Trong những năm gần đây, vaccine RSV trở thành biện pháp phòng ngừa hiệu quả, giúp giảm tỷ lệ nhập viện và biến chứng nặng do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra. Để hiểu rõ vaccine RSV là gì, vai trò và những đối tượng nên tiêm, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay sau đây.
Vaccine RSV là vaccine được phát triển để phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới nguy hiểm do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra. RSV là virus phổ biến và có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi. Hầu hết trẻ nhỏ sẽ nhiễm RSV ít nhất một lần(1). Ở người khỏe mạnh, virus này thường chỉ gây các biểu hiện giống cảm lạnh như ho, sổ mũi. Tuy nhiên, trẻ sơ sinh, người lớn tuổi và những người có hệ miễn dịch suy giảm lại có nguy cơ cao xuất hiện triệu chứng nặng hơn.
RSV lây lan khi người bệnh ho hoặc hắt hơi tạo ra giọt bắn chứa virus. Ngoài ra, virus RSV có thể truyền qua tay nếu chạm vào bề mặt có virus rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng. Hai biến chứng thường gặp liên quan đến RSV là viêm tiểu phế quản và viêm phổi. Các tình trạng này thường gặp nhất ở trẻ nhỏ và là nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ phải nhập viện vì bệnh hô hấp.(2)
Hiện có hai nhóm chế phẩm chính dùng để ngăn ngừa RSV:
| Loại Chế phẩm | Cơ chế Tác dụng | Tác dụng |
| Vắc-xin (Vaccine) | Miễn dịch chủ động (Kích thích cơ thể tự sản xuất kháng thể). | Tạo ra sự bảo vệ lâu dài (dài hơn một mùa dịch) sau khi tiêm. |
| Kháng thể đơn dòng (Monoclonal Antibody) | Miễn dịch thụ động (Đưa kháng thể được tạo sẵn từ bên ngoài vào cơ thể). | Tạo ra sự bảo vệ tức thì và ngắn hạn (kéo dài suốt mùa dịch). |
Những đối tượng cần ưu tiên tiêm vacxin phòng RSV bao gồm:
Thời điểm tiêm RSV rất quan trọng để đảm bảo cơ thể có đủ kháng thể trước mùa dịch, thường bùng phát vào mùa thu – đông và kéo sang đầu xuân. Cơ thể cần khoảng 2-3 tuần để xây dựng phản ứng miễn dịch hoàn chỉnh.
Những loại vắc xin này giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh nặng và giảm số ca phải nhập viện do RSV, đồng thời giảm khả năng lây nhiễm trong cộng đồng.
Ở người lớn, các loại vacxin phòng RSV như Arexvy và Abrysvo đã được chứng minh có khả năng bảo vệ tốt trước các bệnh lý hô hấp dưới do RSV. Nhờ vậy, nguy cơ nhập viện và biến chứng nghiêm trọng giảm đáng kể. Ở trẻ sơ sinh, việc tiêm vắc xin Abrysvo cho phụ nữ mang thai giúp truyền kháng thể sang con, bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời. Đây là giai đoạn trẻ dễ bị ảnh hưởng nặng nề nhất khi nhiễm RSV.
Vaccine RSV có thể gây viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và khiến trẻ phải nhập viện. Tiêm vắc xin cho mẹ hoặc sử dụng kháng thể đơn dòng cho trẻ giúp giảm rõ nguy cơ này và hỗ trợ trẻ có một khởi đầu khỏe mạnh hơn. Đối với người lớn tuổi, tiêm phòng cũng góp phần hạn chế nguy cơ bùng phát các bệnh mạn tính sẵn có.
Bên cạnh lợi ích cá nhân, vắc xin RSV còn góp phần tăng cường miễn dịch trong cộng đồng. Khi người lớn, đặc biệt là người cao tuổi và cha mẹ, được tiêm phòng, nguy cơ mang virus và truyền cho trẻ sơ sinh giảm đáng kể. Khi chiến lược này được phối hợp với tiêm vắc xin cho phụ nữ mang thai, trẻ có thêm một lớp bảo vệ thụ động trong những tháng đầu đời. Việc tăng cường miễn dịch cho các nhóm nguy cơ như vậy giúp hạn chế sự lan rộng của RSV trong cộng đồng.
