Khớp gối là một trong những khớp lớn nhất của cơ thể, hỗ trợ nhiều hoạt động như đứng, ngồi, đi bộ, nhảy, cúi người. Viêm khớp gối ở người trẻ ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất học tập, công việc và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Cùng ECO Pharma tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu và điều trị qua bài viết sau.
Đây là tình trạng viêm, thoái hóa sụn khớp gối xảy ra ở người trẻ tuổi, kể cả trẻ em, thanh thiếu niên. Sụn gối bao phủ đầu xương đùi, đầu xương chày và mặt sau xương bánh chè, đóng vai trò như một lớp đệm, cho phép gối chuyển động trơn tru. Khi mắc viêm khớp, sụn bị tổn thương và mất đi, khiến các đầu xương cọ xát vào nhau, có nguy cơ hình thành gai xương. (1)
Viêm khớp gối có thể ảnh hưởng đến người bệnh mọi lứa tuổi, điều này tùy thuộc vào loại viêm khớp và nguyên nhân gây bệnh. Ví dụ, viêm xương khớp thường phát triển ở người lớn trên 50 tuổi, trong khi đó viêm khớp dạng thấp có xu hướng xảy ra ở người từ 30 đến 60 tuổi. (2)
Người trẻ tuổi, thậm chí trẻ em cũng có thể bị viêm khớp gối, chẳng hạn như viêm khớp tự phát thiếu niên. Ngoài ra, những người thường xuyên tham gia hoạt động thể lực, chơi thể thao, bị chấn thương làm rách sụn chêm,… cũng có khả năng khởi phát viêm khớp gối sớm hơn người khác.
Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh CDC (Mỹ), khoảng 220.000 trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi tại Mỹ bị viêm khớp trong giai đoạn 2017 – 2021. Tỷ lệ mắc bệnh tăng theo độ tuổi và cao nhất ở nhóm 12 – 17 tuổi. (3)
Tình trạng viêm khớp gối ở người trẻ tuổi có thể do một số nguyên nhân phổ biến:
Hoạt động thể chất là điều cần thiết giúp xây dựng sức mạnh, sức bền, cải thiện độ linh hoạt của khớp gối. Tuy nhiên, tập luyện quá mức có thể gây áp lực lên khớp gối, làm hỏng sụn, tăng nguy cơ mắc bệnh viêm khớp. Điều quan trọng là bạn cần lắng nghe cơ thể, thực hiện các bài tập cường độ vừa phải, không gắng sức, sau đó tăng dần khi cơ thể đã thích nghi.
Nếu khớp gối có dấu hiệu đau, cứng, hãy giảm thời gian vận động hoặc chuyển sang những bài tập tác động đến bộ phận khác trong vài ngày. Luôn khởi động kỹ càng trước khi tập để tránh chấn thương.
Một số bệnh viêm khớp có yếu tố di truyền, gồm viêm xương khớp, viêm khớp dạng thấp, viêm khớp vảy nến,… Nếu gia đình huyết thống có tiền sử mắc bệnh, bạn cũng có nguy cơ cao mắc phải, bao gồm viêm khớp gối.
Tình trạng chấn thương đầu gối như rách sụn chêm, dây chằng, gãy xương,… có thể làm tổn thương và đẩy nhanh quá trình thoái hóa sụn, khiến khớp mất tính ổn định, tăng nguy cơ viêm khớp gối ở người trẻ. Các chấn thương này thường xảy ra do tai nạn, chơi thể thao, lao động chân tay,… Tỷ lệ mắc bệnh cao hơn nếu bạn không được điều trị kịp thời và chăm sóc đúng cách.
Khớp gối nâng đỡ 80% trọng lượng cơ thể khi bạn đứng yên và 150% (hoặc hơn) khi đi bộ trên đất bằng (4). Ví dụ, người nặng 75kg sẽ tạo ra áp lực khoảng 112kg lên đầu gối với mỗi bước đi. Áp lực này có thể tăng lên nếu bạn lên, xuống cầu thang hoặc ngồi xổm buộc dây giày. Vì vậy, tình trạng thừa cân, béo phì sẽ gây thêm nhiều áp lực cho khớp gối, khiến sụn và mô liên kết xung quanh khớp thoái hóa nhanh chóng, dẫn đến viêm.
