Người mắc bệnh mạch vành có nguy cơ đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim khi gắng sức nên cần lựa chọn hình thức vận động phù hợp. Yoga kết hợp hơi thở, tâm trí và chuyển động cơ thể, nhưng liệu có an toàn với người bệnh tim mạch? Cùng ECO Pharma tìm hiểu bệnh mạch vành có tập yoga được không và những lưu ý khi luyện tập.
Người bệnh mạch vành hoàn toàn có thể tập yoga để hỗ trợ kiểm soát bệnh và cải thiện chức năng tim mạch. Đây là bộ môn phối hợp thân – tâm (mind-body) giúp tăng cường cơ bắp, sự dẻo dai của cơ thể và làm giảm áp lực lên hệ thống động mạch mà không gây quá tải cho tim.
Một số nghiên cứu cho thấy yoga có thể giúp giảm căng thẳng, hỗ trợ kiểm soát huyết áp, cải thiện tuần hoàn máu và nâng cao chất lượng sống ở người mắc bệnh tim. So với các môn vận động cường độ cao yoga thường phù hợp hơn với người bệnh cần tập luyện nhẹ nhàng và đều đặn. (1)
Tuy nhiên hiện nay rất nhiều bài tập yoga biến thể có tư thế khó và mức độ gắng sức cao không an toàn cho người bệnh tim mạch. Vì vậy bạn chỉ nên tập các bài yoga cơ bản và thời gian đầu nhập môn tốt nhất cần có huấn luyện viên.
Yoga không chỉ vận động cơ thể mà còn phối hợp với hơi thở và tâm trí để mang đến nhiều lợi ích sức khỏe cho người bệnh tim mạch. Khi tập đúng cách yoga có thể hỗ trợ cải thiện nhiều yếu tố liên quan đến bệnh mạch vành và nâng cao chất lượng sống như:
Yoga có thể làm tăng nồng độ hemoglobin và hồng cầu giúp vận chuyển oxy đến cơ tim hiệu quả hơn. Bộ môn này cũng hỗ trợ làm loãng máu nên còn trực tiếp giảm thiểu nguy cơ hình thành huyết khối – nguyên nhân hàng đầu gây nhồi máu cơ tim và đột quỵ ở bệnh nhân mạch vành.
Bởi các tư thế vặn xoắn sẽ ép máu tĩnh mạch ra khỏi nội tạng tạo điều kiện cho dòng máu giàu oxy tràn vào ngay khi xả thế; trong khi đó tư thế đảo ngược lại đẩy máu từ chi dưới và vùng chậu chảy ngược về tim để tái nạp oxy tại phổi nhanh chóng hơn.
Yoga giúp hạ nhịp tim và tăng khả năng hấp thụ oxy tối đa. Ngay cả khi không luyện tập ở ngưỡng hiếu khí (aerobic), việc duy trì yoga vẫn giúp hệ thống tim mạch hoạt động bền bỉ, giảm áp lực co bóp và bảo vệ cơ tim trước các biến cố cấp tính.
Luyện tập yoga đều đặn có thể hỗ trợ ổn định huyết áp và cải thiện cholesterol ở người bệnh mạch vành. Đây là hai yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến xơ vữa động mạch, đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim.
Yoga tác động tích cực lên hệ thần kinh giao cảm, giúp ổn định nhịp tim và hỗ trợ hạ huyết áp tâm thu lẫn tâm trương. Các bài tập yoga có thể góp phần cải thiện lipid máu, giảm LDL-cholesterol và hỗ trợ kiểm soát mỡ máu tốt hơn. Khi huyết áp và cholesterol được kiểm soát tốt, quá trình hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch vành cũng chậm lại, từ đó giúp giảm gánh nặng cho tim và giảm nguy cơ biến cố tim mạch.
Yoga giúp giảm stress thông qua hít thở sâu phối hợp nhịp nhàng với các chuyển động chậm rãi và tập trung tâm trí vào thực tại. Khi các hormone căng thẳng (cortisol và adrenaline) được kiểm soát tốt sẽ giảm được nguy cơ co mạch, tăng huyết áp, áp lực tim có thể dẫn đến các biến cố tim mạch.
Vì vậy đối với người bệnh mạch vành kiểm soát căng thẳng đặc biệt quan trọng. Ngay cả những người vừa trải qua nhồi máu cơ tim hoặc phẫu thuật tim, tập yoga đều đặn sau khi hồi phục cũng giúp thư giãn tinh thần và phòng ngừa tái phát biến cố tim mạch.