Sau khi tiêm RSV vaccine, một số người có thể gặp các phản ứng nhẹ giống như khi tiêm những loại vắc xin khác. Các triệu chứng thường gặp gồm đau, đỏ hoặc sưng tại chỗ tiêm, mệt mỏi, sốt, đau đầu, buồn nôn, tiêu chảy, đau cơ hoặc đau khớp. Những biểu hiện này thường tự giảm sau một thời gian ngắn và không nguy hiểm. Nếu trước đây bạn từng gặp các phản ứng tương tự khi tiêm vắc xin khác, khả năng cao bạn cũng sẽ gặp lại các triệu chứng này khi tiêm vắc xin RSV.(3)
Dưới đây là một số loại RSV vaccine phổ biến:
| Tên sản phẩm | Nhà sản xuất | Đối tượng chính | Đặc điểm khác biệt |
| Abrysvo | Pfizer (Mỹ) |
|
Là loại duy nhất được FDA phê duyệt cho phụ nữ mang thai để bảo vệ trẻ sơ sinh. |
| Arexvy | GSK (Bỉ) | Người lớn hơn 60 tuổi. | Là vắc-xin RSV đầu tiên được phê duyệt cho người lớn tuổi. Không được phê duyệt cho phụ nữ mang thai. |
| mRESVIA | Moderna | Người lớn hơn 60 tuổi. | Vắc-xin sử dụng công nghệ mRNA. |
| Beyfortus (Nirsevimab) | Sanofi | Tất cả trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nguy cơ cao (trước hoặc trong mùa RSV). | Chỉ cần tiêm 1 liều duy nhất cho mỗi mùa RSV. |
| Synagis (Palivizumab) | AstraZeneca | Trẻ sơ sinh/Trẻ nhỏ có nguy cơ cao (sinh non, bệnh tim, bệnh phổi mạn tính). | Cần tiêm hàng tháng (5 mũi) trong suốt mùa RSV để duy trì hiệu quả bảo vệ. |
Hiện nay, các loại vắc-xin và chế phẩm phòng RSV thế hệ mới đang dần được triển khai tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Để đảm bảo an toàn, hiệu quả và chất lượng vacxin phòng RSV, người dân nên tìm đến các cơ sở tiêm chủng uy tín và quy mô lớn.
Tại Việt Nam, Hệ thống tiêm chủng VNVC là một trong những đơn vị tiên phong cập nhật và đưa về các loại vắc-xin mới nhất trên thế giới, bao gồm cả các loại vaccine RSV cho người lớn và kháng thể đơn dòng cho trẻ em. Tại trung tâm, tất cả khách hàng đều được khám sàng lọc miễn phí trước tiêm bởi đội ngũ bác sĩ có chuyên môn. Đội ngũ điều dưỡng được đào tạo bài bản và có chứng chỉ an toàn tiêm chủng, thực hiện kỹ thuật chính xác và nhẹ nhàng, giúp quá trình tiêm diễn ra thuận lợi và thoải mái cho người được tiêm.
Trung tâm còn sử dụng hệ thống kho lạnh đạt tiêu chuẩn GSP nhằm đảm bảo vắc xin được bảo quản trong điều kiện tối ưu. Giá vắc xin được niêm yết đồng nhất trên toàn hệ thống để tạo sự ổn định và minh bạch cho khách hàng.
Một số loại vaccine có thể tiêm đồng thời, nhưng cần hỏi ý kiến bác sĩ để được tư vấn lịch tiêm phù hợp, đặc biệt cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Vaccine RSV như Arexvy hoặc Abrysvo có thể được tiêm đồng thời với các loại vắc xin khác trong cùng một lần khám, ví dụ vắc xin cúm. Với trẻ nhỏ, kháng thể đơn dòng RSV như nirsevimab có thể dùng cùng lúc với các vắc xin tiêm chủng thường xuyên (ví dụ vắc xin 6 trong 1) ở các vị trí tiêm khác nhau.
Hiện chưa có chương trình tiêm miễn phí vaccine RSV tại Việt Nam. Một số trẻ sơ sinh có nguy cơ rất cao có thể được hỗ trợ theo chỉ định tại các bệnh viện tuyến trung ương.
Chi phí tiêm vaccine RSV phụ thuộc vào loại vắc xin, đối tượng và cơ sở y tế thực hiện. Ở người lớn, các loại vắc xin như Arexvy hoặc Abrysvo thường chỉ cần một liều duy nhất, chi phí có thể dao động tùy khu vực và chính sách của từng trung tâm. Với trẻ nhỏ, chi phí tiêm kháng thể đơn dòng như Beyfortus cũng được tính theo liều. Để biết mức giá chính xác, người dân nên liên hệ trực tiếp với cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng.
Vaccine RSV đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cả trẻ sơ sinh và người lớn tuổi khỏi các bệnh hô hấp dưới do virus hợp bào hô hấp gây ra. Tiêm phòng không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng, hạn chế nhập viện mà còn góp phần xây dựng miễn dịch cộng đồng, bảo vệ những đối tượng dễ tổn thương.
