Vitamin nào tốt cho gan? Để gan hoạt động hiệu quả, cơ thể cần được cung cấp đầy đủ vitamin thiết yếu như vitamin A, B, C, D, E… Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết về các loại vitamin này tốt cho gan ra sao và bổ sung như thế nào cho đúng cách trong bài viết sau đây.

Vitamin nào tốt cho gan?
Vitamin nào bổ gan? Vitamin là nhóm vi chất tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng như chuyển hóa năng lượng, chống oxy hóa, hỗ trợ miễn dịch và duy trì chức năng tế bào. Những quá trình này có liên quan mật thiết đến gan vì gan là nơi chuyển hóa, dự trữ và hoạt hóa nhiều loại vitamin trước khi cơ thể sử dụng.
Do đó khi cơ thể thiếu vitamin các quá trình chuyển hóa và khả năng bảo vệ tế bào gan có thể bị ảnh hưởng, thiếu hụt vitamin cũng khá phổ biến ở một số bệnh gan mạn tính như gan nhiễm mỡ, bệnh gan do rượu, xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan. (1) Vì vậy bổ sung đủ vitamin giúp hỗ trợ gan hoạt động ổn định và bảo vệ sức khỏe.
Dưới đây là những loại vitamin tốt cho gan mà bạn nên bổ sung:
1. Vitamin A
Vitamin A có vai trò hỗ trợ gan chuyển hóa đường và chất béo, đồng thời giúp duy trì hoạt động bình thường của tế bào gan. Khi tế bào gan khỏe mạnh các quá trình chuyển hóa, dự trữ và xử lý chất thải trong cơ thể diễn ra hiệu quả hơn. Vitamin A cũng tham gia điều hòa quá trình biệt hóa tế bào và hỗ trợ bảo vệ mô gan trước tác động của stress oxy hóa.
Mặt khác gan cũng là cơ quan hấp thu, chuyển hóa và dự trữ vitamin A lớn nhất trong cơ thể thông qua quá trình sản xuất mật. Những người bệnh gan có thể bị thiếu hụt vitamin A do hấp thu kém vì vậy nếu chế độ ăn không đáp ứng đủ lượng vitamin A, bổ sung qua các nguồn tổng hợp có thể cần thiết.
2. Vitamin B complex (B1, B6, B9, B12)
Các vitamin nhóm B bảo vệ gan. Vitamin nhóm B là nhóm vitamin tan trong nước, cần thiết cho quá trình chuyển hóa năng lượng, tạo máu và tái tạo tế bào. Đối với người khỏe mạnh bổ sung đủ vitamin nhóm B qua chế độ ăn giúp gan chuyển hóa chất đạm, chất béo và duy trì hoạt động ổn định hơn.
Đối với người gặp các vấn đề về gan như gan nhiễm mỡ hoặc viêm gan, các vitamin nhóm B như B1, B6, B9 và B12 sẽ hỗ trợ tế bào gan hoạt động tốt hơn đồng thời góp phần giảm tích tụ homocysteine - một chất có liên quan đến phản ứng viêm và tổn thương gan. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Hepatology năm 2022 cho thấy vitamin B12 và vitamin B9 có thể giúp giảm viêm và xơ hóa gan ở bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu thông qua cải thiện chuyển hóa homocysteine và hỗ trợ quá trình tự thực bào của tế bào gan. (2)

3. Vitamin C
Vitamin C là một loại vitamin tan trong nước giúp chống oxy hóa, hỗ trợ trung hòa gốc tự do và giảm tổn thương tế bào gan. Một số nghiên cứu cho thấy tình trạng thiếu vitamin C có thể liên quan đến viêm, rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Dữ liệu từ Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Trung Quốc năm 2022 cũng chứng minh rằng việc tăng cường lượng vitamin C trong chế độ ăn uống có lợi cho việc cải thiện quá trình chuyển hóa glucose và chức năng gan. (3)
4. Vitamin D
Vitamin D hỗ trợ sức khỏe gan bằng cách điều hòa miễn dịch và giảm phản ứng viêm. Những người mắc bệnh gan dễ bị thiếu hụt vitamin D do khả năng chuyển hóa chất này tại gan kém, đặc biệt là các bệnh nhân xơ gan. Một số nghiên cứu cho thấy nồng độ vitamin D thấp thường đi kèm với mức độ xơ hóa gan nặng hơn ở người mắc bệnh gan mạn tính mặc dù các bằng chứng chưa đủ mạnh. (4)

