớ” những trải nghiệm từ môi trường như ánh sáng, âm thanh,… Nhờ đó, trẻ dần phát triển khả năng nhận thức, cảm xúc và ngôn ngữ. Ngoài ra, giấc ngủ còn hỗ trợ phục hồi năng lượng, giúp trẻ sẵn sàng cho các hoạt động học hỏi khi thức dậy.
Sự chuyển đổi từ môi trường ấm áp trong bụng mẹ ra thế giới bên ngoài là một thay đổi không nhỏ đối với các bé. Khi đó, hệ thần kinh của trẻ vẫn chưa hoàn thiện nên dễ bị quá tải trước những kích thích mới như ánh sáng, âm thanh và các cảm giác xung quanh, khiến trẻ nhanh chóng mệt mỏi. Giấc ngủ vì vậy đóng vai trò quan trọng, giúp trẻ được nghỉ ngơi khỏi các kích thích giác quan, đồng thời nạp lại năng lượng và hỗ trợ não bộ xử lý thông tin.
Một trong những lý do quan trọng khiến giấc ngủ trở nên thiết yếu đối với trẻ sơ sinh là sự bài tiết hormone tăng trưởng (Growth Hormone). Nghiên cứu khoa học cho thấy khoảng 75% lượng hormone này được giải phóng trong giai đoạn ngủ sâu. Đây là yếu tố quan trọng giúp trẻ phát triển chiều cao, cân nặng, đồng thời tham gia vào quá trình sửa chữa tế bào và hình thành các mô cơ. Vì vậy, một giấc ngủ sâu và đủ thời gian chính là nền tảng giúp trẻ phát triển thể chất toàn diện. (2)
Dù nhìn bên ngoài trẻ sơ sinh có vẻ chỉ nằm yên, nhưng bên trong cơ thể lại hoạt động rất tích cực. Từ việc bú sữa, tiêu hóa đến duy trì thân nhiệt và phát triển các cơ quan, tất cả đều tiêu tốn một lượng lớn năng lượng so với cơ thể nhỏ bé của trẻ. Vì vậy, giấc ngủ đóng vai trò như “thời gian phục hồi”, giúp cơ thể tiết kiệm năng lượng và tập trung cho các quá trình quan trọng như tăng trưởng và phát triển.
Mặc dù trẻ sơ sinh ngủ nhiều thường là bình thường, nhưng trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe cần được lưu ý. Nếu trẻ ngủ trên 17 giờ mỗi ngày và số lần bú giảm xuống dưới khoảng 8 cữ/ngày, trẻ có thể không được cung cấp đủ dinh dưỡng, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển.
Ngoài ra, cha mẹ cần chú ý nếu trẻ khó đánh thức, ngủ li bì kéo dài, luôn mệt mỏi hoặc phản ứng chậm. Một số trường hợp còn có biểu hiện bú kém, không hứng thú ăn sau khi thức dậy. Đây có thể là dấu hiệu liên quan đến các vấn đề như nhiễm trùng, vàng da hoặc rối loạn chuyển hóa.
Bên cạnh đó, các dấu hiệu mất nước như tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, môi khô hoặc quấy khóc bất thường cũng không nên bỏ qua. Khi nhận thấy những biểu hiện này, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để được kiểm tra kịp thời, tránh các biến chứng không mong muốn.
Thực tế, trong giai đoạn đầu sau sinh, trẻ có thể ngủ rất sâu và chưa hình thành nhịp ăn – ngủ rõ ràng, nên việc thỉnh thoảng bỏ lỡ cữ bú là điều có thể xảy ra. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, đặc biệt khi trẻ không tự thức dậy để bú trong nhiều giờ liền, có thể ảnh hưởng đến lượng dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển.
Việc bú không đủ sẽ làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, chậm tăng cân hoặc mất nước ở trẻ nhỏ. Nếu kéo dài, điều này có thể tác động tiêu cực đến sự phát triển cả về thể chất lẫn trí não. Đối với trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, nguy cơ còn cao hơn do nhu cầu dinh dưỡng lớn nhưng khả năng dự trữ năng lượng lại hạn chế, vì vậy cần được theo dõi sát sao hơn.
Trong giai đoạn sơ sinh, dù trẻ ngủ nhiều là điều bình thường, nhưng việc bú sữa đầy đủ vẫn là yếu tố quan trọng hàng đầu để đảm bảo sự phát triển. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, cha mẹ nên chủ động đánh thức trẻ dậy để bú, đặc biệt trong những tuần đầu sau sinh.
Theo khuyến nghị của các chuyên gia, trẻ dưới 4 tuần tuổi không nên nhịn bú quá 4 – 5 giờ. Nếu ngủ quá lâu và bỏ lỡ cữ bú, trẻ có thể thiếu năng lượng, dễ dẫn đến hạ đường huyết hoặc chậm tăng cân. Vì vậy, cha mẹ nên đánh thức trẻ sau khoảng 2 – 3 giờ/lần để duy trì khoảng 8 – 12 cữ bú mỗi ngày. (3)
Tuy nhiên, việc đánh thức cần thực hiện nhẹ nhàng, chẳng hạn như vuốt má, xoa lòng bàn chân hoặc thay tã để trẻ tỉnh giấc tự nhiên, tránh làm bé khó chịu. Khi trẻ lớn hơn, tăng cân tốt và đã có nhịp bú ổn định, khoảng cách giữa các cữ bú có thể linh hoạt hơn mà không cần đánh thức thường xuyên.
Để đảm bảo giấc ngủ an toàn và hỗ trợ sự phát triển toàn diện cho trẻ sơ sinh, cha mẹ nên chú ý một số nguyên tắc sau:
Tóm lại, trẻ sơ sinh ngủ nhiều có sao không cần được đánh giá dựa trên tình trạng cụ thể của từng bé cũng như các dấu hiệu đi kèm. Trong đa số trường hợp, đây là hiện tượng sinh lý bình thường, phản ánh nhu cầu phát triển tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường, cha mẹ cũng không nên chủ quan. Vì vậy, cha mẹ nên quan sát kỹ, đảm bảo trẻ bú đủ và chủ động đưa con đi khám khi có nghi ngờ để chăm sóc bé một cách an toàn và phù hợp hơn.
Villines, Z. (2024, January 16). Is my newborn sleeping too much? https://www.medicalnewstoday.com/articles/322565