Các công việc thể lực, đặc biệt là lao động chân tay, liên quan đến các hoạt động ngồi xổm, nâng vác, leo trèo, quỳ gối,… có thể gây áp lực lên khớp gối, thúc đẩy sự thoái hóa và phát triển viêm khớp. Ngoài ra, những công việc này cũng có rủi ro tai nạn, té ngã, gây chấn thương, ảnh hưởng tiêu cực đến khớp gối. Để giảm thiểu nguy cơ, bạn nên thực hiện đúng tư thế, kỹ thuật khuân vác, leo trèo; đồng thời sử dụng thiết bị an toàn như giày bảo hộ, đai bảo vệ đầu gối.
Lối sống ít vận động ở người trẻ tuổi làm suy yếu các cơ hỗ trợ khớp gối, dẫn đến tăng áp lực lên sụn, đẩy nhanh quá trình thoái hóa. Sức mạnh ở khớp gối cũng giảm đáng kể, mất tính ổn định, có nguy cơ té ngã, chấn thương và khiến việc tập thể dục trở nên khó khăn. Lười vận động còn liên quan đến tình trạng thừa cân, béo phì. Hệ quả là khớp gối phải chịu áp lực nâng đỡ lớn hơn, thúc đẩy phát triển viêm khớp.
Một số bệnh lý gây viêm khớp gối có thể khởi phát ở người trẻ, kể cả trẻ em:
Gout là dạng viêm khớp gây đau, sưng ở một hoặc nhiều khớp, thường là khớp ngón chân cái, nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến khớp gối. Bệnh xảy ra khi có sự tích tụ axit uric (sản phẩm chuyển hóa chất đạm từ thực phẩm như thịt bò, nội tạng, rượu, bia,…) trong cơ thể. Nồng độ axit uric cao trong máu tạo thành tinh thể urat sắc nhọn lắng đọng ở khớp, dẫn đến viêm.
Nam giới từ 30 đến 50 tuổi có tỷ lệ bị gout cao hơn. Đối với người trẻ hoặc trẻ em, bệnh khá hiếm gặp, nhưng vẫn có nguy cơ khởi phát nếu mắc một số bệnh lý tiềm ẩn như béo phì, hội chứng chuyển hóa, bệnh thận,… làm tăng axit uric trong máu. (5)
Viêm khớp nhiễm khuẩn là tình trạng nhiễm trùng bên trong khớp do vi khuẩn xâm nhập nội khớp, gây sưng, đau. Bệnh thường ảnh hưởng đến một khớp, phổ biến là khớp gối, háng, mắt cá chân, cổ tay.
Nguyên nhân có thể do vi trùng di chuyển theo dòng máu từ một bộ phận khác hoặc xâm nhập trực tiếp vào khớp thông qua vết thương hở gần đó. Triệu chứng thường thấy là sưng, đỏ, nóng khớp và sốt. Người trẻ tuổi, đặc biệt là trẻ em, trẻ sơ sinh có nguy cơ cao mắc viêm khớp nhiễm khuẩn vì hệ miễn dịch kém.
Viêm khớp thiếu niên là bệnh tự miễn ảnh hưởng đến trẻ em, thanh thiếu niên dưới 16 tuổi. Tình trạng này xảy ra khi hệ thống miễn dịch bị nhầm lẫn và giải phóng hóa chất gây viêm, tấn công các tế bào, mô khớp khỏe mạnh, bao gồm khớp gối; dẫn đến sưng, đau. Triệu chứng viêm cũng có thể tác động đến các bộ phận khác trên cơ thể như mắt. Nguyên nhân gây bệnh đến nay vẫn chưa được làm rõ, nhưng di truyền và môi trường là những yếu tố nguy cơ.