5. Vitamin E
Gan thường chịu tác động của stress oxy hóa khi phải xử lý chất béo dư thừa, rượu bia, thuốc hoặc các chất độc từ môi trường. Vitamin E là chất chống oxy hóa tan trong dầu, giúp trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương vì vậy vitamin E tốt cho gan. Một nghiên cứu trên người trưởng thành mắc viêm gan nhiễm mỡ không do rượu nhưng không bị tiểu đường hoặc xơ gan, ghi nhận vitamin E giúp cải thiện tình trạng nhiễm mỡ gan, viêm và phình tế bào gan.
6. Vitamin K
Vitamin K là vitamin tan trong dầu, cần thiết cho quá trình đông máu. Gan sử dụng vitamin K để tạo ra các yếu tố đông máu. Khi thiếu vitamin K người bệnh dễ bị rối loạn đông máu như bầm tím hoặc chảy máu. Vitamin K được hấp thu ở ruột non và dự trữ một phần tại gan. Ở người mắc bệnh gan mật đặc biệt là bệnh ứ mật, khả năng hấp thu vitamin K có thể giảm do cơ thể hấp thu chất béo kém hơn vì vậy cần bổ sung chất này vào chế độ ăn hàng ngày.
Thiếu vitamin ảnh hưởng đến gan như thế nào?
Vitamin và khoáng chất tham gia vào nhiều hoạt động của gan như chuyển hóa đường, chất béo, tổng hợp protein, chống oxy hóa và thải độc. Khi bị thiếu hụt chúng gan sẽ hoạt động kém, dễ tăng stress oxy hóa, rối loạn chuyển hóa mỡ, viêm và xơ hóa gan. Tình trạng thiếu vitamin khá phổ biến ở người mắc bệnh gan mạn tính, nhất là giai đoạn nặng. Một số nghiên cứu cho thấy 96% người nghiện rượu bị viêm gan nhiễm mỡ hoặc bệnh gan tiến triển có nồng độ vitamin D thấp; ở bệnh nhân chờ ghép gan, tỷ lệ thiếu vitamin A là 77%, vitamin D là 63% và vitamin E là 37%.
Mỗi loại vitamin thiếu hụt có thể gây ảnh hưởng khác nhau đến gan. Thiếu vitamin nhóm B làm giảm khả năng chuyển hóa và chống oxy hóa; thiếu vitamin C và E khiến tế bào gan dễ bị tổn thương do gốc tự do; thiếu vitamin D liên quan đến viêm và xơ hóa gan; thiếu vitamin K có thể làm rối loạn đông máu.
Nên bổ sung vitamin cho gan qua chế độ ăn uống hay vitamin tổng hợp?
Những người khỏe mạnh nên bổ sung vitamin thông qua chế độ ăn uống khoa học. Các bữa ăn lành mạnh không chỉ cung cấp vitamin mà còn nhiều loại chất tốt cho gan khác chẳng hạn như chất chống viêm, chất chống oxy hóa, chất béo tốt và các khoáng chất. Vì vậy nếu cơ thể không bị thiếu hụt chất, bổ sung vitamin tổng hợp là không cần thiết. Chế độ ăn uống có thể cung cấp đầy đủ các loại vitamin cần thiết cho gan mà không gây ra bất cứ tác dụng phụ gây hại nào.
Đối với người mắc bệnh gan bổ sung vitamin qua chế độ ăn uống lành mạnh thường được khuyến nghị đầu tiên; sau đó bổ sung vitamin tổng hợp thường là một phần điều trị trong bệnh gan mạn tính để chống viêm và tăng cường miễn dịch.

