Viêm gan B mạn tính tiến triển qua các dấu hiệu thường gặp

Viêm gan B mạn tính tiến triển tiềm ẩn nguy cơ xơ gan, suy gan, ung thư gan đe dọa tính mạng của người bệnh. Cùng ECO Pharma tìm hiểu viêm gan B mạn tính tiến triển là gì và một số vấn đề liên quan trong bài viết sau.

Nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh

Nguyên nhân gây bệnh viêm gan B mạn tính tiến triển là do cơ thể bị nhiễm virus viêm gan B (HBV) nhưng không được điều trị hiệu quả, hệ miễn dịch suy yếu hoặc lối sống không lành mạnh. Nếu hệ miễn dịch không loại bỏ được virus HBV trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm bị nhiễm, virus sẽ tiếp tục nhân lên trong gan phát triển thành bệnh viêm gan B mãn tính gây tổn thương gan và các biến chứng nghiêm trọng chẳng hạn như sẹo gan, ung thư gan. Những người có hệ miễn dịch suy yếu có nguy cơ cao không tự khỏi viêm gan B và dễ bị nhiễm HBV mạn tính tiến triển hơn. (1)

Những trường hợp này có thể là:

• Những người nhiễm HIV.
• Người nhận ghép tạng.
• Những người đang hóa trị.
• Những người đang chạy thận nhân tạo do vấn đề về thận.
• Bất kỳ ai đang điều trị bằng steroid để ức chế hệ miễn dịch.

Ngoài ra người không tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ như tự ý ngừng dùng thuốc cũng tạo điều kiện cho virus nhân lên mạnh mẽ và khiến bệnh tiến triển nặng. Người lạm dụng rượu bia, ăn uống kém dinh dưỡng, ngủ không đủ giấc, stress kéo dài cũng có thể góp phần khiến viêm gan B tiến triển gây ra biến chứng.

So sánh viêm gan B mạn tính ổn định và viêm gan B mạn tính tiến triển:

Viêm gan virus B mạn tính tiến triển có khả năng xuất hiện cao hơn ở người bị nhiễm HIV hoặc các tình trạng gây suy giảm miễn dịch khác.

Dấu hiệu viêm gan B mạn tiến triển

Viêm gan B mạn tính có các triệu chứng giai đoạn sớm, dần trở nên nặng hơn khi xơ gan tiến triển, cụ thể như sau.

1. Triệu chứng giai đoạn sớm / không đặc hiệu

Người bị viêm gan B mạn tính tiến triển có khả năng xuất hiện nhiều triệu chứng lâm sàng như đau tức hạ sườn phải, vàng da và mắt, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đỏ lòng bàn tay,… Tuy nhiên những triệu chứng này thường ít nên khó nhận biết. Đa số trường hợp được phát hiện thông qua chẩn đoán cận lâm sàng khi khám sức khỏe tổng quát.

2. Dấu hiệu xơ hóa gan tiến triển

Mỗi khi gan bị tổn thương do nhiễm trùng nó đều cố gắng tự sửa chữa, trong quá trình này mô sẹo sẽ hình thành. Ngày càng nhiều mô sẹo hình thành khiến gan khó thực hiện chức năng. Xơ gan giai đoạn nặng có thể đe dọa đến tính mạng do không thể phục hồi. (2)

Các dấu hiệu xơ gan tiến triển có thể là:

• Cực kỳ mệt mỏi.
• Dễ bị chảy máu hoặc bầm tím.
• Chán ăn.
• Buồn nôn.
• Phù nề ở chân, bàn chân hoặc mắt cá chân.
• Giảm cân.
• Da bị ngứa.
• Da và mắt bị vàng.
• Tích tụ dịch trong bụng, gọi là cổ trướng (ascites).
• U mạch mạng nhện.
• Móng tay nhợt nhạt, đặc biệt là ngón cái và ngón trỏ.
• Da lòng bàn tay bị đỏ.
• Lú lẫn, buồn ngủ hoặc nói lắp.

Phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ sẽ khám sức khỏe tổng quát, hỏi về các triệu chứng, chỉ định thực hiện các xét nghiệm gồm:

• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu có thể phát hiện nồng độ virus viêm gan B trong cơ thể. Thông qua xét nghiệm máu, những dấu hiệu có thể gợi ý nhiễm HBV mạn tính tiến triển là HBsAg dương tính > 6 tháng; HBsAg dương tính kèm HBc total dương, HBc IgM âm tính; chỉ số alanine aminotransferase (ALT), AST tăng cao liên tục.
• Siêu âm gan: Giúp xác định mức độ tổn thương gan, ví dụ như độ cứng, xơ hóa và sẹo gan.
• Sinh thiết gan: Một mẫu nhỏ gan bệnh được lấy ra khỏi cơ thể để làm xét nghiệm. Xét nghiệm này giúp xác định tổn thương gan cụ thể là gì và là lành tính hay ác tính.

Viêm gan B mạn tính tiến triển có nguy hiểm không?

Viêm gan B mạn tính tiến triển là một tình trạng nguy hiểm vì có nguy cơ cao xảy ra các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan, suy gan và ung thư gan. Cụ thể:

• Xơ gan mất bù: Đây là biến chứng thường gặp ở người bị viêm gan B mạn tính tiến triển. Tình trạng này xảy ra khi gan tổn thương khiến mô sẹo hình thành, làm suy giảm chức năng gan nghiêm trọng.
• Suy gan cấp trên nền mạn (ACLF): Hội chứng lâm sàng này xảy ra khi có tình trạng mất bù đột ngột ở bệnh nhân mắc bệnh gan mạn tính trước đó. Bên cạnh suy gan các cơ quan khác cũng có thể bị ảnh hưởng làm tăng khả năng tử vong.
• Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC): Đây là biến chứng nặng nề nhất của HBV mạn tiến triển. Bệnh tiến triển chậm và khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Phần lớn người bệnh được phát hiện khi tổn thương đã lan rộng, dẫn đến suy gan gây thách thức trong việc điều trị.

Điều trị và quản lý tình trạng viêm gan B mạn tiến triển

Điều trị viêm gan B mạn tính tiến triển cần kiểm soát tải lượng virus, đưa chỉ số ALT về mức an toàn, giảm tổn thương gan, làm mất HBeAg và HBsAg có hoặc không kèm theo chuyển đổi huyết thanh.

Theo đó các chiến lược bao gồm sử dụng thuốc (bao gồm các loại thuốc kháng virus, thuốc bổ trợ) kết hợp vitamin tổng hợp, thảo dược, thực phẩm chức năng; chế độ ăn uống, luyện tập, nghỉ ngơi; kiểm soát việc dùng thuốc; bỏ rượu bia, thuốc lá; tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại. Và điều trị dinh dưỡng đối với các bệnh nhân bị suy dinh dưỡng.

1. Đối với thuốc kháng virus

Sử dụng kết hợp hai loại trong số các thuốc entecavir (Baraclude), tenofovir (Viread), lamivudine (Epivir) và adefovir (Hepsera) kéo dài để kiểm soát tải lượng virus và giảm thiểu tổn thương gan; Hoặc dùng một loại đơn lẻ trong nhóm này kết hợp với interferon để cải thiện kết quả điều trị cho người không muốn phải dùng thuốc kéo dài.

Interferon có thể gây tác dụng phụ như đau bụng, nôn mửa, khó thở và trầm cảm; chống chỉ định đối với thai kỳ và không phù hợp cho người bị xơ gan hoặc suy gan cấp tính.

2. Đối với lối sống khoa học

Lối sống khoa học bao gồm ăn uống; luyện tập, nghỉ ngơi; kiểm soát việc sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng, chất kích thích và hóa chất độc hại.

• Trong ăn uống: Các khuyến nghị cho bệnh nhân gan thường là ăn ít chất béo, ít gia vị, ít đường, ít tinh bột tinh chế; tăng cường chất xơ, protein nạc, vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hoá và nước. Theo đó các nguồn thực phẩm tốt cho gan cần tăng cường như cá béo, thịt nạc, ức gà, các loại rau lá xanh, trái cây và các loại hạt; Các nguồn thực phẩm gây hại cho gan cần tránh như thức ăn nhanh, nước ngọt đóng chai.
• Trong luyện tập hàng ngày: Nên vận động phù hợp với thể trạng, tránh các hoạt động gây kiệt sức.
• Trong việc nghỉ ngơi: Tránh thức khuya và cần ngủ đủ giấc; ban ngày nên dành thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn, cố gắng kiểm soát căng thẳng và hạn chế làm các việc nặng nhọc.
• Trong việc sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng: Hạn chế sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng, vitamin tổng hợp không cần thiết, đặc biệt là acetaminophen, paracetamol vì nguy cơ gây độc cho gan.
• Trong việc kiểm soát tiếp xúc hoặc tiêu thụ hóa chất độc hại: Bỏ rượu bia, thuốc lá hoàn toàn; tránh hít phải sơn, chất pha loãng sơn, keo dán, các sản phẩm tẩy rửa gia dụng, nước tẩy sơn móng tay và các hóa chất độc hại khác. (3)

