Virus HBV là một trong những loại virus chính đe dọa sức khỏe cộng đồng toàn cầu. Chúng gây bệnh viêm gan B, có thể dẫn đến xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan; ngoài ra còn có lo ngại khác là gây suy yếu tinh trùng. Sự thật thì viêm gan B có ảnh hưởng đến tinh trùng không, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.
Viêm gan B có thể ảnh hưởng xấu đến chất lượng tinh trùng và sức khỏe sinh sản nam. Mặc dù virus HBV chủ yếu tấn công tế bào gan nhưng các tác động toàn thân do bệnh gây ra có thể làm suy giảm nhiều chỉ số quan trọng của tinh trùng.
Một nghiên cứu đã đánh giá tác động của viêm gan B, C lên các thông số chất lượng tinh trùng như khả năng di chuyển và hình thái học. Kết quả cho thấy khả năng di chuyển của tinh trùng và tỷ lệ tinh trùng có hình thái bình thường đã giảm đi đáng kể ở những người có kết quả xét nghiệm dương tính với viêm gan B và C so với nhóm đối chứng. (1)
Ngoài ra nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng ở những nam giới vô sinh mắc viêm gan B các chỉ số quan trọng trong tinh dịch đồ như thể tích tinh dịch, nồng độ tinh trùng, tỷ lệ sống sót của tinh trùng và tỷ lệ tinh trùng có hình thái bình thường đều thấp hơn đáng kể so với những nam giới vô sinh không nhiễm virus viêm gan. (2) Hơn nữa những người nhiễm viêm gan B còn có nguy cơ cao bị phân mảnh DNA tinh trùng, tức là DNA trong nhân tinh trùng bị đứt gãy – yếu tố có thể đóng góp vào nguyên nhân gây vô sinh và sảy thai.
Những phát hiện này cho thấy virus viêm gan B không chỉ gây hại cho gan mà còn có thể làm giảm chất lượng tinh trùng, gây tổn thương vật chất di truyền và rối loạn cân bằng nội tiết tố. Vì vậy việc kiểm soát và điều trị ổn định bệnh rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe sinh sản nam.
Cơ chế viêm gan B (HBV) ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng và khả năng sinh sản nam giới rất đa chiều, thường kết hợp giữa tác động trực tiếp của virus và những rối loạn thứ phát liên quan đến tình trạng gan – hệ sinh dục – nội tiết tố. (3)
Các nghiên cứu ghi nhận rằng HBV không chỉ đi qua hàng rào máu – tinh hoàn và xâm nhập vào tế bào tinh trùng mà còn tích hợp vào nhiễm sắc thể tinh trùng của chúng. Ngay từ năm 1985, Hadchouel và cộng sự đã nhận thấy sự hiện diện của HBV DNA trong tinh dịch của bệnh nhân HBV, cho thấy khả năng lây truyền HBV theo chiều dọc cho con cái. Ngoài ra virus còn kích hoạt quá trình apoptosis (tế bào chết theo chương trình) trong tế bào sinh tinh và tinh trùng trưởng thành. (4)
HBV DNA – kháng nguyên bề mặt virus (HBsAg) đã được phát hiện trong tinh dịch và bên trong tế bào tinh trùng. Nghiên cứu cho thấy DNA của virus có thể tích hợp vào bộ gen của tế bào mầm. Sự tích hợp này có thể gây ra bất thường nhiễm sắc thể và tăng nguy cơ phân mảnh DNA tinh trùng, làm đứt gãy hoặc biến đổi trình tự DNA. Điều này làm giảm tính toàn vẹn di truyền của tinh trùng từ đó ảnh hưởng đến khả năng thụ thai tự nhiên và tăng nguy cơ sảy thai hoặc dị tật thai nhi.
Protein bề mặt S của HBV (HBs) được chứng minh là có khả năng gây mất điện thế màng ty thể (MMP) của tinh trùng. Ty thể là “nhà máy năng lượng” của tinh trùng nên sự suy giảm MMP trực tiếp làm giảm khả năng vận động của tinh trùng và thúc đẩy quá trình tự hủy tế bào, làm giảm tỷ lệ tinh trùng sống sót và khỏe mạnh.
Tình trạng viêm kéo dài do HBV kích hoạt cytokine như TNF-α, IL-1β trong tinh dịch và mô tinh hoàn làm giảm hoạt động của tế bào Sertoli và Leydig – hai loại tế bào đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh tinh và sản xuất testosterone. Kết quả là quá trình sinh tinh bị gián đoạn dẫn đến giảm mật độ tinh trùng, giảm khả năng di chuyển và tăng tỷ lệ tinh trùng dị dạng.