Những nguồn thực phẩm giàu vitamin cần thiết cho gan
Nguồn thực phẩm tự nhiên chứa hầu hết các loại vitamin và chất dinh dưỡng mà gan cần. Sau đây là một số loại thực phẩm tốt nhất cho gan dễ dàng bổ sung vào chế độ ăn hàng ngày.
- Nhóm thực phẩm giàu vitamin A: Gan, trứng, sữa, cà rốt, bí đỏ, khoai lang, rau lá xanh đậm.
- Nhóm thực phẩm giàu vitamin B: Ngũ cốc nguyên cám, các loại đậu, chuối, khoai tây, rau lá xanh, thịt, cá, trứng, sữa.
- Nhóm thực phẩm giàu vitamin C: Cam, bưởi, chanh, ổi, kiwi, dâu tây, ớt chuông, bông cải xanh, đu đủ.
- Nhóm thực phẩm giàu vitamin D: Cá hồi, cá ngừ, lòng đỏ trứng, nấm, sữa.
- Nhóm thực phẩm giàu vitamin E: Dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu mầm lúa mì, hạnh nhân, hạt phỉ, bơ, rau lá xanh đậm.
- Nhóm thực phẩm giàu vitamin K: Bông cải xanh; cải bó xôi, cải xoăn và các loại rau lá xanh đậm khác.
Lưu ý khi bổ sung vitamin để tránh hại gan
Bổ sung vitamin có thể dẫn đến quá liều và tác dụng phụ bất lợi cho gan và sức khỏe. Phần lớn các nguy cơ được ghi nhận ở dạng vitamin tổng hợp và các chất bổ sung chẳng hạn như quá liều dẫn đến ngộ độc hoặc tương tác với thuốc điều trị. Để tránh các nguy cơ này bạn có thể tham khảo các khuyến nghị bổ sung vitamin cho người trưởng thành khỏe mạnh từ Dịch vụ Y tế Quốc gia của Vương quốc Anh (NHS). Theo NHS có thể bổ sung đủ lượng vitamin cần thiết bằng cách ăn một chế độ ăn đa dạng và cân bằng nhưng nếu muốn bổ sung từ nguồn tổng hợp hãy chú ý:
Đối với vitamin A
- Vitamin A có mặt trong nhiều loại vitamin tổng hợp và các chất bổ sung khác chẳng hạn như dầu gan cá, cũng rất giàu vitamin A. Vì vậy nếu dùng thực phẩm chức năng có chứa vitamin A, hãy đảm bảo lượng vitamin A hấp thụ hàng ngày từ thực phẩm và thực phẩm chức năng không vượt quá 1,5mg (hoặc 1.500µg).
- Không nên ăn gan hoặc các sản phẩm từ gan chẳng hạn như patê nhiều hơn một lần một tuần.
- Đừng bổ sung vitamin A tổng hợp và các chất bổ sung khác nếu trong tuần đã ăn gan và các chế phẩm từ gan.
Đối với vitamin B: Không bổ sung vitamin B một ngày vượt quá: 100mg đối với vitamin B1; 10mg đối với vitamin B6; 1mg đối với vitamin B9; 2mg đối với vitamin B12.
Đối với vitamin C: Không bổ sung quá 1000mg/ngày.
Đối với vitamin D: Không bổ sung quá 100mcg/ngày (hoặc 4.000 IU/ngày).
Đối với vitamin E: Không bổ sung quá 540mg/ngày (hoặc 800 IU/ngày).
Đối với vitamin K: Không bổ sung quá 1mg/ngày.

Như vậy khi tìm hiểu vitamin nào tốt cho gan thì có thể thấy vitamin A, các vitamin nhóm B, vitamin C, vitamin D, vitamin E và vitamin K đều tham gia vào quá trình chuyển hóa, chống oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ tế bào gan. Hầu hết các tổ chức y tế trên thế giới đều khuyến nghị bổ sung vitamin qua chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh nhưng nếu muốn bổ sung từ nguồn tổng hợp thì không vượt quá liều lượng ghi trên bao bì sản phẩm cũng như không vượt quá tổng lượng vitamin từ tất cả các nguồn nạp vào trong ngày để tránh quá liều và tác dụng phụ. Mọi người nên đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng sản phẩm; đối với người đang mắc bệnh gan chỉ nên dùng các sản phẩm vitamin tổng hợp theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.