3. Đối với việc dùng thảo dược và vitamin tổng hợp

Một số thảo dược hoặc vitamin tổng hợp giúp nâng cao miễn dịch, hỗ trợ chống viêm và/hoặc bồi bổ thể trạng. Ví dụ bộ đôi tinh chất thảo dược Wasabia và S.Marianum giúp tăng khả năng chống độc, kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer trong gan, hỗ trợ giảm viêm gan, bảo vệ và phục hồi chức năng gan; đã được chứng minh là có hiệu quả tốt và an toàn để dùng lâu dài cho người trưởng thành.

4. Đối với điều trị suy dinh dưỡng

Các bệnh nhân chán ăn cần có chế độ ăn riêng biệt với khẩu phần chia thành nhiều bữa nhỏ thay vì ba bữa chính; lựa chọn thực phẩm và chế biến theo sở thích cá nhân giúp ăn ngon miệng. Người bệnh có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ để được tư vấn về một chế độ dinh dưỡng phù hợp với bệnh trạng viêm gan B mạn tính tiến triển của bản thân.

Nutrihome là nơi thăm khám, tư vấn dinh dưỡng cho tất cả các đối tượng khách hàng, trong đó có người bệnh viêm gan B. Tại đây người bệnh sẽ được trực tiếp khám, tư vấn chế độ dinh dưỡng bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, giỏi chuyên môn. Bên cạnh đó Nutrihome còn có hệ thống trang thiết bị hiện đại phục vụ chuyên biệt cho lĩnh vực dinh dưỡng như máy xét nghiệm vi chất dinh dưỡng còn thiếu/dư trong cơ thể, máy đo chỉ số khối cơ thể, máy xét nghiệm sinh hóa, huyết học,… hỗ trợ tối ưu trong việc xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, góp phần quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe của người bệnh.

Ngoài ra đối với các bệnh nhân khó tự ăn uống, điều trị dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch cần thiết để chống suy kiệt.

Phòng ngừa viêm gan B mạn tính tiến triển

Để phòng ngừa viêm gan B mạn tính tiến triển, người bệnh cần kết hợp tuân thủ điều trị theo chỉ định, thăm khám định kỳ và xây dựng lối sống khoa học, cụ thể:

• Điều trị theo chỉ định: Nên dùng thuốc và tuân thủ các phương pháp điều trị khác theo hướng dẫn của bác sĩ. Đây là điều cần thiết để kiểm soát sự nhân lên của virus, hạ men gan, góp phần phục hồi tổn thương. Quan trọng nhất, điều trị giúp ngăn chặn các biến chứng đe dọa tính mạng như xơ gan, suy gan và ung thư gan.
• Thăm khám định kỳ: Các xét nghiệm định kỳ (như đo tải lượng virus HBV-DNA và men gan ALT) giúp bác sĩ đánh giá virus có đang nhân lên mạnh hay không và kiểm tra nồng độ men gan để thay đổi phác đồ điều trị nếu cần thiết.
• Xây dựng lối sống khoa học: Việc duy trì một lối sống khoa học cũng rất cần thiết trong quá trình phòng ngừa viêm gan B mạn tính tiến triển nặng hơn. Người bệnh cần ưu tiên các thực phẩm như rau xanh, trái cây, cá béo, thịt nạc và ngũ cốc nguyên hạt. Chia nhỏ các bữa ăn để dễ tiêu hóa. Tránh xa rượu bia, đồ ăn nhanh nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn và hạn chế đường, muối. Việc ngủ đủ 8 tiếng, giảm stress và tập luyện thể dục theo hướng dẫn của bác sĩ cũng là điều quan trọng.

Tóm lại viêm gan B mạn tính tiến triển là một giai đoạn nghiêm trọng cần điều trị lâu dài. Người bệnh nên tuân thủ việc dùng thuốc, lối sống khoa học và thăm khám định kỳ để giúp kiểm soát viêm gây ra các biến chứng nặng nề.