Gần đây viêm gan bí ẩn ở trẻ em đang trở thành vấn đề được cộng đồng y tế quốc tế đặc biệt quan tâm. Căn bệnh này tiến triển nhanh, khó phát hiện và âm thầm gây suy gan cấp nguy hiểm. Hiểu rõ triệu chứng, nguyên nhân và cách phòng ngừa, cần thiết cho việc chủ động bảo vệ sức khỏe con em chúng ta. Cùng ECO Pharma tìm hiểu cụ thể qua bài viết sau.
Viêm gan bí ẩn còn gọi là viêm gan lạ ở trẻ em, một tình trạng viêm gan cấp tính nặng chưa xác định được nguyên nhân cụ thể. Bệnh được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận và cảnh báo từ năm 2022, ảnh hưởng đến trẻ em dưới 16 tuổi, tập trung ở nhóm từ 1 – 10 tuổi. Nhiều trường hợp diễn tiến nhanh thành suy gan cấp, phải ghép gan, thậm chí gây tử vong (1).
Không giống những thể viêm gan do virus A, B, C, D hoặc E, bệnh viêm gan lạ không tìm thấy virus trong máu qua xét nghiệm. Phần lớn trẻ mắc bệnh đều có men gan tăng cao đột ngột (AST hoặc ALT > 500 IU/L), biểu hiện tổn thương tế bào gan nghiêm trọng dù trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
Ca bệnh đầu tiên được phát hiện ở Anh, sau đó lan nhanh ra hơn 20 quốc gia với gần 300 trường hợp được ghi nhận. Nhiều trẻ phải ghép gan khẩn cấp, một số ca tử vong được báo cáo tại Indonesia, Mỹ và châu Âu khiến cộng đồng y tế toàn cầu đặc biệt quan tâm và theo dõi sát sao.
Hiện nay nguyên nhân chính xác gây viêm gan bí ẩn vẫn chưa được khẳng định. Tuy nhiên giới chuyên môn đưa ra nhiều giả thuyết như (2):
Các chuyên gia nhận định, viêm gan bí ẩn có thể lây qua đường tiêu hóa (phân – miệng) khi trẻ ăn – uống phải thực phẩm, nước nhiễm virus hoặc tiếp xúc tay, đồ vật bẩn.
Theo các thống kê y tế, trẻ từ 1 – 10 tuổi là nhóm có nguy cơ cao mắc viêm gan lạ. Nguyên nhân là do hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, dễ bị virus tấn công và phản ứng quá mức với các tác nhân gây bệnh. Bên cạnh đó thói quen vệ sinh cá nhân chưa hoàn thiện như thường xuyên cho tay vào miệng, tiếp xúc đồ chơi hoặc vật dụng không sạch cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm qua đường tiêu hóa.
Môi trường sinh hoạt tập thể như trường học, nhà trẻ tạo điều kiện cho virus lây lan nhanh. Trẻ có thể bị nhiễm bệnh khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người mang virus mà không có triệu chứng. Mặc dù người lớn vẫn có thể mắc bệnh nhưng phần lớn các ca nặng phải nhập viện, ghép gan lại xảy ra ở trẻ dưới 11 tuổi do hệ miễn dịch và khả năng thải độc gan còn hạn chế.
Viêm gan lạ thường khởi phát âm thầm, không có triệu chứng đặc trưng ở giai đoạn đầu khiến bố mẹ dễ nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Tuy nhiên sau khoảng 2 – 6 tuần kể từ khi nhiễm bệnh, trẻ có thể xuất hiện một số dấu hiệu cảnh báo quan trọng sau:
Khi nhận thấy các biểu hiện này nhất là vàng da – vàng mắt, bố mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được xét nghiệm men gan (AST, ALT) và chẩn đoán kịp thời.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, viêm gan lạ có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển lâu dài của trẻ. Trong đó suy gan cấp tính là biến chứng nguy hiểm nhất, xảy ra khi tế bào gan bị hủy hoại nhanh chóng gây rối loạn đông máu, hôn mê gan và tử vong nếu không được ghép gan kịp thời.
Ngoài ra bệnh còn có thể gây rối loạn chuyển hóa do gan mất khả năng xử lý dưỡng chất và đào thải độc tố khiến trẻ mệt mỏi, lú lẫn, chậm phát triển thể chất, trí tuệ. Một số trường hợp dù qua khỏi giai đoạn cấp tính nhưng tổn thương sâu vẫn để lại sẹo xơ gan, ảnh hưởng đến chức năng gan vĩnh viễn.
Đặc biệt nhiều ca bệnh tiến triển rất nhanh chỉ trong vài ngày dẫn đến suy gan cấp và tử vong nếu không được can thiệp kịp thời. Thống kê cho thấy tại Indonesia đã ghi nhận 3 ca tử vong, trong khi Anh có 11 trẻ phải ghép gan cấp cứu để duy trì sự sống. Điều này nhấn mạnh viêm gan lạ ở trẻ em là bệnh lý không thể chủ quan, cần theo dõi chặt chẽ và điều trị sớm để giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Do nguyên nhân gây viêm gan bí ẩn vẫn chưa được xác định cụ thể, việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào loại trừ những nguyên nhân viêm gan thông thường (virus A, B, C, D, E) và đánh giá mức độ tổn thương gan qua xét nghiệm chuyên sâu.
Để xác định tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ thực hiện nhiều bước kiểm tra lâm sàng và cận lâm sàng sau:
Các kết quả trên sẽ giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán, xác định diễn tiến bệnh và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.
Hiện nay Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật nội soi Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong những cơ sở y tế uy tín trong thăm khám và điều trị các bệnh lý về gan như gan nhiễm mỡ, viêm gan cấp – mãn tính, xơ gan, ung thư gan hoặc bệnh gan do virus, ký sinh trùng. Trung tâm quy tụ đội ngũ bác sĩ Nội – Ngoại – Nội soi tiêu hóa giàu kinh nghiệm được hỗ trợ bởi hệ thống thiết bị y tế hiện đại nhập khẩu từ châu Âu, đảm bảo quy trình chẩn đoán, điều trị toàn diện, chính xác và hiệu quả cao.
Hiện chưa có thuốc đặc hiệu điều trị viêm gan lạ, do nguyên nhân gây bệnh chưa được xác định rõ. Phác đồ chủ yếu tập trung vào điều trị hỗ trợ, theo dõi sát chức năng gan và xử lý sớm biến chứng.
Các hướng điều trị thường bao gồm:
Tỷ lệ hồi phục của bệnh phụ thuộc vào thời điểm phát hiện và mức độ tổn thương gan. Nếu được chẩn đoán sớm, chăm sóc đúng cách, đa số trẻ có thể khỏi hoàn toàn mà không để lại di chứng về sau.
Sau khi khỏi bệnh, trẻ từng mắc viêm gan lạ cần được theo dõi định kỳ trong 6 – 12 tháng để đảm bảo chức năng gan hồi phục hoàn toàn và tránh tái phát.
Phụ huynh nên thực hiện các biện pháp sau:
Do nguyên nhân gây bệnh chưa rõ, việc phòng ngừa viêm gan lạ thường tập trung vào bảo vệ đường tiêu hóa và tăng cường vệ sinh cá nhân:
Tóm lại viêm gan bí ẩn là bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là ở trẻ em dưới 16 tuổi nhưng có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng và chăm sóc khoa học. Phụ huynh cần chủ động theo dõi sức khỏe gan của trẻ, duy trì vệ sinh, dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt lành mạnh để bảo vệ gan cho con.