Viêm khớp vảy nến là loại viêm khớp ảnh hưởng đến người mắc bệnh vảy nến. Triệu chứng bệnh vảy nến là phát ban đỏ, có vảy. Trong khi đó, viêm khớp gây đau, sưng, cứng khớp. Tình trạng này thường ảnh hưởng đến khớp gối, khuỷu tay, mắt cá chân, bàn tay, bàn chân.
Bệnh có xu hướng khởi phát ở người từ 30 đến 50 tuổi, nhưng cũng có thể xảy ra ở người trẻ, nhất là người có tiền sử gia đình bị viêm khớp vảy nến.
Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn mạn tính, gây đau, sưng, cứng khớp, thường xảy ra ở khớp gối, ngón tay, bàn tay, cổ tay, mắt cá chân, bàn chân, ngón chân. Ngoài ra, bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến những bộ phận khác như da, mắt, phổi, tim.
Trong viêm khớp dạng thấp, hệ thống miễn dịch – vốn có chức năng bảo vệ cơ thể, lại quay sang tấn công khớp của chính bạn. Nguyên nhân kích hoạt tình trạng này vẫn chưa được làm rõ, nhưng một số yếu tố nguy cơ gồm di truyền, hormone và môi trường.
Bệnh thường khởi phát ở độ tuổi từ 30 đến 60. Tuy nhiên, người trẻ từ 16 đến 40 tuổi cũng có thể mắc phải, được gọi là viêm khớp dạng thấp khởi phát sớm (YORA).
Người trẻ tuổi bị viêm khớp gối thường xuất hiện các triệu chứng phổ biến:
Viêm khớp gối ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe thể chất và tinh thần của người trẻ tuổi:
Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu các triệu chứng đau, cứng khớp gối kéo dài hơn 3 ngày và diễn ra nhiều đợt trong vòng một tháng. Ngoài ra, tình trạng khớp gối bị sưng, đỏ, nóng, phát ra âm thanh lạo xạo khi di chuyển, gây hạn chế cử động cũng là dấu hiệu viêm, cần được thăm khám và điều trị sớm, tránh ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.
Để chẩn đoán viêm khớp gối ở người trẻ tuổi, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp:
Quá trình điều trị viêm khớp gối nhằm mục đích kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển của bệnh. Bạn có thể được chỉ định một số phương pháp sau:
Tình trạng viêm khớp gối xảy ra ở người trẻ tuổi đang ngày càng phổ biến. Hãy áp dụng một số cách phòng ngừa dưới đây giúp giảm thiểu nguy cơ, bảo vệ xương khớp chắc khỏe:
Bài liên quan: Viêm khớp gối ở người già: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị
Khoa Cơ xương khớp, thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Trung tâm khám chữa bệnh Đa khoa Tâm Anh Quận 7 là địa chỉ thăm khám viêm khớp gối cho người trẻ chất lượng cao.
Bệnh viện đầu tư trang thiết bị hiện đại, như hệ thống chụp CT 768 lát cắt Somatom Drive, hệ thống cộng hưởng từ thế hệ mới Magnetom Amira BioMatrix, hệ thống X-quang treo trần DigiRAD-FP, máy đo loãng xương bằng tia X Horizon W,… hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và điều trị các bệnh về xương khớp chính xác. Quy tụ đội ngũ chuyên gia giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm thực tiễn, luôn không ngừng nghiên cứu, áp dụng các phương pháp điều trị tiên tiến cho từng người bệnh.
Viêm khớp gối ở người trẻ có thể được ngăn ngừa thông qua chế độ ăn uống, thói quen sống khoa học. Ngoài ra, việc bổ sung dưỡng chất chuyên biệt cho khớp cũng rất cần thiết. Tinh chất Eggshell Membrane, Collagen Type 2 không biến tính & Collagen Peptide, Turmeric Root (Curcumin), Chondroitin Sulfate,… đã được chứng minh hỗ trợ tái tạo sụn khớp, tăng độ bền, dẻo dai cho khớp, làm chậm quá trình thoái hóa. Nhờ đó, khớp được bảo vệ từ sâu bên trong, phòng tránh viêm hiệu quả.