Nhiễm HBV mạn tính gây ra phản ứng viêm toàn thân. Quá trình này làm tăng sinh các loại oxy phản ứng (ROS), các chất trung gian gây viêm như cytokine trong cơ thể và khu vực sinh dục. Sự mất cân bằng giữa ROS và khả năng chống oxy hóa tạo ra stress oxy hóa – nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương màng tế bào tinh trùng (thông qua quá trình peroxy hóa lipid) và DNA tinh trùng, giảm khả năng di động, sống sót của tinh trùng.
Gan đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa và điều chỉnh hormone sinh dục như testosterone, LH, FSH. Khi bị tổn thương do HBV, chức năng gan suy giảm dẫn đến giảm testosterone, tác động trực tiếp đến quá trình sản xuất tinh trùng và khả năng tình dục. Hơn nữa rối loạn trục HPG (hypothalamic-pituitary-gonadal axis) làm gián đoạn tín hiệu cần thiết để tinh hoàn hoạt động bình thường khiến việc sản xuất testosterone và tinh trùng bị suy giảm theo thời gian gây suy giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương.
Xem thêm: Nếu lỡ nuốt tinh trùng có bị lây viêm gan B không?
Để cải thiện chất lượng tinh trùng khi bị viêm gan B, người bệnh cần phải:
Điều trị viêm gan B đúng phác đồ giúp ức chế sự nhân lên của virus, giảm nồng độ HBV DNA trong máu và qua đó giảm thiểu mức độ tổn thương gan. Khi chức năng gan được cải thiện, khả năng chuyển hóa và đào thải độc tố sẽ được phục hồi giúp người bệnh khỏe mạnh hơn. Nội tiết tố nam lúc này cũng được điều chỉnh, gián tiếp tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sinh tinh.
Ngoài ra điều trị bệnh làm giảm tải lượng virus và hoạt động của chúng từ đó bảo vệ được tế bào mầm và tinh trùng. Người bệnh cần sử dụng thuốc kháng virus hoặc thuốc hỗ trợ chức năng gan theo hướng dẫn, thăm khám định kỳ để theo dõi chức năng gan, tải lượng HBV DNA và tình trạng tinh dịch.
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cả chức năng gan và sức khỏe sinh sản. Nam giới bị viêm gan B nên bổ sung thực phẩm giàu kẽm, selen, vitamin C, E và omega-3 như rau xanh đậm, trái cây tươi, cá hồi, cá thu, đậu, ngũ cốc nguyên hạt.
Các nguồn thực phẩm này giúp tăng khả năng chống oxy hóa, bảo vệ màng tế bào tinh trùng, cải thiện tính linh động và hình thái của tinh trùng. Đồng thời nam giới cần hạn chế rượu bia, đồ chiên rán, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn nhằm giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Nam giới nên duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, luyện tập thể dục với cường độ vừa phải như đi bộ, bơi lội hoặc yoga để cải thiện lưu thông máu và cân bằng nội tiết tố.
Stress mạn tính làm tăng hormone cortisol, ảnh hưởng tiêu cực đến trục nội tiết và giảm chất lượng tinh trùng. Bạn có thể kiểm soát căng thẳng bằng cách thiền, yoga, nghe nhạc nhẹ nhàng, đọc sách, tắm nước ấm; bên cạnh đó cần tránh hút thuốc lá và tiếp xúc hóa chất độc hại vì chúng làm tăng stress oxy hóa, tổn thương DNA tinh trùng.
Viêm gan B có ảnh hưởng đến tinh trùng không? Virus HBV ảnh hưởng xấu đến chất lượng tinh trùng thông qua nhiều cơ chế khác nhau như tổn thương DNA tinh trùng, rối loạn nội tiết, viêm tại tinh hoàn hoặc suy giảm chức năng gan. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và tình trạng kiểm soát virus. Việc điều trị viêm gan B sớm, tuân thủ phác đồ, kết hợp chế độ dinh dưỡng và lối sống khoa học không chỉ giúp bảo vệ gan mà còn góp phần cải thiện khả năng sinh sản nam. Nếu bạn đang mắc viêm gan B và có kế hoạch sinh con hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn, điều trị sớm.