Theo Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia Mỹ hơn 55% người tập yoga cho biết giấc ngủ của họ được cải thiện và hơn 85% cho biết mức độ căng thẳng giảm đi (2). Yoga giúp cải thiện giấc ngủ ở nhiều nhóm đối tượng khác nhau, chủ yếu theo hướng nâng cao chất lượng giấc ngủ hơn là chỉ tăng thời lượng ngủ.
Người tập có thể ngủ sâu giấc, ít bị gián đoạn hơn và cảm thấy tỉnh táo, có năng lượng hơn khi thức dậy. Đối với người bệnh mạch vành ngủ ngon còn góp phần giảm gánh nặng lên tim, hỗ trợ ổn định huyết áp và phục hồi sức khỏe tốt hơn.
Bên cạnh lợi ích cho tim mạch yoga còn giúp nâng cao sức khỏe tổng thể cho người bệnh mạch vành. Các bài tập vừa sức khi được duy trì đều đặn sẽ hỗ trợ tăng sức bền cơ bắp, cải thiện độ linh hoạt của xương khớp để giúp cơ thể vận động nhẹ nhàng hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
Ngoài ra tập yoga còn góp phần kiểm soát cân nặng, hỗ trợ ổn định đường huyết và cải thiện khả năng thích nghi của cơ thể với hoạt động thể chất. Khi thể chất và tinh thần đều được cải thiện người bệnh sẽ cảm thấy khỏe khoắn hơn, ít mệt mỏi và chất lượng sống tốt hơn.
Một nghiên cứu tổng quan và phân tích tổng hợp năm 2021 cho thấy yoga đã cải thiện đáng kể chất lượng sống cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh mạch vành thông qua việc làm giảm các triệu chứng phù nề (sưng khớp, chân tay), đau đầu và mệt mỏi. (3)
Yoga bao gồm ba yếu tố cốt lõi là các tư thế, kiểm soát hơi thở và các kỹ thuật thiền định. Một số kỹ thuật trong nhóm các yếu tố này phù hợp với thể trạng của người bệnh tim mạch có thể giúp nâng cao sức khỏe tim mạch và chất lượng sống.
Pranayama là nhóm các kỹ thuật thở bụng. Nó giúp cung cấp oxy cho các tế bào cơ tim và kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm để điều hòa nhịp tim nên có thể hỗ trợ giảm huyết áp, căng thẳng lên thành mạch cũng như tăng cường dung tích phổi. Trong số đó kỹ thuật thở Nadi shodhan pranayama (thở luân phiên qua hai lỗ mũi) đã được chứng minh làm giảm huyết áp và nhịp tim nhờ tác dụng giảm căng thẳng.
Cách thực hiện shodhan pranayama:
Xem thêm: Các bài tập thể dục cho người bệnh mạch vành dễ thực hiện.
Tư thế quả núi giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng và hỗ trợ tuần hoàn máu. Tư thế này phù hợp với người bệnh mạch vành vì không gây gắng sức nhưng vẫn giúp cơ thể vận động linh hoạt hơn.
Cách thực hiện: Đứng thẳng, hai chân khép hoặc mở rộng bằng vai, trọng lượng cơ thể phân bố đều lên hai chân. Giữ lưng thẳng, thả lỏng vai, hai tay đặt dọc theo thân hoặc chắp trước ngực. Hít thở đều, giữ tư thế trong 30 – 60 giây, có thể lặp lại vài lần.
Thiền giải phóng căng thẳng tích tụ trong cơ thể từ đó làm giảm lo âu và tâm trạng tồi tệ. Thiền cũng có thể mang lại cảm giác bình tĩnh cho phép phản ứng với các sự kiện trong cuộc sống một cách có chừng mực vì vậy làm giảm căng thẳng tim mạch.
Cách thực hiện: Ngồi khoanh chân thoải mái trên một tấm thảm hoặc ngồi thẳng lưng trên ghế. Đặt tay nhẹ lên đầu gối hoặc đùi, nhắm mắt và tập trung vào hơi thở. Hít vào và thở ra tự nhiên, giữ sự chú ý vào nhịp thở trong 10 – 15 phút mỗi ngày.
Người bệnh mạch vành khi tập yoga cần chú ý:
Bệnh mạch vành có tập yoga được không? Như vậy người bệnh mạch vành có tập được yoga vừa sức nhưng cần có huấn luyện viên trong giai đoạn mới nhập môn để thực hành đúng kỹ thuật. Yoga có thể giúp cải thiện tuần hoàn, giảm căng thẳng và nâng cao sức khỏe cho người bệnh cũng như phòng ngừa các biến cố tim mạch. Yoga đã được công nhận là một hình thức y học tâm thể tích hợp các thành phần thể chất, tinh thần và tâm linh của một cá nhân để cải thiện nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, đặc biệt là các bệnh liên quan đến căng thẳng như tim mạch.
